विश्व फुटबल महासङ्घ फिफा प्रत्येक सदस्य राष्ट्र फुटबलको महाकुम्भ भनिने ‘फुटबल विश्वकप’ मा पुग्ने प्रयास गर्दछ। नेपालले पनि ४० वर्षदेखि यस्तो प्रयास गर्दै आएको छ। तर स्पष्ट छ कि विश्वकपको अन्तिम चरणमा पुग्नु कुनै पनि राष्ट्रका लागि सहज यात्रा होइन। यसका लागि फिफाले बनाएको चरणबद्ध कठोर छनोट यात्रा पार गर्नुपर्छ जुन महादेशअनुसार फरक-फरक कोटा र नियमअनुसार हुन्छ। नेपालले सन् १९८६ को विश्वकपबाट छनोट खेल्न शुरु गरेको हो। यस अवधिमा ९ पटक छनोट चरण खेल्दा नेपालले एसियाली छनोटको दोस्रो चरणसम्म पुग्न सफल भएको देखिन्छ। नेपालले पछिल्लो ४ दशकको छनोट यात्रामा धेरै उतारचढाव भोगेको छ। यसपालिको फिफा विश्वकप २०२६ पनि त्यस्तै उतारचढावयुक्त र सम्झनलायक रहेको छ। नेपालको यसपालिको छनोट यात्रा प्रतिस्पर्धाभन्दा विवाद, शुन्य प्रभावी नतिजा तथा घरेलु मैदानमा खेल्न नपाउँदा आउने पीडाको भुमरीमा अल्झिएको देखियो।
नेपालले २०८० असोज २५ गतेबाट छनोट यात्रा सुरु गर्यो र दोस्रो चरण पूरा गर्यो। यस अवधिमा ८ महिना संघर्ष गर्दै छनोटबाट बाहिरियो। फिफाको नियम अनुसार एसियाबाट तल्लो वरीयतामा रहेको राष्ट्रले मुख्य ‘ड्र’ मा पर्नुअघि एसियाली छनोटको ‘प्ले-अफ’ खेल्नुपर्छ। ‘होम एन्ड अवे’ स्वरूपको ‘प्ले अफ’ मा नेपालले दक्षिण पूर्वी एसियाली प्रतिस्पर्धी लाओससँग खेल्यो। २०८० असोज २५ मा दशरथ रंगशालामा नेपालले घरेलु खेल खेल्यो जुन १-१ गोल बराबरीमा टुंगियो। नेपालबाट अञ्जन विष्टले गोल गरे। त्यसको अर्को हप्ता लाओसमा भएको ‘अवे म्याच’ मा मनिष डाँगीको गोलले नेपाल १-० ले जित्यो। सम्पूर्णमा नेपाल २-१ को योगफलसहित दोस्रो चरणमा प्रवेश गर्न सफल भयो। दोस्रो चरणमा पुगेका ३६ एसियाली राष्ट्र मध्ये नेपाल समूह ‘एच’ मा पर्यो। प्रतिस्पर्धीका रूपमा युनाइटेड अरब एमिरेट्स, बहराइन र यमन थिए।
नेपालले यूएईसँग ४-०, ४-०, बहराइनसँग ५-०, ३-० र यमनसँग २-० र २-२ को नतिजा निकाले। यी निराश ८ महिनामा यमनसँगको बराबरी मात्रै नेपालका लागि सान्त्वना थियो। टोलीतर्फ सञ्जीव विष्ट र जिलेस्पी जङ्ग कार्कीले गोल गरेका थिए। नेपालले ‘प्ले अफ’ मा लाओससँगको खेल र यमनसँगको एक खेल काठमाण्डौको दशरथ रंगशालामा खेलेको थियो। तर बाँकी खेल खेल्न पाएन। किनभने एएफसीले दशरथ रंगशालाको मैदानको अवस्था, फ्लड लाइट र सुरक्षा व्यवस्थालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको उपयुक्त नभएको भन्दै अयोग्य ठहर गरेको थियो।
नेपाल र बहराइनबीचको खेल २०८० चैत ८ गते दशरथ रंगशालामा सम्पन्न हुने तय थियो, तर एएफसीको रिपोर्टपछि बहराइनले दुवै खेल आफ्नै मैदानमा खेल्ने मौका पाए। एन्फा र राखेपबीच सुधारमा असमझदारी मुख्य कारण देखियो। नेपाल र बहराइनबीचको खेलमा नेपाल चुक्यो तर त्यसको दुई महिना पछि २०८१ जेठ २४ मा युएईसँगको घरेलु खेल पनि एन्फाले काठमाण्डौमा आयोजना गर्न सकेन।
सम्पूर्ण रूपमा हेर्दा फिफा विश्वकप २०२६ को नेपालको छनोट यात्रामा खेलाडीहरूले उच्च ऊर्जा सहित खेल्न पाएनन्, न त दर्शकले घरेलु मैदानमा उनीहरुको उत्साह वृद्धि गराउने मौका पाए। यस विश्वकप छनोट नेपालका खेलाडीहरूको लागि दर्दनाक हारको सम्झनामा सीमित रह्यो।
