समाचार सारांश भारतको ८०औँ स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले लालकिल्लाबाट ‘विकसित भारत’ निर्माणका लागि सात प्रकारको ‘शक्तिको सप्तधारा’ घोषणा गरेका छन्। मोदीले प्रतियोगी परीक्षाका लागि युवाहरूलाई नि:शुल्क अनलाइन कोचिङ दिने र सन् २०३६ को ओलम्पिक आयोजना गर्ने दाबी गरेका छन्। सशस्त्र नक्सलवाद समाप्त भएको दाबी गर्दै उनले हिंसा फैलाउने ‘दिमागी नक्सलवादी’लाई चिनेर समाजबाट अलग गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। ३१ साउन, काठमाडौं। भारतको ८० औँ स्वतन्त्रता दिवसमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले लगातार १३औं पटक लालकिल्लाको प्राचीरबाट राष्ट्रिय झण्डा फहराए। करिब सवा घण्टा लामो सम्बोधनमा मोदीले आफ्नो सरकारका उपलब्धिहरू समेट्दै भविष्यका नीतिका नयाँ घोषणा गरे। उत्पादन, रक्षा सामग्री उत्पादन र विद्युत्को उत्पादन बढाउन उनले जोड दिए। त्यसैगरी, सेमिकन्डक्टर उद्योग र आणविक ऊर्जाको प्रवर्द्धन गर्ने घोषणा समेत गरे। सशस्त्र नक्सलवाद समाप्त भएको दाबी गर्दै विश्व बजारमा मल अभाव भएपछि पनि किसानलाई सस्तो मल उपलब्ध गराइएको उनले बताए। मोदीले लालकिल्लाबाट सरकारको नयाँ दृष्टिकोणको रूपमा ‘शक्तिको सप्तधारा’ पनि सार्वजनिक गरे।
‘सप्तधारा’ के हो ?
‘सप्तधारा’अन्तर्गत प्रधानमन्त्री मोदीले सात प्रकारका ‘शक्ति’को चर्चा गरेका छन्। उनका अनुसार यी शक्तिहरूले ‘विकसित भारत’ र ‘आत्मनिर्भर भारत’ निर्माणमा सहयोग पुर्याउनेछन्। मोदीले भने, ‘म आज त्यो युगलाई सम्झन चाहन्छु, जहाँ भारतको सामर्थ्यलाई सप्तसिन्धुको रूपमा चिनिन्थ्यो, बुझिन्थ्यो र सुनिन्थ्यो। विकसित भारत बनाउन नयाँ धारा आवश्यक छ। लालकिल्लाबाट म देशसामु शक्तिको यस सप्तधारा आवाज उठाउन चाहन्छु। आगामी ५–७ वर्षमा, जुन कुरा पछिल्ला ५–७ दशकमा हुन सकेन, सप्तधाराको सामर्थ्यले देशलाई नयाँ उचाइ, गति र लक्ष्यमा पुर्याउनेछ।’
उत्पादन क्षमता (म्यानुफ्याक्चरिङ पावर)लाई ‘सप्तधारा’को पहिलो शक्ति बताए। मोदीका अनुसार डिजाइनदेखि उत्पादनसम्म भारत विश्वव्यापी आपूर्ति सञ्जालको भरपर्दो केन्द्र बन्नुपर्छ। मूल्य, गुणस्तर र उत्पादनको स्तरमा भारतले विश्वव्यापी मापदण्ड पुरा गर्नुपर्ने उनले बताए।
कृषि र खाद्य उत्पादनलाई सप्तधाराको दोस्रो शक्ति भने। स्वतन्त्र व्यापार सम्झौताबाट भारतले ठूलो बजार प्राप्त गरेको उल्लेख गरे।
एआई र डेटा सेन्टरमा जोड प्रविधि र नवप्रवर्तनलाई सप्तधाराको तेस्रो शक्ति गर्दै कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), अन्तरिक्ष र डेटा सेन्टरमा नेतृत्व गर्ने लक्ष्य अगाडि राखे।
चौथो शक्तिलाई ‘गतिशक्ति’ नाम दिँदै सहरहरूलाई उच्च गति रेलमार्फत जोड्ने, आधुनिक राजमार्ग बनाउने र बन्दरगाह विकास गर्ने योजना सुनाए।
रक्षा उत्पादनमा वृद्धि भएका कारण ‘रक्षा शक्ति’लाई पाँचौँ शक्ति बताए।
हरित अर्थतन्त्र र नीलो अर्थतन्त्रलाई छैटौँ शक्ति भने। हरित हाइड्रोजन, नवीकरणीय ऊर्जा, ऊर्जा भण्डारण, हरित यातायात र हरित उत्पादनमा विश्वस्तरीय क्षमता विकास गर्नुपर्ने बताए। माछापालन र तटीय पर्यटनलाई पनि प्रवर्द्धन गर्ने विषयमा जोड दिए।
भारतको ‘सफ्ट पावर’ सातौँ शक्ति ‘भारतको सफ्ट पावर’लाई अन्तिम तथा सातौँ शक्ति भने। हस्तकला, संस्कृति, फिल्म, सिर्जनात्मक संसार, भीएफएक्स, एनिमेसन, गेमिङ र डिजिटल सामग्रीमा भारतले प्रभाव छोड्ने बताए।
विद्यार्थीलाई नि:शुल्क कोचिङ शिक्षा प्रणालीप्रति असन्तुष्टि र हालका विद्यार्थी आन्दोलनका पृष्ठभूमिमा सरकारले प्रतियोगितात्मक परीक्षाका लागि युवालाई नि:शुल्क अनलाइन कोचिङ उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको छ। मोदीले लालकिल्लाबाट भने, ‘युवा माथि आर्थिक बोझ नपरोस् भनेर विभिन्न परीक्षाका लागि नि:शुल्क अनलाइन कोचिङ सञ्चालन गर्नेछौं। डिजिटल पूर्वाधार, उत्कृष्ट प्रतिभा र शिक्षकहरूलाई जोडेर देशका युवालाई नि:शुल्क कोचिङ दिने एउटा पूर्ण सञ्जाल निर्माण गर्ने छौं।’
सशस्त्र नक्सलवादपछि ‘दिमागी नक्सल’ नक्सलवाद विरुद्धको रणनीति चर्चा गर्दै मोदीले भने, ‘नक्सलवाद र माओवादले लाखौँ युवाको भविष्य बर्बाद गर्यो।’ नक्सलवादसँग जोडिएको नयाँ शब्दावली प्रयोग गर्दै उनले भने, ‘हतियार बोकेका नक्सलवादी कम भए, तर दिमागी नक्सलवादी अवसरको खोजीमा छन्। उनीहरूले हिंसा र अराजकतामा लगाउने बाटो खोजिरहेका छन्। समाजलाई गलत दिशामा लैजाने प्रयास गर्दैछन्। यिनीहरूलाई चिनेर अलग गर्नुपर्छ र देशलाई विकसित राष्ट्र बनाउने युवाहरूसँग जोड्नुपर्छ।’
पहिले पनि मोदीले ‘अर्बन नक्सल’ र ‘खान मार्केट ग्याङ’ जस्ता शब्दावली प्रयोग गरेका छन्।
सन् २०३६ को ओलम्पिक आयोजना गर्न दाबी भारत सरकारले सन् २०३६ मा गुजरातमा ओलम्पिक खेल आयोजना गर्ने योजना बनाएको छ। स्वतन्त्रता दिवसको समारोहमा पनि मोदीले यस विषयमा बोले। लालकिल्लाबाट मोदीले भने, ‘सन् २०३६ को ओलम्पिकका लागि हामी बलियो दाबीका साथ अगाडि बढिरहेका छौं। सन् २०३० मा कमनवेल्थ गेम्स पनि भारतले आयोजना गर्नेछ।’
मोदीले युवालाई गत वर्षहरूमा भारतीय सहभागिता कम देखिएका खेलहरूमा भाग लिन आग्रह गरे। ‘ओलम्पिकमा लगभग ४० खेल हुन्छन् र ३२५-३५० प्रतिस्पर्धा हुन्छन्, जसमा भारत दुई तिहाइ खेलमा देखिदैन,’ उनले भने। प्रतिस्पर्धामा सहभागिता बढाउन देशव्यापी प्रतिभा खोज अभियान (ट्यालेन्ट हन्ट) सञ्चालन गरिने जानकारी दिए। ५ देखि १५ वर्ष उमेर समूहका प्रतिभालाई विशेष प्रशिक्षण दिएर उत्कृष्ट खेलाडी बन्ने योजना अगाडि सारिएको मोदीले जानकारी गराए।
