ब्रोड पिक दुर्घटनामा निधन भएका ६ नेपाली को हुन र कसरी चिन्ने?

१९ साउन, काठमाडौं । पाकिस्तानस्थित ८ हजार ४७ मिटर उचाइमा रहेको ब्रोड पिक आरोहणका क्रममा नेपालले स्मरणीय पर्वतारोहण क्षेत्रका महत्वपूर्ण हस्तिहरू गुमायो।

निर्मल पुर्जा (निम्स दाइ) सहित पुरबहादुर गुरुङ (युक्ता), किलीपेम्बा शेर्पा (किलु), निमा शेर्पा, नवाङथेन्दु शेर्पा र ग्यालु शेर्पा नेपालले यस दुर्घटनामा गुमाएका छन्। यी सबैले नेपाली पर्वतारोहण क्षेत्रमा ठूलो योगदान दिएका थिए।

१० पटक सगरमाथा आरोहण गरेका पुरबहादुर गुरुङ (युक्ता)

उत्तरी गोरखाको धार्चे गाउँपालिका–४ लाप्राकमा जन्मेका युक्ताको बाल्यकाल हिमालको काखमा बित्यो। सन् १९८९ मा जन्मेका उनी ब्रिटिश सेनामा भर्ती हुने सपना देख्थे। तर सशस्त्र द्वन्द्वका कारण त्यो सपना अधुरो रह्यो र बाल्यकालमै मनाङको होटलमा काम गर्न थाले। ट्रेकिङ गाइडहरूसँग उनको सम्पर्क बढ्यो र गाइड बन्ने चाहना लिएर काठमाडौं आएका थिए।

उनका सहकर्मी तुलसिङ गुरुङले भने, ‘सन् २००९ मा उनले पोर्टरको रूपमा काम सुरु गरेका थिए र बिस्तारै क्याम्पिङ समूहमा किचेन हेल्पर भए।’

युक्ता क्रमशः सहयोगी गाइड, ट्रेक गाइड हुँदै प्लानिङ गाइड बने। गत डिसेम्बरमा मात्र उनले अन्तर्राष्ट्रिय माउन्टेन गाइड प्रमाणपत्र प्राप्त गरेका थिए, तुलसिङले बताए।

लाप्राकमै जन्मेका तुलसिङ उक्त संघका अध्यक्ष पनि छन्। गुरुङ समुदायबाट सबैभन्दा धेरै सगरमाथा आरोहण गर्ने युक्ता थिए। उनले १० पटक सगरमाथाको सफल आरोहण गरेका थिए।

पहिलो पटक सन् २०११ मा सगरमाथा चढेका युक्ताले ८ हजार मिटरमाथिका १२ हिमाल पनि सफलतापूर्वक आरोहण गरेका थिए। तुलसिङका अनुसार, ‘संसारमा ८ हजार मिटरमाथिका १४ हिमाल छन् जसमा आठ नेपालमै छन् र उनी दुई बाहेक सबै आरोहण गरिसकेका थिए।’

पाकिस्तानको माउन्ट केटु हिमाल २४ घण्टाभित्र आरोहण गरेर उनले नयाँ कीर्तिमान राखेका थिए। हिमालमा फसेका पर्यटकको उद्धारमा समेत सक्रिय थिए। हिमालकै काखमा हुर्केका उनले ३७ वर्षको उमेरमै त्यहीँ जीवन गुमाए।

ब्रोड पिक आरोहणका लागि उनी तीन हप्ता पहिले नेपालबाट पाकिस्तान गएका थिए। अब कहिल्यै फर्कन नपाउने गरी त्यहीं बिते।

८ हजार मिटरमाथिका सबै १४ चुचुरो चुम्ने किलीपेम्बा शेर्पा (किलु)

दोलखा गौरीशंकर गाउँपालिका–९ बेदिङका स्थानीय किलीपेम्बा किशोरावस्थादेखि हिमालसँग नजिक थिए। उनी निम्स दाइसँगै विभिन्न आरोहण अभियानमा सहभागी हुँदै आएका थिए।

सन् २०२१ को सफल हिउँद आरोहण अभियानमा १० जनाको टोलीमा उनी थिए। किलीपेम्बाले सगरमाथाको चुचुरोमा १५ पटक पाइला राखेर अर्को कीर्तिमान बनाएका छन्। उनको जन्म २०३८ सालमा भएको थियो।

उनी सन् १९९६ मा मनास्लु हिमालबाट आरोहण यात्रा सुरु गरेका थिए। सन् २००३ मा पहिलोपटक सगरमाथा चढेका थिए। किलीपेम्बा साहसी र सकसपूर्ण आरोही थिए।

उहाँको सहयोगले हिमालमा असम्भव देखिएका आरोहणहरू सफल भएका छन्। सन् २०१८ मा दुवै खुट्टा गुमाएका शिया बोयुलाई सगरमाथा सफलतापूर्वक आरोहण गर्न प्रेरणा प्रदान गरी प्रशंसा पाएका थिए।

शिखरका मेहनती आरोही निमा शेर्पा

पर्वतारोहण क्षेत्रमा निमा शेर्पालाई मेहनती आरोहीको रूपमा चिनिन्छ। संखुवासभा मकालु गाउँपालिकाका ३६ वर्षीय निमा यस वर्षमै ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला चार हिमाल आरोहण गरिसकेका थिए। पदयात्रामा सहयोगी हुँदै उनी आरोहणतर्फ केन्द्रित थिए।

पारिवारिक विरासत लिएर अघि बढेका नवाङथेन्दु शेर्पा

ब्रोड पिकले प्रतिभाशाली युवा आरोही नवाङथेन्दुको उज्जवल यात्रा पनि समाप्त गर्‍यो। नवाङथेन्दुको परिवार हिमालसँग जोडिएको छ। उनका बुबा र दाजु पनि पर्वतारोहणमा संलग्न थिए, जसले नवाङलाई यो यात्रा सजिलो बनायो।

उनको जन्म संखुवासभा मकालुमा सन् १९९७ मा भएको थियो। उनका बुबा पासाङग्याल्जे शेर्पा पनि पर्वतारोही हुन्। उनी सेभेन समिटमा काम गर्थे। २०१९ मा अन्तर्राष्ट्रिय आरोहण टोलीसँग आइसल्यान्ड पिक आरोहणमार्फत यात्राको शुरुआत गरेका थिए।

त्यसपछि उनले १५ पटक आरोहण सफलतापूर्वक गरिसकेका थिए। २०२२ मा पहिलोपटक सगरमाथा आरोहण गरेका नवाङ २०२३ मा चौथो क्याम्पसम्म पुगेका थिए। २०२१ मा पनि उनी चौथो क्याम्पसम्म पुगेका थिए। २०२३ मा उनले अमादब्लम हिमाल दुई पटक आरोहण गरेका थिए।

आरोहीहरूको सहायक ग्यालु शेर्पा

ओखलढुंगा पात्नेका २०३५ साल जन्मिएका ग्यालु शेर्पा सेभेन समिट ट्रेकमा कार्यरत थिए। उनी सगरमाथा आरोहण गरिसकेका थिए र १९ भन्दा बढी हिमाल आरोहणको अनुभव राख्थे। उनी आरोहीलाई चुचुरोमा सजिलो र सुरक्षित रूपमा पुर्याउन समर्पित थिए।

उनको पहिलो आरोहण २०१५ मा लेनिन पिकबाट भएको नेपाल पर्वतारोहण संघको विवरणमा छ। सोही वर्ष उनले मेरा पिक र लोबुचे हिमाल पनि आरोहण गरेका थिए। २०१९ मा कञ्चनजंघा आरोहण गरेपछि पछिल्लो सिजनमा सगरमाथा चुचुरो चुमेका थिए।

२०२५ मा उनी रोप फिक्सिङ टिमका सदस्यका रूपमा कञ्चनजंघा आरोहणमा गएका थिए। त्यही वर्षमा उनले तीन पटक कञ्चनजंघा चुचुरोमा पाइला राखेका थिए।

आरोहणकी परिभाषा बदलेका निम्स दाइ

म्याग्दीमा जन्मेका निर्मल पुर्जा (निम्स दाइ) बेलायती सैनिक थिए। गोरखा सैनिकको रूपमा सक्रिय रहँदा पनि उनी अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा प्रख्यात आरोही थिएनन्।

निम्स दाइले १६ वर्ष सैनिक सेवा गरे, जसमा ६ वर्ष गोरखा सेना र १० वर्ष यूके स्पेशल फोर्स (एसबीएस) मा बिताएका हुन्। उनी १८ वर्षको उमेरमा सन् २००३ मा गोरखा सैनिकमा भर्ती भए। चितवनमा हुर्किएका निम्स दाइको सुरुमा हिमालसँग खास लगाव थिएन।

उनी २००९ मा गोरखा सैनिकबाट स्पेशल बोट सर्भिसमा सरेका पहिलो गोरखा सैनिक थिए। २०१२ देखि हिमाल आरोहण सुरु गरेका थिए।

सगरमाथा आधार शिविर जानु पछि उनले आरोहण सिक्न थाले। पहिलो हिमाल आरोहण ६ हजार १ सय १९ मिटर लोबुचे इस्ट हिमाल थियो। त्यसपछि सैन्य सेवामा फर्किए।

निम्सदाइ डटकमका अनुसार उनले कठिन परिस्थितिमा छिटो मूल्यांकन गर्ने र अरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने क्षमता विकास गरेका थिए, जसले उनको आरोहणमा सहयोग पुर्‍यायो।

उनी आरोहणलाई उद्धार र सहयोगमा केन्द्रित गर्दै २०१९ मा ६ महिनामा विश्वका १४ वटा ८ हजार मिटरमाथिका हिमाल चुमेर इतिहास रचे।

निम्स दाइसँग पाँच दिनमा सगरमाथा, ल्होत्से र मकालु आरोहण गर्ने कीर्तिमान छ। बेलायती महारानी एलिजाबेथ दोस्रोबाट एमबीई सम्मान पनि प्राप्त गरेका थिए। सगरमाथामा स्काइडाइभ गरेर साहसिक पर्यटन प्रवर्धन गरेका थिए।

उनले ८ हजार मिटरमाथिका हिमाल ५७ पटक आरोहण गरी नयाँ कीर्तिमान बनाएका थिए, जसमा २९ वटा विनाअक्सिजन आरोहण थियो। पछिल्लो साता मात्र पाकिस्तानको गसेरब्रम २ आरोहण गरेर ५७ औं आरोहण पूरा गरेका थिए।