गर्मीको औसत तापमानमा १ डिग्री सेल्सियसको वृद्धिले गर्दा अलास्काका हिमनदीहरू पग्लने समय लगभग तीन हप्ता लामो हुने एक अनुसन्धानले देखाएको छ। वैज्ञानिक जर्नल ‘नेचर’ मा प्रकाशित अध्ययन अनुसार, अनुसन्धानकर्ताहरूले सन् २०१६ देखि २०२४ सम्मका ३ हजारभन्दा बढी हिमनदीहरूको विश्लेषण गरेका थिए। तीव्र गर्मीका कारण हिमनदीले आफ्नो सुरक्षात्मक हिउँको तह सामान्य वर्षभन्दा २८ प्रतिशतसम्म बढी गुमाउने गरेको पाइएको छ। ३१ जेठ, काठमाडौं।
विश्वव्यापी तापमान वृद्धिको प्रत्यक्ष प्रभाव अलास्काका हिमनदीहरूमा गम्भीर रूपमा देखिन थालेको छ। ‘युनिभर्सिटी अफ अलास्का फेयरब्याङ्क्स’ र ‘कार्नेगी मेलन युनिभर्सिटी’ का अनुसन्धानकर्ताहरूले गरेको नयाँ उपग्रह अध्ययन अनुसार औसत गर्मीयामको तापमानमा प्रति १ डिग्री सेल्सियस वृद्धिले हिमनदी पग्लिने प्रक्रिया लगभग तीन हप्ता लामो भइरहेको पत्ता लागेको छ। उनीहरूले सन् २०१६ देखि २०२४ सम्म अलास्काका ३ हजारभन्दा बढी हिमनदीहरूको स्थलगत र उपग्रह तथ्याङ्क विश्लेषण गरेका थिए।
यसका लागि युरोपको ‘सेन्टिनेल-१’ राडार उपग्रहबाट प्राप्त ‘सिन्थेटिक एपेरचर राडार’ प्रविधिको प्रयोग गरिएको थियो। यो प्रविधिले बादल, अन्धकार वा खराब मौसममा समेत पृथ्वीको सतहको स्पष्ट चित्र लिन सक्दछ। परम्परागत रूपमा प्रयोग हुने ‘अप्टिकल’ प्रविधिको तुलनामा यस राडारले हिमनदीको ‘स्नोलाइन’ तथा पग्लिने दिनहरूको थप भरपर्दो र निरन्तर तथ्याङ्क दिएको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्।
अत्यधिक गर्मी हुँदा हिमनदीहरूले आफ्नो सुरक्षात्मक हिउँको तह सामान्य वर्षको तुलनामा २८ प्रतिशतसम्म बढी गुमाउने गरेका छन्। यसरी सुरक्षात्मक हिउँ चाँडै समाप्त हुँदा भित्रको मुख्य हिउँ खुला भई सूर्यको सिधा सम्पर्कमा आएपछि हिमनदी पग्लिने दर तीव्र हुन्छ। अनुसन्धान टोलीले सन् २०१९ को जुन २३ देखि जुलाई १० सम्म अलास्कामा गएको विनाशकारी गर्मीको लहरलाई विशेष रूपमा अध्ययन गरेको थियो। त्यस बेला अलास्काको तापमान सामान्यभन्दा २० देखि ३० डिग्री फरेनहाइटसम्म बढी थियो। एन्कोरेज अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पहिलो पटक इतिहासमै ९० डिग्री फरेनहाइट तापमान रेकर्ड भएको थियो।
यस अत्यधिक गर्मीका कारण हिमनदीहरूको स्नोलाइन सामान्य समयभन्दा लगभग दुई महिना अगावै करिब ३५० फिट माथि सरिएको थियो। यसले मौसमी परिवर्तनप्रति हिमनदीहरूको संवेदनशीलता देखाउँछ। अनुसन्धानका प्रमुख लेखक डा. अल्बिन वेल्सले भनेका छन् कि तटीय क्षेत्र र भित्री स्थलगत हिमनदीहरूको पग्लिने प्रक्रियामा केही भिन्नता छ। तटीय हिमनदीहरूमा गर्मीमा बढी पग्लन र जाडोमा बढी हिउँ जम्मा हुने प्रवृत्ति रहेको छ। वैज्ञानिकहरूले भनेका छन् कि यो नयाँ राडार प्रविधिको सहयोगले विश्वभरिका हिमनदीहरूको स्वास्थ्य र जलवायु परिवर्तनले पार्ने प्रभावहरूको सटीक पूर्वानुमान गर्न सजिलो हुनेछ।
