नेटफ्लिक्स, अमेजन प्राइम र युट्युबमा विज्ञापन व्यवसायको वृद्धि, ओटीटी आकर्षणमा बृद्धि

डिजिटल विज्ञापन बजार विश्वव्यापी रूपमा ओभर-दि-टप (ओटीटी) प्लेटफर्मतिर सर्दै गएको छ र नेपालमा पनि यो प्रवृत्ति देखिन थालेको छ। नेपालमा ओटीटी विज्ञापन, कर प्रणाली र सामग्री नियमनबारे स्पष्ट नीति अभावमा दीर्घकालीन जोखिम देखा परिरहेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास अनुसार नेपालले ओटीटी विज्ञापन दर्ता, कर व्यवस्थापन र प्रयोगकर्ता गोपनीयतामा स्पष्ट नीति बनाउनु आवश्यक छ।

डिजिटल मिडियाको तीव्र विस्तारसँगै विश्वव्यापी विज्ञापन बजारको स्वरूप तीव्र रूपमा परिवर्तन हुँदै आएको छ। पहिले टेलिभिजन, रेडियो र छापा माध्यममा केन्द्रित विज्ञापन बजेट अहिले विस्तारै ओटीटी प्लेटफर्मतिर सर्न थालेको देखिन्छ। नेपालमा पनि यो प्रवृत्ति विस्तारै देखा परिरहेको छ। त्यसपछि पनि यस क्षेत्रलाई मार्गदर्शन गर्ने स्पष्ट नीतिगत व्यवस्था भने अझै अभावमै रहेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्।

विश्वस्तरमा युट्युबले डिजिटल विज्ञापन बजारमा ठूलो हिस्सा ओगटिसकेको छ। अब नेटफ्लिक्स, अमेजन प्राइम भिडियो, एचबीओ म्याक्स र स्पोटिफाइ जस्ता सेवाहरूले सदस्यता शुल्कसँगै विज्ञापन देखाउने मिश्रित मोडेल अपनाउन थालेका छन्। यसले ओटीटी प्लेटफर्मलाई मात्र सदस्यता-आधारित सेवा नभई विज्ञापन-आधारित आम्दानीको प्रमुख माध्यमका रूपमा स्थापित गर्दैछ।

अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासबाट स्पष्ट देखिन्छ कि ओटीटी र प्रसारण सेवालाई एउटै नियामक संरचनामा नराखिन्छ। डेटा गोपनीयता र लक्षित विज्ञापनमा कडा नियम लागू गरिन्छ। विदेशी ओटीटी प्लेटफर्मबाट हुने आम्दानीमाथि कर स्पष्ट रूपमा निर्धारण गरिन्छ। सदस्यता र विज्ञापन समाहित मिश्रित मोडेललाई कानुनी मान्यता दिइन्छ। समग्रमा, ओटीटी प्लेटफर्ममा विज्ञापन आम्दानी तीव्र रूपमा बढिरहेको सन्दर्भमा नेपालले पनि समयमै स्पष्ट नीति निर्माण गर्नु अत्यावश्यक देखिन्छ।