सिप्रीको प्रतिवेदनअनुसार जनवरी २०२६ सम्म चीनसँग करिब ६२० वटा परमाणु वारहेड छन्। पछिल्लो एक वर्षमा चीनले परमाणु हतियार थप्ने दर घटाएर वार्षिक करिब २० मा सीमित गरेको छ। चीनले ‘नो फर्स्ट युज’ नीति अपनाएको दाबी गर्दै अमेरिका र रूससँगको त्रिपक्षीय परमाणु वार्ता अस्वीकार गर्दै आएको छ। १५ असार, काठमाडौं। चीन आफ्नो परमाणु हतियारको भण्डार र रणनीतिमा सधैं अपारदर्शी रहँदै आएको छ र यस विषयमा कुनै स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक गरेको छैन। चीनको आधिकारिक भनाइअनुसार, यसको परमाणु नीति मुख्यतया आत्मरक्षाका लागि मात्र हो। उसले ‘पहिले परमाणु आक्रमण नगर्ने’ (नो फर्स्ट युज) नीतिमा निरन्तर जोड दिँदै आएको छ। अर्कोतर्फ, चीनले अमेरिका र रूससँगको त्रिपक्षीय परमाणु हतियार नियन्त्रण वार्तामा सहभागी हुन अस्वीकार गर्दै आएको छ र पश्चिमी देशहरूको मागलाई बारम्बार अस्वीकृत गरेको छ।
पश्चिमी विशेषज्ञहरूको अनुसार, हालका वर्षहरूमा चीनले आफ्नो परमाणु क्षमतामा तीव्र रूपमै आधुनिकीकरण गरेको छ। उनीहरूको अनुमान छ कि सन् २०२३ देखि २०२५ सम्म चीनले हरेक वर्ष करिब १०० नयाँ वारहेड थपेको थियो, तर पछिल्लो वर्षमा यो वृद्धि दर घटेर करिब २० मा सीमित भएको छ। पश्चिमी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार, चीनले मिसाइल मिलिटरी साइलो प्रणालीलाई पनि निकै बलियो बनाएको छ, जसको मुख्य उद्देश्य चीनको ‘सेकेन्ड स्ट्राइक’ क्षमतालाई अझ प्रभावकारी बनाउनु हो। बेइजिङले आफ्नो परमाणु शक्ति प्रदर्शनमा कुनै हिचकिचाहट देखाएको छैन। सन् २०२४ मा चीनले हतियाररहित अन्तरमहादेशीय ब्यालिस्टिक मिसाइल प्रशान्त महासागरमा प्रहार गरेको थियो। साथै, सन् २०२५ को द्वितीय विश्वयुद्ध विजयको वार्षिकोत्सवमा आयोजित परेडमा पहिलो पटक चीनले आफ्नो ‘न्युक्लियर ट्रायड’ प्रदर्शन गरेको थियो, जसमा जमिन, समुद्र र हावाबाट परमाणु हतियार प्रहार गर्ने क्षमता समावेश हुन्छ।
चीनको न्यूनतम भण्डारण र ‘नो फर्स्ट युज’ नीति सङ्कल्पित भए तापनि बेइजिङले आफ्नो परमाणु भण्डार सम्बन्धी विस्तृत जानकारी सार्वजनिक नगरेको छ, तर आधिकारिक रूपमा आफ्नो परमाणु नीति ‘स्थिर, सुसंगत र व्यावहारिक’ रहेको बताउँदै आएको छ। चीनले यस नीतिलाई मुख्य रूपमा आत्मरक्षाका लागि आवश्यक मात्र रहेको दाबी गर्छ। चीनको भनाइअनुसार, उसले आफ्नो परमाणु हतियारहरूलाई सधैं न्यूनतम स्तरमा राखेको छ, जुन मात्र राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि अपरिहार्य छ। अझै, चीनले आफू परमाणु हतियारको होडबाजीमा संलग्न नभएको र विश्वव्यापी रणनीतिक सन्तुलन कायम राख्न महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेको दाबी गर्दछ।
