लेखक: space4knews

वासिङ्टन डीसीबाट न्यूयोर्कसम्म हवाईजहाजमार्फत करिब डेढ घण्टा लाग्छ। तर चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङले सेप्टेम्बर २३ मा अमेरिका पुग्दा न्यूयोर्कमा भइरहेको संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औं महासभामा सहभागी हुनु भएन। चीनको तर्फबाट उपराष्ट्रपति हान झेङले सेप्टेम्बर २४ देखि २६ सम्म न्यूयोर्कमा जारी महासभामा चीनको प्रतिनिधित्व गरिरहेका छन्। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गुओ जियाकुनका अनुसार उपराष्ट्रपति हानले चीनले आयोजना गरेको ‘ग्लोबल डेभलपमेन्ट इनिसिएटिभ’को पाँचौँ वार्षिकोत्सव अवसरमा हुने उच्चस्तरीय संवादमा सहभागिता जनाउने छन्। उनले संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव, ८१औं महासभाका अध्यक्ष तथा विभिन्न देशका नेताहरूसँग भेटवार्तासमेत गर्नेछन्।
तर सीको महासभामा अनुपस्थितिलाई चीनले संयुक्त राष्ट्रसंघको महत्वबारे दिँदै आएको जोडसँग जोडेर विश्लेषण गरिएको छ। जुन २०२६ मा चीनले सार्वजनिक गरेको विश्वव्यापी शासनसम्बन्धी श्वेतपत्रमा संयुक्त राष्ट्रसंघलाई अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाको केन्द्रका रूपमा उल्लेख गरिएको थियो। सीले सन् २०१२ को अन्त्यतिर चीनको शीर्ष नेतृत्व सम्हालेपछि व्यक्तिगत रूपमा संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा एकपटक मात्रै सहभागी भएका छन्। उनी सन् २०१५ मा संयुक्त राष्ट्रसंघको ७०औँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा न्यूयोर्क पुगेका थिए र महासभालाई सम्बोधन गरेका थिए।
त्यो भ्रमणका क्रममा उनले तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति बाराक ओबामासँग शिखर वार्तासमेत गरेका थिए। त्यसैले २०२६ मा अमेरिका भ्रमणको क्रममा महासभामा सहभागी नहुने उनको निर्णयलाई विभिन्न सञ्चारमाध्यमले चासोका साथ विश्लेषण गरेका छन्। सन् २०२१ मा सीले महासभालाई भिडियो सन्देश मार्फत सम्बोधन गरेका थिए। त्यतिबेलादेखि सीले व्यक्तिगत रूपमा महासभालाई सम्बोधन गरेका छैनन्।
बराबरीको सन्देश अनलाइन म्यागजिन द डिप्लोम्याटले सीको महासभा अनुपस्थितिलाई चीनको कूटनीतिक प्राथमिकतासँग जोडेर विश्लेषण गरेको छ। द डिप्लोम्याटका अनुसार सन् १९९५ मा चियाङ जेमिनको पालादेखि चीनका शीर्ष नेताहरू संयुक्त राष्ट्रसंघको प्रत्येक दसौं वार्षिकोत्सवमा सहभागी हुँदै आएका थिए। त्यसैले २०२५ मा संयुक्त राष्ट्रसंघको ८०औं वार्षिकोत्सवमा सी सहभागी नभएको विषय पनि उल्लेखनीय बनेको थियो। जापानी सञ्चारमाध्यम निक्केई एसियाकाले भनेछ कि सी सुरुमा महासभामा सहभागी हुने योजनामा थिए, तर पछि उनको भ्रमणको योजना परिवर्तन गरिएको थियो।
निक्केई एसियाले चिनियाँ सरकारसँग सम्बन्धित एक स्रोतलाई उद्धृत गर्दै जुलाईको अन्त्यतिर चीनका उपप्रधानमन्त्री हे लाइफेङ र अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसन्टबीच न्यूयोर्कमा भेटवार्ता गराउने प्रयास भएको जनाएको छ। उक्त भेटलाई सीको सम्भावित भ्रमणको प्रारम्भिक तयारीका रूपमा हेरिएको थियो। तर अगस्तको मध्यतिर न्यूयोर्कमा रोकिने योजना रद्द गरिएको थियो। निक्केई एसियाका अनुसार भ्रमणलाई तीन दिनमा सीमित गर्ने निर्णयसँगै योजना परिवर्तन गरिएको थियो। चिनियाँ सरकारसँग सम्बन्धित स्रोतलाई उद्धृत गर्दै उक्त सञ्चारमाध्यमले चीनले विश्वलाई चीन र अमेरिका बराबरीको हैसियतमा रहेको सन्देश दिन प्राथमिकता दिएको उल्लेख गरेको छ। महासभामा सहभागी नहुँदा सीले अप्रत्याशित रूपमा अन्य विश्व नेताबाट चीनको आलोचना हुने सम्भावनाबाट पनि बच्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
सन् २०१५ मा सीको न्यूयोर्क भ्रमणका क्रममा संयुक्त राष्ट्रसंघ मुख्यालयबाहिर भएका चीनविरोधी प्रदर्शनले पनि ध्यान खिचेको थियो। वाशिङ्टनस्थित सेन्टर फर स्ट्राटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिजका वरिष्ठ सल्लाहकार स्कट केनेडीले निक्केई एसियासँग कुरा गर्दै भनेका छन् कि सीले अमेरिकामा पनि पूर्व राष्ट्रपति ट्रम्पले मे महिनामा चीनमा बिताएको जति समय मात्रै बिताउने निर्णय गरेको हुनसक्छ। उनका अनुसार ट्रम्पसँगको भेटवार्ताका लागि विस्तृत कार्यसूची र ठोस परिणाम तयार गर्न कठिनाइ भएकाले यस्तो निर्णय गरिएको हुनसक्छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको घट्दो प्रभावलाई बेलायती सञ्चारमाध्यम द इन्डिपेन्डेन्टले सीको अमेरिका भ्रमणलाई चीनको तुलनात्मक रूपमा बलियो कूटनीतिक अवस्थासँग जोडेर विश्लेषण गरेको छ। रिपोर्टमा विश्लेषकहरूको भनाइ उद्धृत गर्दै इरानसँगको युद्धको आर्थिक तथा राजनीतिक प्रभाव र अमेरिकामा हुन लागेको मध्यावधि निर्वाचनका कारण ट्रम्पमाथि दबाब रहेको उल्लेख गरिएको छ। क्राइसिस ग्रुप इन्टरनेसनलका अमेरिका–चीन मामिला सम्बन्धी वरिष्ठ अनुसन्धान तथा पैरवी सल्लाहकार अली वायनेले द इन्डिपेन्डेन्टसँग चीनले इरानलाई दिइरहेको समर्थनको स्तर र त्यसको महत्वलाई ट्रम्प प्रशासनले कम आँकेको दाबी गरेका छन्। अमेरिकी अखबार द न्यूयोर्क टाइम्सले भने सीको महासभा अनुपस्थितिलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको कमजोर हुँदै गएको भूमिकासँग जोडेको छ। न्यूयोर्क टाइम्सका अनुसार विश्वका ठूला शक्तिहरूले संयुक्त राष्ट्रसंघलाई बेवास्ता गर्ने वा छल्ने क्रम बढ्दा संस्था कमजोर, अव्यवस्थित र प्रभावहीन बन्दै गएको छ। पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडनको कार्यकालमा रोमस्थित संयुक्त राष्ट्रसंघ कार्यालयहरूका लागि अमेरिकी राजदूत रहेका जेफ्री प्रेस्कटले सीको अनुपस्थितिलाई संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि महत्वपूर्ण प्रतीकात्मक संकेतका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। संयुक्त राष्ट्रसंघ सन् १९४५ मा स्थापना भएको हो। पछिल्ला वर्षहरूमा सुरक्षा परिषद्का स्थायी सदस्यबीच मतभेदका कारण विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय संकटमा ठोस निर्णय गर्न कठिनाइ हुँदै आएको छ। अमेरिका, चीन र रसिया सुरक्षा परिषद्का स्थायी सदस्यहरू हुन् र तिनीहरूलाई भिटो अधिकार छ। इरान, युक्रेन, गाजा, यमन र दक्षिण सुडान लगायतका विषयमा यी शक्तिहरूबीच मतभेदका कारण सुरक्षा परिषद्ले पटक–पटक प्रभावकारी निर्णय लिन नसकेको विश्लेषण भइरहेको छ।

भारतको नागाल्यान्डमा विषाक्त मदिरा सेवनका कारण कम्तीमा १९ जनाको मृत्यु भएको छ। प्रहरीका अनुसार यी घटनाहरू मोकोकचुङ र तुएनसाङ जिल्लामा भएका हुन्। मोकोकचुङमा ८ जना र तुएनसाङमा ११ जनाको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ। मोकोकचुङका वरिष्ठ प्रहरी उपरीक्षक वेसुप्रा केजोका अनुसार बिहीबार मिसावट गरिएको मदिरा सेवनबाट चार जनाको मृत्यु भएको पहिलो जानकारी आएको थियो। त्यसपछि प्रहरीले तत्काल उक्त क्षेत्रमा छापा मारेर अनुसन्धान अघि बढाएको थियो। हालसम्म त्यहाँ मिसावट गरिएको मदिरासहित सात जनालाई पक्राउ गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। पक्राउ परेकाहरूले मृतकहरूले सेवन गरेको मदिरा बिक्री गरेको हुनसक्ने आशंका गरिएको छ। प्रहरीले सर्वसाधारणलाई सावधानी अपनाउन र मदिरा सेवन नगर्न आग्रह गरेको छ।

यस्तै, तुएनसाङ जिल्ला प्रहरीले जारी गरेको विवरणअनुसार सेप्टेम्बर ११ सम्म विषाक्त मदिरा सेवनका कारण जिल्लामा नौ जनाको मृत्यु भइसकेको थियो। सेप्टेम्बर १२ मा तुएनसाङ प्रहरीले सिभिल अस्पतालमा मदिरा सेवनसँग सम्बन्धित मृत्युको एउटा नमुना देखिएको जानकारी पाएको थियो। प्रहरीका अनुसार अधिकांश मृतकले मदिरा सेवन गरेका थिए। त्यसपछि अनुसन्धानका क्रममा विभिन्न स्थानमा छापा मारेर ४७० भन्दा बढी बोतल संदिग्ध विषाक्त मदिरा बरामद गरिएको थियो। यसबीच तुएनसाङमा थप दुई जनाको मृत्यु भएको जानकारी प्राप्त भएको छ। प्रहरीले दुवै जिल्लामा जारी छापा अभियानका क्रममा तीन हजारभन्दा बढी मदिराका बोतल बरामद गरेको र १५ जनाभन्दा बढीलाई पक्राउ गरेको जनाएको छ। प्रहरीले लेबल वा पहिचान नखुलेको मदिरा सेवन नगर्न सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ। मदिरा सेवनपछि चक्कर लाग्ने, दृष्टि धमिलो हुने वा श्वास फेर्न समस्या हुनेजस्ता लक्षण देखिए तत्काल अस्पताल जान पनि प्रहरीले आग्रह गरेको छ। नागाल्यान्डमा सन् १९९० देखि मदिरामाथि प्रतिबन्ध छ। घटनाको अनुसन्धान तथा अवैध मदिराको स्रोत र आपूर्ति सञ्जाल पत्ता लगाउन अतिरिक्त प्रहरी उपरीक्षक आई बुंगलाङ चाङको नेतृत्वमा विशेष अनुसन्धान टोली (एसआईटी) गठन गरिएको छ। दीमापुरस्थित फरेन्सिक विज्ञान प्रयोगशालाले तुएनसाङ प्रहरीले पठाएको संदिग्ध मदिराको नमुनामा मेथानोल भेटिएको जनाएको छ। यद्यपि नमुनाको विस्तृत मात्रात्मक परीक्षणका लागि गुवाहाटीस्थित केन्द्रीय फरेन्सिक विज्ञान प्रयोगशालामा पठाइएको छ।

पूर्वी युक्रेनको युद्ध मोर्चामा रहेका रुसी सैनिकहरूले अर्को हिउँदको तयारी गरिरहेका बेला उनीहरूलाई ६ सय वर्षभन्दा पुरानो एउटा अनौठो ‘सहयोग’ प्राप्त भएको छ। रुसले मस्कोका लागि युद्ध लडेका मध्ययुगीन योद्धा राजकुमार दिमित्री डोन्स्कोयका अवशेषको एउटा अंश युक्रेनको युद्धभूमिमा पठाएको छ। सन् १३८० मा कुलिकोभोको युद्धमा विजय प्राप्त गरेका डोन्स्कोयलाई रुसमा महत्त्वपूर्ण सैन्य प्रतीकका रूपमा सम्मान गरिन्छ। उनको दाहिने हातको अवशेषको एउटा टुक्रा सेप्टेम्बरको सुरुवातमा अग्रपंक्तिमा पठाइएको थियो। हाल उक्त अवशेषलाई रुसी नियन्त्रणमा रहेका युक्रेनका विभिन्न सैन्य शिविरमा लैजान थालिएको छ।

रुसी अर्थोडक्स चर्चअन्तर्गतको मस्को प्याट्रिआर्केटको सैन्य विभागले ‘सन्त कमान्डर’ डोन्स्कोयलाई रुसी सैनिकसँग अदृश्य रूपमा ‘काँधमा काँध मिलाएर’ उभिने बताएको छ। चर्चका अनुसार कुलिकोभोको युद्धमा तरबार चलाउने त्यही दाहिने हातको अवशेष सैनिकसमक्ष लगिएको हो। धार्मिक अवशेषलाई युद्धभूमिमा पठाउने अभ्यास अनौठो लाग्न सक्छ। तर सन् २०२२ मा युक्रेनमाथि पूर्णस्तरीय आक्रमण सुरु भएको लगत्तै रुसले युद्धमा धार्मिक प्रतीकवाद पनि प्रयोग गर्न थालेको छ। यसले रुसको युद्धलाई ‘धार्मिक रूपमा औचित्यपूर्ण’ र ईश्वरको समर्थन प्राप्त भएको देखाउने प्रयासका रूपमा विश्लेषण गरिएको छ।

क्रेमलिन र रुसी अर्थोडक्स चर्चबीचको सम्बन्ध पनि यस क्रममा थप नजिकिएको विज्ञहरूले बताएका छन्। फोर्डहम विश्वविद्यालयको अर्थोडक्स क्रिस्चियन स्टडिज सेन्टरका धार्मिक शोधकर्ता सर्गेई चाप्निनले चर्च र राज्यबीचको सम्बन्ध यति घनिष्ट भइसकेको बताएका छन् कि उनीहरूलाई छुट्याउन गाह्रो भएको छ। ‘युद्धका लागि जनमत परिचालन गर्ने मिथक’ अर्थोडक्स इसाई परम्परामा धार्मिक अवशेषलाई सैनिकसम्म पुर्‍याउने प्रथा पुरानो हो। तर चाप्निनका अनुसार पवित्र र भौतिक वस्तुहरूको संयोजनले मानिसको ध्यान आकृष्ट गर्ने भएकाले यसको प्रचारात्मक प्रयोग हुन सक्छ।

डोन्स्कोयका अवशेषले समकालीन राजनीतिक सन्देशसमेत बोकेको विज्ञहरूले व्यक्त गरेका छन्। चाप्निनका अनुसार डोन्स्कोयले आफूलाई आक्रमणकारी नभई आफ्नो मातृभूमिको रक्षकका रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ। त्यसैले रुस सरकारको दृष्टिकोणबाट उनीहरूको प्रयोग मार्फत रुस आक्रमणकारी नभई आफ्नै भूभागको रक्षा गरिरहेको सन्देश दिन खोजिएको हुनसक्छ। उनले यसलाई ‘युद्धका लागि जनमत परिचालन गर्ने मिथक’ भनेका छन्।

पाकिस्तानको डेरा इस्माइल खानको दराजिन्दा क्षेत्रमा आयोजना गरिएको अमन मेलाको नजिकै भएको शक्तिशाली विस्फोटमा कम्तीमा ११ जनाको मृत्यु भएको छ। यस घटनामा थप ३० भन्दा बढी व्यक्ति घाइते भएको जानकारी प्राप्त भएको छ। बीबीसी उर्दूका अनुसार, घटनास्थलबाट मृतक ११ जनाको शव पनि बरामद गरिएको छ। उद्धारकर्ताहरुले घाइतेहरूलाई प्राथमिक उपचार दिएर विभिन्न अस्पतालमा भर्ना गराएका छन्। अधिकारीहरूले घटनास्थलको अवस्थालाई निरन्तर निगरानीमा राखेको उल्लेख गरेका छन्। विस्फोटको प्रकृति र यसको कारणबारे विस्तृत विवरण आउन अझै बाँकी छ।

१०, असोज, काठमाडौं । पाकिस्तानको बलुचिस्तान प्रान्तको डुकी जिल्लामा एक हतियारधारी समूहले निर्माण कम्पनीको क्याम्पमा आक्रमण गरेको छ। यस आक्रमणमा एक निजी सुरक्षा गार्डको मृत्यु भएको छ भने एक जना घाइते भएका छन्। आक्रमणकारीहरूले १२ जना मजदुरलाई अपहरण गरेको बीबीसीले जनाएको छ। डुकी पुलिस प्रमुख मन्सुर अहमद बुजदारका अनुसार ३० भन्दा बढी हतियारधारीहरूले सडक निर्माण कम्पनीको साइटलाई निशाना बनाएका छन्।

प्रहरीका अनुसार, आक्रमणको समयमा कम्पनीका चारवटा सवारी साधनमा आगो लगाइएको छ। डुकी जिल्ला बलुचिस्तानको राजधानी क्वेटाबाट लगभग ३१५ किलोमिटर टाढा पर्दछ र उक्त क्षेत्रमा लामो समयदेखि छिटपुट हिंसात्मक घटनाहरू भइरहेका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले पेश गरेको युद्धविराम प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेका छन्। अमेरिकी अखबार द वाल स्ट्रिट जर्नलका अनुसार, राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानको प्रस्तावलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकृति जनाएका हुन्। रिपोर्टअनुसार, ट्रम्प मध्यावधि निर्वाचनपछि इरानविरुद्ध हवाई आक्रमण पुनः सुरु गर्ने योजना बनाइरहेका छन्।

यो रिपोर्ट त्यतिबेला सार्वजनिक भएको हो जब इरानी अधिकारीहरूले अमेरिकालाई तनाव कम गर्न र होर्मुज स्ट्रेट पुनः खोल्न प्रस्ताव पठाएका थिए। इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले शुक्रबार संयुक्त राष्ट्रसंघ मुख्यालयमा पत्रकारहरूसँग कुराकानी गर्दै भनेका थिए, अमेरिकाले सम्झौताका निर्धारित सर्तहरू पूरा गरेको खण्डमा मात्रै होर्मुज स्ट्रेट खोल्ने प्रक्रिया अघि बढ्नेछ।

यसै साता, ट्रम्पले इरानलाई ध्वस्त पार्ने धम्की दिएका थिए, यद्यपि पछि उनले अमेरिकी प्रतिबद्घ प्रतिनिधिहरू र इरानबीच ‘राम्रो संवाद’ भएको उल्लेख गर्दै धम्कीलाई केही सम्मानजनक स्वरूप दिएका थिए।