२ असार, म्याग्दी। म्याग्दीको सदरमुकाम बेनी बजार नजिकै रहेको जलजला गाउँपालिका-८ लुप्राङमा अंगुरखेतीको परीक्षण सफल भएको छ। समुद्री सतहदेखि करिब एक हजार आठ सय मिटर उचाइमा अवस्थित लुप्राङमा रहेको श्रीहरी कृषि तथा पशुपन्छी फार्मका सञ्चालक ताराकुमारी रेग्मीले अंगुरखेतीको परीक्षण गरेका छन्। ‘चार वर्षअघि भारतबाट ल्याएर प्लास्टिकको टनेलभित्र रोपेको अंगुरका दुई वटा बोटले उत्पादन दिन थालेका छन्’, उनले भनिन्, ‘गत बर्ष प्रतिकिलो ४५० देखि ५०० रुपैयाँ दरले ३५ हजार रुपैयाँ मूल्य बराबरको अंगुर घरबाटै बेच्न सफल भयौं। यसपाली दाना बढी लागेकाले उत्पादन बढ्ने अनुमान छ।’
नेपालमा सामान्यतया जात अनुसार ५०० देखि १५०० मिटर उचाइ र १५ देखि ३५ डिग्री सेन्टिग्रेड तापक्रम भएको स्थान अंगुर खेतीका लागि उपयुक्त मानिन्छ। यसका लागि दिनभर राम्रो घाम लाग्ने स्थान आवश्यक हुन्छ। अंगुरको दाना पाक्ने समयसम्म नझरी बोटमा रह्यो भने कृषि प्राविधिकहरूसँग सल्लाह गरी अंगुरखेती विस्तार गर्ने योजना रहेको उनले बताइन्।
दुई छोरा पढाउन पाँच वर्ष बागलुङ बजार बस्नुभएका रेग्मीले घर फर्केपछि अंगुर, गोलभेडा, सुन्तला खेतीसहित बाख्रापालन सुरु गरेकी थिइन्। ‘कक्षा पाँचसम्म गाउँकै विद्यालयमा पढेका दुई छोराहरूलाई स्कुल टाढा भएको कारण पाँच वर्ष बागलुङमा डेरा खोजेर कक्षा १० सम्म पढाएँ’, ताराकुमारीले भनिन्, ‘कक्षा १० उत्तीर्ण गरेपछि उच्च शिक्षा हासिल गर्न दुई छोराहरू काठमाडौं गएपछि घर फर्के र धानखेती हुने खेतमा सुन्तलाका बिरुवा रोप्दा आफन्त र छिमेकीहरूले असफल हुने काम नगर्न सुझाव दिए।’
स्वदेशमै उद्यमशील भएर स्वरोजगार, आत्मनिर्भर र आयआर्जनतर्फ अगाडि बढ्न प्रेरित भएकी ताराकुमारीलाई स्थानीय विद्यालयका शिक्षक र श्रीमानले साँझ, बिहान र बिदा समयमा बगैँचामा काममा सहयोग गरिरहनु भएको छ। उनको बगैँचामा रसातदेखि सय ५० सुन्तला र कागतीका बोटहरू रहेका छन्। गत वर्ष सुन्तला बिक्रीबाट रु चार लाख ८० हजार आर्जन भएको उनले बताइन्। प्लास्टिक टनेलभित्र अंगुरका साथै टमाटरखेती पनि गर्दै आएकी ताराकुमारीले हुर्किरहेको सुन्तला बगैँचाभित्र सिमीखेती पनि गर्नुभएको छ। अंगुर गाउँमै बिक्री हुन्छ भने सुन्तला पोखरा र तरकारी कुश्मा क्षेत्रमा उपभोग गरिन्छ। कृषि फार्मबाट वार्षिक रु १० देखि १२ लाख बचत गर्ने उनको कमाइ देखेर विगतमा सुन्तला रोप्दा गाली गर्नेहरू अचम्मित भएका छन्। उनकै उदाहरणबाट धेरै लुप्राङवासीले धान, मकै, कोदो खेतीको विकल्पमा सुन्तलाखेती गर्न थालेका छन्।
उनीलाई राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण परियोजना, जलजला गाउँपालिका र वृद्धिमुखी उद्यमशीलता रोजगारी प्रवद्र्धन कार्यक्रममार्फत प्रविधि, पूर्वाधार निर्माण, सीपमूलक तालिम, व्यावसायिक योजना तयारी, भ्रमण र प्रदर्शनीको व्यवस्था गरी सहयोग गरिएको बताइएको छ। नाग्लिवाङ हुँदै लुप्राङ जोड्ने सडक स्तरोन्नति नहुँदा कृषिमा उत्पादन गरिएको उपज बजारसम्म पु¥याउन समस्या भएको र बाँदरको समस्या पनि मुख्य चुनौती बनेको कृषक ताराकुमारीले गुनासो गरिन्। यस वर्ष जेठ १२ गते परेको असिनाले खाद्यबाली, सुन्तला र तरकारीखेतीमा क्षति पुऱ्याएको कृषकहरूले गुनासो गरेका छन्।
