फ्रान्स र नेपालका यी दुई मौन व्याकरण

निर्देशकले समीक्षा गरीएको। अनुवादक कल्पना घिमिरे नुरिस्सोँले फ्लोरिअँ जेलेरको नाटक ‘बुबा’ र घिमिरे युवराजको नाटक ‘लस्ट एन्ड फाउन्ड’ को तुलनात्मक विश्लेषण प्रस्तुत गरेकी छिन्। दुवै नाटकले विखण्डित समय, अधुरा संवाद र मौनतालाई मुख्य नाटकीय माध्यमका रूपमा प्रयोग गरी मानवीय अस्तित्वको संकटलाई गहिरोसँग चित्रण गरेका छन्। जेलेरको नाटक स्मृतिभ्रंशको व्यक्तिगत पीडामा केन्द्रित छ भने युवराजको नाटक सामाजिक तथा संस्थागत पहिचानको अभावमा गुम्सिएको सामूहिक पीडाको कथा हो।

फ्लोरिअँ जेलेरको चर्चित नाटक बुबा (Le Père) को नेपाली रूपान्तरको काम सिद्धिसकेपछि शिल्पी थिएटरका आर्टिस्टिक डाइरेक्टर घिमिरे युवराजको लस्ट एन्ड फाउन्ड पढ्ने अवसर मिल्यो। पढ्दै जाँदा यी दुई नाटकमा कथा, भूगोल र सांस्कृतिक पृष्ठभूमि पृथक भए तापनि धेरै समानान्तर पक्षहरू भेट्टाएँ। मेरो यस निबन्धको उद्देश्य यी दुवै नाटकमा समान रूपमा प्रतिध्वनित हुने सामाजिक तथा मानवीय पक्षहरूको चर्चा र तुलनात्मक विश्लेषण गर्नु हो।

फ्लोरिअँ जेलेर फ्रान्समा बसेर फ्रान्सेली भाषामा लेख्छन्। घिमिरे युवराजको कर्मथलो नेपाल हो र उनी नेपाली भाषामा लेख्छन्। रङ्गमन्च र अभिव्यक्तिको बलियो हतियार हो मातृ भाषा। यी दुवै नाटककार एकै उमेरमा यो पृथ्वीको फरक–फरक भूगोलमा बसेर नाटकमार्फत मानवताको संकट व्यक्त गर्दैछन्। जेलरको नाटक विश्वका धेरै भाषामा अनुदित छन्। उनका नाटक ४५ भन्दा बढी देशमा मञ्चन भइसकेका छन्। अहिले नेपाली भाषामा अनुवाद भएर मञ्चनको तयारीमा छ।

घिमिरे युवराज जेलरलाई खुब मन पराउने रहेछन्। युवराजको नाटक लस्ट एन्ड फाउन्ड पनि नेपालमा धेरै पटक मञ्चन भएर युरोपका ९ वटा शहरमा मञ्चन भैसकेको रहेछ। नेपाली नाटककारलाई लोकेसन देश र भाषाका कारणले विश्वमा पुग्न त्यति सहज छैन। तर एउटै वयका यी दुई नाटककारलाई एउटै फ्रेममा राखेर हेर्न मन लाग्यो। फ्रन्सेली मूल भाषामा मेरो पहुँच भएर पनि सजिलो भयो। नाटक मेरो अधिक रूचि हो। त्यही भएर मैले धेरै फ्रान्सेली नाटक अनुवाद गरें।