लेखक: space4knews

नयाँ पुस्ताका युवाहरूले गरेको जनजीवन आन्दोलनपछि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले करिब दुई-तिहाइ जनादेश प्राप्त गरेको छ। प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयको कार्यशैली विगतदेखि अस्थिर र प्रभावकारी हुन नसकेको छ। २०७९ वैशाखमा गठन भएको कार्यदलले प्रधानमन्त्री कार्यालयमा सचिवहरूको संख्या सीमित गर्न र कार्य प्रणालीलाई चुस्त बनाउन सुझाव दिएको थियो। शासकीय बेथितिविरुद्ध युवाहरूले गरेको जनजीवन आन्दोलनपछि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीलाई करिब दुई-तिहाइको अभूतपूर्व जनादेश प्राप्त भएको छ। यो गहिरो जनविश्वास केवल सत्ताको अनुहार वा नेतृत्व परिवर्तनका लागि मात्र होइन, वर्षौंदेखि जरा गाडेको कुशासनलाई उखेल्दै सुशासन ल्याउने लक्ष्यका लागि हो। सुशासन केवल भाषणका मीठा शब्दहरूमा होइन, परिणाममुखी काममा देखिनुपर्छ। परिवर्तनको वास्तविक थालनीका लागि सबैभन्दा पहिले विद्यमान राज्य संयन्त्रका कमजोरीहरू र तिनको कार्यशैलीलाई गहन रूपमा बुझ्नु अपरिहार्य छ। यी अव्यवस्थाका वास्तविक चित्र उजागर गर्दै सुशासनको मार्गचित्र तयार पार्न अनलाइनखबरले सुरु गरेको समाचार र विचार श्रृंखलाको नाम हो- जनादेश सुशासन। ६ चैत, काठमाडौं। दुई हप्ता अघि सम्पन्न चुनावको समयमा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयका कर्मचारीहरू तीनवटा महत्वपूर्ण काममा व्यस्त थिए। पहिलो, भ्रष्टाचार विरुद्धको कार्ययोजना तयार पार्ने। दोस्रो, सुशासन नीतिको विकास। र तेस्रो, जनजीवन आन्दोलनले उठाएका मागहरू सम्बोधन गर्नुपर्ने कार्यहरूका सम्बन्धमा सुशासन मार्गचित्र बनाउने। संयोग के चुनौतीभराे रह्यो भने, प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की आफ्नै स्वकीय सचिव आदर्श श्रेष्ठलाई कार्यप्रकृति र अनुभव नमिल्ने राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषको अध्यक्ष बनाउन अग्रसर भइन्, तर सुशासनसँग सम्बन्धित यी तीनवटै दस्तावेज पारित गर्न वा तीप्रति अपनत्व जनाउन चासो देखाइनन्। ‘इमान्दार कर्मचारीहरूका लागि उहाँजत्तिको सजिलो प्रधानमन्त्री विगतमा अरू कतै थिएनन्, त्यसैले कर्मचारी संयंत्रले उहाँलाई पूर्ण रूपमा सहयोग गरेको थियो,’ प्रधानमन्त्री कार्यालयसम्बद्ध स्रोतले भने, ‘आफैले प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका विषयवस्तुको उपेक्षा नगरेर यदि उहाँले अपनत्व देखाएको भए काम धेरै सहज हुन्थ्यो।’

इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले इरानस्थित ग्यास खानीमा भविष्यमा हमला नगर्ने तयारी व्यक्त गरेका छन्। उनले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको अनुरोधपछि इजरायलले यसमा सहमति जनाएको बताएका छन्। यद्यपि, इरानी नववर्ष ‘नोरूज’को दिन इजरायलले राजधानी तेहरानमा हवाई हमला जारी राखेको छ। इरानले पनि जेरुसलेमलाई लक्षित गर्दै बिहीवार राति थुप्रै क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको छ।

बिहीवार राति आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा नेतन्याहूले इरान “तहसनहस” भइसकेको र अब युरेनियम संवर्धन वा बलिस्टिक क्षमतामा असमर्थ भएको दाबी गरेका थिए। उनले ट्रम्पलाई इरानसँगको युद्धमा आफूले तानेको भन्ने आरोपको खण्डन पनि गरेका छन्। राति जेरुसलेम र तेहरानमा विस्फोटको आवाज सुनेको जानकारी प्राप्त भएको छ। यसअघि इरानका विदेशमन्त्रीले आफ्नो देशमा थप आक्रमण भए त्यस्तो अवस्था असहनीय हुने चेतावनी दिएका थिए।

मध्यपूर्वका यूएई, कुवेत, साउदी अरेबिया र बाहरेनले आफ्नो भूभागमा क्षेप्यास्त्र वा ड्रोन आक्रमण भएको रेकर्ड गरेका छन्। ड्रोन हमलापछि कुवेतस्थित तेल प्रशोधन केन्द्रमा आगलागी भएको खबर कुवेती सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले दिएका छन्। यसैबीच, अमेरिकास्थित मानवअधिकार समूह एचआरएएनएले फेब्रुअरी २८ मा युद्ध सुरु भएयता इरानमा मृत्यु हुनेहरूको संख्या ३,१८६ पुगेको जनाएको छ।

इजरायलले साउथ पार्स ग्यास खानीमा आक्रमण गरेपछि यस साता इरानले प्रतिआक्रमण गरेको थियो जसले विश्व बजारमा ग्यासको मूल्य अत्यधिक बढाएको थियो। इजरायलले पुनः त्यस्तो हमला नगर्ने जानकारी दिएपछि र अमेरिकाले तेल उत्पादन बढाउने योजना बनाएपछि मूल्य घट्न थालेको छ। यसैबीच, यूके, फ्रान्स तथा जापानसहित विभिन्न देशहरूले बिहीवार राति संयुक्त विज्ञप्ति प्रकाशित गरेर ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ मा जलयानहरूको सुरक्षित आवतजावत सुनिश्चित गर्न तयारी जनाएका छन्।

इजरायल र अमेरिकाले आक्रमण जारी गरेका बेला इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुज अवरुद्ध गर्ने उद्देश्यले तेलवाहक ट्यांकरमाथि हमला गर्दै आएको छ। कतारमा ठूलो क्षति पुगेको छ, इरानले कतारको रास लफान ऊर्जा कारखानामा आक्रमण गरेपछि यूके र युरोपमा ग्यासको मूल्य अत्यधिक उकालो लागेको छ। कतारका प्रधानमन्त्रीले उक्त आक्रमणलाई “इरानीहरूले बढाएको सबैभन्दा खतरनाक उत्तेजना” भनेका छन्। इरानको आक्रमणका कारण तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) निर्यात गर्ने कतारको क्षमता पाँच वर्षसम्म १७ प्रतिशतले घट्नेछन्, यो देशका ऊर्जामन्त्रीले बताएका छन्।

उनीहरूले भनेका छन् कि यसबाट कतारले वार्षिक २० अर्ब डलर घाटा बेहोर्नुपर्नेछ। एलएनजी उत्पादनमा प्राकृतिक ग्यासलाई अत्यन्त कम तापक्रममा चिस्याइन्छ र त्यसका लागि ‘ट्रेन’ भनिने विशेष औद्योगिक प्रशोधन इकाइहरू प्रयोग गरिन्छ। कतारका अनुसार इरानी आक्रमणले उक्त केन्द्रका १४ मध्ये दुई ट्रेनहरूमा क्षति पुर्‍याएको छ। जापान, दक्षिण कोरिया, भारत र चीन जस्ता एसियाली देशहरू कतारमा उत्पादित एलएनजीमा धेरै निर्भर छन्। युक्रेन युद्ध सुरु भएयता यूरोपले पनि रुसी ग्यास छोडेर मध्यपूर्वमा उत्पादित ग्यासमा बढी निर्भर हुँदै गएको छ। एलएनजी घरघरमा खाना पकाउन, जाडोमा घर तताउन, जलयान तथा कारखानामा प्रयोग हुँदै आएको छ। मल उद्योगमा पनि यसको प्रयोग हुन्छ।