२ फागुन, काठमाडौं । समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट पाँच जना पूर्वविधायक प्रतिनिधिसभा सदस्यमा दोहोरिने भएका छन् । उनीहरू हुन्- नेकपा एमालेबाट रामबहादुर थापा ‘बादल’ र पद्मा अर्याल, नेपाली कांग्रेसबाट अर्जुननरसिंह केसी र भीष्मराज आङ्देम्बे तथा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीबाट बलावती शर्मा ।
२१ फागुनमा सम्पन्न निर्वाचनमा प्राप्त समानुपातिक मतका आधारमा दलहरूले सिट प्राप्त गरेका छन् । जसअनुसार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले ५७, कांग्रेसले २०, एमालेले १६, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीले ९, श्रम संस्कृति पार्टी र राप्रपाले समानुपातिकतर्फ ४/४ सिट प्राप्त गरेका हुन् । थ्रेसहोल्ड कटाउने ६ वटा पार्टीले समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीअन्तर्गत सांसद बनाउन पाउने भएका हुन् ।
जसअन्तर्गत एमालेबाट पूर्वविधायकद्वय बादल र पद्मा प्रतिनिधिसभा सदस्यमा दोहोरिन लागेका हुन् । बादल पूर्वगृह मन्त्रीसमेत भइसकेका व्यक्ति हुन् भने अर्याल पूर्वमन्त्री ।
२०१२ साल वैशाखमा कडागाउँ गुल्मीमा जन्मिएका बादल पूर्वमाओवादी पृष्ठभूमिका नेता हुन् । २०३७ सालदेखि पार्टीगत राजनीतिमा सक्रिय बादलले तत्कालीन नेकपा माओवादीले २०५२ सालदेखि १० वर्षसम्म सञ्चालन गरेको सशस्त्र युद्धमा प्रचण्डपछिका शक्तिशाली सैन्य कमान्डरको रूपमा जिम्मेवारी सम्हालेका थिए ।
बादल माओवादी शान्ति प्रक्रियामा आएपछि राजकीय जिम्मेवारीमा पुगे । २०६४ सालमा भएको पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा उनी चितवन निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ बाट विजयी भए । उक्त निर्वाचनबाट तत्कालीन माओवादी सबैभन्दा ठूलो दल बनेर उदायो ।
चुनावपछि बनेको प्रचण्ड नेतृत्वको पहिलो गणतान्त्रिक सरकारमा बादल रक्षा मन्त्री बने । २०७० को चुनाव बहिष्कार गरे । २०७४ सालमा बागमती प्रदेशबाट राष्ट्रिय सभा सदस्य भए । केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वको सरकारमा गृहमन्त्री बने । २०७९ सालमा कतै उम्मेदवार भएनन् ।
यस पटक एमालेको समानुपातिक सूचीमा जनजाति कलस्टरअन्तर्गत पुरुषतर्फ पहिलो नम्बरमा बसे र संसद छिर्दै छन् । यसरी बादल संसदीय राजनीतिमा तेस्रो पटक विधायक बन्न लागेका हुन् ।
एमालेबाटै विधायकमा दोहोरिएकी पद्मा अर्याल पनि पूर्वमन्त्री हुन् । उनी २०७४ सालमा स्याङ्जा-२ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित भएकी थिइन् । त्यसपछि केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वको सरकारमा भूमि व्यवस्था तथा गरिबी निवारण मन्त्री भइन् । उनी मन्त्री हुँदा नेपालको नक्सामा लिम्पियाधुरा, लिपुलेक र कालापानी समेटिएको नेपालको प्रशासनिक नक्सा जारी भएर संविधानमा समावेश गरिएको थियो ।
२०२५ साल पुस १८ गते स्याङ्जामा जन्मिएकी उनी २०३६ सालदेखि कम्युनिस्ट राजनीतिमा सक्रिय छिन् । उनी अखिल नेपाल विद्यार्थी संघ (अनेरास्ववियु), पार्टी जिल्ला कमिटी, अञ्चल कमिटी र केन्द्रीय कमिटी हुँदै राजनीतिमा स्थापित नेतृ हुन् ।
२०७९ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा पनि अर्याल स्याङ्जा-२ मै प्रत्यक्षतर्फ उम्मेदवार थिइन् । तर पराजित भइन् । यस पटक एमालेले समानुपातिकतर्फ महिला क्लस्टरअन्तर्गत पहिलो नम्बरमा राखेर प्रतिनिधिसभा सदस्य बनाएको हो ।
नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीबाट समानुपातिक सांसद् बलावती शर्मा पनि पूर्वविधायक हुन् । उनी २०६३ सालमा अन्तरिम व्यवस्थापिका सदस्य थिइन् ।
शर्मा पूर्वशिक्षा मन्त्री देवेन्द्र पौडेलकी श्रीमती हुन् । जनयुद्धकालदेखि नै पार्टीमा सक्रिय रहेका उनीहरू माओवादी हुँदै नेकपाको राजनीतिमा छन् । बाग्लुङबाट निर्वाचन लड्दै आएका पौडेल यस पटक निर्वाचन क्षेत्र परिर्वतन गर्दै नवलपरासी-२ बाट प्रत्यक्षतर्फ उम्मेदवार थिए । तर चुनाव जित्न सकेनन् । श्रीमती बलावती भने समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीअन्तर्गत सांसद बनेकी छिन् ।
नेपाली कांग्रेसबाट समानुपातिकमा परेका अर्जुननरसिंह केसी र भीष्मराज आङ्देम्बे पनि यसअघि पटकपटक विधायक भएका नेताहरू हुन् ।
२००४ साल असोज ११ गते नुवाकोटको दुप्चेश्वरमा जन्मिएका केसी २०४८ सालदेखिका सदाबहार विधायक पदका उम्मेदवार हुन् ।
२०४८ र २०५१ मा चुनाव जितेका उनी २०५२ सालमा स्वास्थ्य मन्त्री बनेका थिए । २०५६ सालमा भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्री र शिक्षा मन्त्री भए । २०६३ सालमा प्रतिनिधिसभा पुनर्स्थापना भएपछि शहरी विकास मन्त्री भए ।
२०६४ सालको पहिलो संविधानसभा चुनाव हारेका उनी २०७० मा विजयी भए । २०७४ मा पराजित भए । २०७९ मा जिते । यस पटक समानुपातिकमा बसेर संसद् छिर्न लागेका हुन् ।
भीष्मराज आङ्देम्बे पनि २०५६ देखिकै उम्मेदवार हुन् । २०६५ र २०६४ दुवै निर्वाचनमा पराजय बेहोरे । २०७० सालको दोस्रो संविधानसभा सदस्य भएर काम गरे । २०७४ र २०७९ को चुनावमा हारे । यस पटक समानुपातिकमा बसे ।
‘चुनावी जित र हारको कुरा आफ्नो ठाउँमा छ । मैले संविधानसभा सदस्य भएर काम गरेको छु । राजनीतिमार्फत नेपाली समाजलाई बुझेको छु,’ आङदेम्बे भन्छन्, ‘अब फेरि अवसर पाउँदा देश र जनताको हितमा काम गर्छु ।’
समानुपातिकबाट मात्रै होइन प्रत्यक्षतर्फबट समेत पूर्व विधायकहरू प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका छन् ।
रुकुम पूर्वबाट निर्वाचित नेकपा उम्मेदवार पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’, रोल्पाबाट निर्वाचित वर्षमान पुन, सर्लाही-४ मा रास्वपाबाट निर्वाचित अमरेशकुमार सिंह विगतमा पटकपटक सांसद भइसकेका छन् । प्रचण्ड त तीन पटक प्रधानमन्त्री नै भए भने पुन पटकपटक मन्त्री भइसकेका व्यक्ति हुन् ।
कांग्रेसका टेकबहादुर गुरुङ पनि दोहोरिएर मनाङबाट निर्वाचित भए । नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीबाट निर्वाचितहरूमध्ये धनबहादुर बुढा र महेन्द्रबहादुर शाही पनि दोहोरिएका विधायक हुन् । एमालेबाट निर्वाचित मोहम्मद इश्तियाक राई पनि पटकपटकका विधायक हुन् ।
प्रत्यक्षबाट दोहोरिनेहरू पनि छन्
समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीका अलावा प्रत्यक्षबाट दोहोरिने विधायकहरू पनि छन् ।
धनकुटाबाट निर्वाचित एमाले सांसद राजेन्द्रकुमार राई पनि दोहोरिएका विधायक हुन् । उनले २०७४ सालमै प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित भएर काम गरेका थिए । मुस्ताङबाट अघिल्लो पटक निर्वाचित कांग्रेस सांसद योगेश गौचनले यस पटक पनि चुनाव जिते ।
दोहोरिनेमा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा)का ज्ञानेन्द्र शाही पनि छन् । शाहीले २०७९ मा जुम्लाबाट चुनाव जितेका थिए । यस पटक पनि सोही क्षेत्रबाट चुनाव जिते ।
२०७९ मा चुनाव जितेका र यस पटक दोहोरिएकामा रास्वपाबाट मात्रै १२ जना छन् । उनीहरू हुन्- रवि लामिछाने, हरि ढकाल, सोविता गौतम, निशा डाँगी, इन्दिरा राना मगर, मनिष झा, शिशिर खनाल, गणेश पराजुली, विराजभक्त श्रेष्ठ, डीपी अर्याल, डा. स्वर्णिम वाग्ले र डा. तोसिमा कार्की ।
एमालेका सुहाङ नेम्वाङले पनि दोस्रो पटक प्रत्यक्ष चुनाव जिते । पूर्वसभामुख सुवास नेम्वाङको निधनका कारण भएको उपचुनावमा सुहाङ निर्वाचित भएका थिए । यस पटक पनि दोहोरिए ।
२०७९ को चुनावमा निर्वाचित रामचन्द्र पौडेल राष्ट्रपति भएपछि भएको उपचुनावमा निर्वाचित डा. वाग्ले यस पटक पनि दोहोरिएका छन् ।
