नेपाल निर्वाचन २०८२: रास्वपालाई आधाभन्दा धेरै समानुपातिक सीट, अरू दललाई कति?

यसअघिका निर्वाचनमा उल्लेख्य सांसद रहेको र थप दलहरू एकीकृत भएर बनेको जनता समाजवादी पार्टी नेपाल यो पटक प्रतिनिधिसभामा उपस्थिति जनाउन विफल भएको छ।

प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ कुनै सीट नजितेको यो दलले समानुपातिक प्रणालीतर्फ पनि ‘थ्रेश्होल्ड’ कटाउन सकेन। अघिल्लो निर्वाचनमा जसपा नेपालले ४.५४ मत पाएको थियो।

विसं २०७९ सालको संसदीय निर्वाचनमा ४ प्रतिशत भन्दा धेरै मत ल्याएर समानुपातिक प्रणालीतर्फ ५ सीट जितेको जनमत पार्टी पनि यो निर्वाचनबाट प्रतिनिधिसभामा शून्य भएको छ।

निर्वाचन आयोगले समानुपातिक प्रणालीतर्फ बाँडफाँट भएका सीटमध्येबाट बन्दसूचीमा भएका निर्वाचित हुने उम्मेदवारहरूको नामावली पठाउन दलहरूलाई तीन दिनको समय दिने निर्णय गरेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

आयोगका अनुसार दलहरूले पठाएको नाम समावेशी र समानुपातिक सिद्धान्तअनुसार मिले वा नमिलेको अधिकारीहरूले रुजु गर्ने छन्।

यदि नमिलेको पाइए दलहरूलाई सच्याउन थप दुई दिनको समय दिने योजना रहेको आयोगका एक जना अधिकारीले यसअघि बीबीसीसँग बताएका थिए।

निर्वाचन आयोगले चैत ५ गतेसम्म समानुपातिक प्रणालीतर्फ निर्वाचित सांसदहरूलाई प्रमाणपत्र दिएर अन्तिम परिणाम राष्ट्रपतिलाई बुझाउने योजना बनाएको बताएको छ।

समानुपातिक निर्वाचन निर्देशिका २०८२ अनुसार दलहरूले बन्दसूचीमा बुझाएका उम्मेदवारहरूमध्येबाट जनसङ्ख्याको अनुपातमा सबै जातजाति, समुदाय र लिङ्गको समावेशी प्रतिनिधित्व हुने गरी निर्वाचित हुने सांसदहरू छान्नुपर्छ।

यसअनुसार दलित, आदिवासी जनजाति, खस आर्य, मधेशी, थारू र मुस्लिमको जनसङ्ख्या प्रतिशत निर्धारण गरिएको छ।

दलहरूले राष्ट्रिय सभा र प्रतिनिधिसभामा प्रत्यक्ष र समानुपातिक प्रणालीतर्फबाट निर्वाचित समेत गरी आफ्ना सांसदहरूको अनुपात कायम गरिनुपर्ने प्रतिशत निर्देशिकामा तोकिएको छ।

यसअनुसार सबैभन्दा धेरै खस आर्य ३०.२८ प्रतिशत, दोस्रोमा आदिवासी जनजाति २८.७२ प्रतिशत, तेस्रो धेरै मधेशी १६.१५ प्रतिशत, चौथोमा दलित १३.४४ प्रतिशत पाँचौँमा थारू ६.५२ प्रतिशत र छैटौँमा मुस्लिम ४.८९ प्रतिशत कायम गर्नुपर्छ।