लेखक: space4knews

अमेरिका र चीनले आगामी जनवरी १० सम्म व्यापारिक ट्यारिफ युद्धविराम दुई महिना थप्ने सहमति गरेका छन्। चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको अमेरिका भ्रमणमा डोनाल्ड ट्रम्पले विमानस्थलमै स्वागत गर्दै २१ तोपको सलामी र रातो कार्पेटको व्यवस्था गरेका छन्। अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले वाशिङ्टनको बैठकपछि दुवै पक्ष नोभेम्बरमा सेन्जेन र डिसेम्बरमा मियामीमा फेरि भेट्ने बताएका छन्।

विश्वका दुई प्रमुख अर्थतन्त्र अमेरिका र चीनले आगामी नोभेम्बरमा समाप्त हुन लागेको व्यापारिक ‘ट्यारिफ युद्धविराम’ लाई अर्को दुई महिना विस्तार गरी जनवरी १० सम्म कायम राख्ने सहमति गरेका छन्। द्विपक्षीय कूटनीतिक र व्यापारिक प्रतिस्पर्धा हुँदा पनि दुवै देशले व्यापक सम्झौता गर्न र आपसी सम्बन्धलाई सकारात्मक दायरामा अघि बढाउन इच्छुक छन् भन्ने संकेत यस कदमले दिएको छ।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको राजकीय भ्रमणका क्रममा अमेरिका पुग्दा नै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विमानस्थलको धावनमार्गमै पुगेर व्यक्तिगत रूपमा भव्य स्वागत गरेका छन्। उक्त स्वागत समारोहमा २१ तोपको सलामी, १०० फिट लामो रातो कार्पेट, २१ जनाको सम्मान गार्ड र दुईवटा बी–१ ल्यान्सर बमवर्षक विमानको उडानसमेत समावेश थियो। कूटनीतिक शिष्टाचारमा भएको यो अभूतपूर्व परिवर्तनलाई विश्लेषकहरूले नयाँ युगको रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

बेइजिङस्थित युनिभर्सिटी अफ इन्टरनेसनल बिजनेस एन्ड इकोनोमिक्सका अर्थशास्त्रका प्रोफेसर जोन गोङले भने, ‘दुई महिनाको व्यापार युद्धविराम विस्तार विश्लेषकहरूको प्रारम्भिक अपेक्षाभन्दा छोटो भए पनि, यो पहलले दुवै पक्ष आफ्ना मतभेदहरू प्रभावकारी रुपमा व्यवस्थापन गर्न सक्ने सकारात्मक संकेत दिएको छ।’ विमानस्थलको स्वागतबारे टिप्पणी गर्दै गोङले थपे, ‘राष्ट्रपति सीको सम्मान गर्दै ट्रम्पले यस कदमले अमेरिकी राजनीतिक वृत्तमा आफ्नो चीन नीतिमा पुराना राष्ट्रपतिहरूभन्दा भिन्न दृष्टिकोण हुने संकेत दिएका छन्।’

अनपेक्षित वार्ता र अझ ठूलो सम्झौताका सम्भावना चिनियाँ उपप्रधानमन्त्री हे लिफेङ र अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टबीच वाशिङ्टनस्थित विश्व बैंकको मुख्यालयमा अनपेक्षित रूपमा भएको बैठकपछि यो युद्धविराम विस्तारको घोषणा आएको हो। यसअघि न्युयोर्कमा दुई नेताबीच आठ घण्टासम्म गहन छलफल भएको थियो। ‘हामी केवल बुसान व्यवस्थालाई निरन्तरता दिने मात्र नभई अझ ठूलो सम्झौता अध्ययन गर्न तयार छौँ,’ बैठकपछि सञ्चारकर्मीहरूलाई अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले भने, ‘यी दुवै विकल्पहरूमा हामी सहमत छौँ।’

बेसेन्टका अनुसार दुवै पक्ष नोभेम्बरमा एशिया-प्यासिफिक आर्थिक सहकार्य (एपीईसी) फोरमका क्रममा चीनको सेन्जेनमा पुनः भेट्ने सहमति गरेका छन् भने डिसेम्बरमा मियामीमा हुने जी–२० बैठकमा राष्ट्रपति सीको सहभागिता पनि सम्भावित छ। अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया र अमेरिकी राजनीतिमा प्रभाव हार्वर्ड युनिभर्सिटीको केनेडी स्कुल अफ गभर्नेन्सका पूर्व डीन ग्राहम एलिसनले सामाजिक सञ्चालमा लेखेका छन्, ‘राष्ट्रपति ट्रम्प प्रदर्शनका माहिर हुनुहुन्छ।’ उनले यस स्वागतले ट्रम्पको चिनियाँ नेताप्रति अतुलनीय सम्मान झल्काएको बताएका छन्।

त्यस्तै, रैनमिन युनिभर्सिटी अफ चाइनाका प्रोफेसर दियाओ दामिङले विमानस्थलमै ट्रम्पको उपस्थितिलाई अमेरिकी कूटनीतिक इतिहासमै दुर्लभ घटना ठानेका छन्। उनले भने, ‘यस कदमले राष्ट्रपति र उनको प्रशासनले चिनियाँ नेतृत्व तथा जनताप्रति गहिरो सम्मान व्यक्त गरेको छ। यसले शिखर सम्मेलनलाई उच्च प्राथमिकता दिएको देखाउँछ र सम्बन्ध स्थिर गर्ने, संवाद बढाउने तथा सहकार्य विस्तार गर्ने अमेरिकी समाजको व्यापक अपेक्षा प्रतिबिम्बित गर्छ।’

युद्धविरामको भविष्यबारे चर्चा गर्दै दियाओले भने, ‘यो विस्तारले दुवै पक्षलाई संवाद र सहकार्यलाई प्रवर्द्धन गर्ने महत्वपूर्ण अवसर दिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले चीन र अमेरिकाले बीचमा भेटघाट जारी राखेर अन्ततः दीर्घकालीन व्यापार सम्झौतामा पुग्ने अपेक्षा गरेको छ।’ यद्यपि, उक्त रातो कार्पेटको स्वागतले वाशिङ्टनको आन्तरिक राजनीति भने विवादित बनेको छ। पूर्व सीआईए अधिकारी तथा पेन्टागन अधिकारी रहिसकेकी मिचिगनकी सिनेटर एलिसन स्लटकिनले ट्रम्पको यो कदमलाई कडा आलोचना गरेकी छन्।

सिनेटर स्लटकिनले आफुलाई असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै भनिन्, ‘यो साँच्चै ठूलो विषय हो। ट्रम्पले रातो कार्पेट ओछ्याएर सीलाई स्वागत गर्न अर्को स्तरमै गए, जुन हेर्न निकै गाह्रो भयो।’ स्लटकिनले भ्रमणको केन्द्रीकरण आर्थिक सुरक्षा, राष्ट्रिय सुरक्षा र प्रजातन्त्रमा हुनु पर्ने तर्क राख्दै चिनियाँ कार निर्माता कम्पनीहरुलाई अमेरिकी बजारमा उत्पादन गर्न अनुमति दिने कुनै पनि सम्झौताको विरोध गरिन्। साथै उनले चीनमा उन्नत एआई चिप्सको ढुवानीमा कडा प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने माग पनि गरिन्।

सुरुवाती विवाद र घरेलु आलोचना बाबजुद दुई महिनाको युद्धविराम विस्तारले बजारमा सकारात्मक प्रभाव ल्याएको छ र दुवै देशबीच उच्चस्तरीय वार्ताका लागि बाटो खोलिएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, जो राष्ट्रपति हुनुअघि रियल इस्टेट व्यवसायी पनि थिए,ले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको अमेरिकी भ्रमण क्रममा ह्वाइट हाउसमा निर्माणाधीन आफ्ना नयाँ निर्माण परियोजनाहरू उत्साहपूर्वक देखाएका छन्। सन् २०२६ को मे महिनामा बेइजिङको ‘ग्रेट हल अफ द पिपुल’मा सीले ट्रम्पलाई आतिथ्यता दिएका थिए। ट्रम्पले त्यसको विशालतालाई ह्वाइट हाउसमा निर्माण हुँदै गरेको नयाँ बलरुमसँग तुलना गरेका छन्।

ओभल अफिसमा लगभग ९० मिनेटसम्मको औपचारिक वार्तालापपछि ट्रम्पले सीलाई ह्वाइट हाउसको ‘साउथ लन’ तर्फ लगे। त्यहाँ, नयाँ बनेको ग्रेनाइट हेलिप्याडमा अमेरिकी राष्ट्रपतिको हेलिकप्टर ‘मरीन वान’ राखिएको थियो। हरियो रंगमा ‘युनाइटेड स्टेट्स अफ अमेरिका’ लेखिएको उक्त हेलिकप्टर नजिक दुई देशका शीर्ष नेताहरूले दुई जना कर्मचारीहरूसँगै कुराकानी गरिरहेका दृश्य सामाजिक सञ्जाल एक्स, थ्रेड्स र फेसबुकमा छिटो गतिमा भाइरल बनेको छ।

ट्रम्पले करिब ५० लाख अमेरिकी डलर लागतमा बनेको हेलिप्याडका विशेषताहरू सीलाई व्याख्या गरिरहेका थिए भने सीले चासोका साथ प्रश्नहरू सोधिरहेका थिए। त्यसपछि ट्रम्पले सीलाई ‘मरीन वान’ भित्र लगे र अमेरिकी राष्ट्रपतिले प्रयोग गर्ने विमानलाई नजिकबाट अवलोकन गराए। उनीहरू केही समय विमानभित्र बसेर पाइलटहरूसँग समेत कुराकानी गरे।

ग्रेनाइट र नयाँ बलरुममा रहेको चासो ह्वाइट हाउसका विभिन्न निर्माण क्षेत्रहरूको भ्रमण गराउँदा ट्रम्पले प्रयोग गरेको ग्रेनाइट ढुङ्गाले सीको विशेष ध्यान तानेको थियो। अवलोकनपछि पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले भने, ‘हाम्रो बैठक निकै राम्रो भयो र उहाँ (सी)ले ग्रेनाइटमा ठूलो रुचि देखाउनुभयो। उहाँ अन्य धेरै विषयहरूका साथै ढुङ्गाका विषयमा पनि विशेषज्ञ हुनुहुन्छ र राम्रो ग्रेनाइटलाई माया गर्नुहुन्छ।’ ट्रम्पको यस टिप्पणीमा सी जिनपिङले मुस्कुरााउँदै प्रतिक्रिया दिएका थिए।

साँझ आयोजना गरिएको राजकीय भोजका क्रममा ट्रम्पले सीलाई ह्वाइट हाउसको अर्को मुख्य आयोजना ईस्ट विङबाट नयाँ संरचना निर्माण भइरहेको क्षेत्र पनि देखाए। ट्रम्पले आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा ह्वाइट हाउसको भौतिक रूपान्तरणलाई उच्च प्राथमिकता दिइरहेका छन्। गत वर्ष ८,३६० वर्ग मिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यो बलरुम बनाउन ईस्ट विङ भत्काइएको थियो। ट्रम्पले यसलाई अमेरिकी जनताका लागि एक ‘उपहार’ भन्दै, यसले ह्वाइट हाउसको सुरक्षा बढाउने र ठूला कार्यक्रम आयोजना गर्न सजिलो बनाउने दाबी गर्दै आएका छन्। बेइजिङ भ्रमणपछि ट्रम्पले ग्रेट हल अफ द पिपुलमा सीसँगको तस्बिर साझा गर्दै लेखेका थिए, ‘हेर्नुहोस्, उनीहरूसँग बलरुम छ। यो अत्यन्त ठूलो र सुन्दर छ। मानिसहरूले मलाई योभन्दा राम्रो संरचना बनाउन खोज्दा किन विरोध गर्छन्?’ चालु महिनाको सुरुमा पनि उनले यो नयाँ बलरुमले चिनियाँ ग्रेट हललाई समेत पछि पार्ने दाबी गरेका थिए।

नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा अगस्त २६ मा आएको बाढीपछि ५४ युक्रेनीसहित कुल ६३६ विदेशी नागरिक अझै बेपत्ता रहेको नेपाल सरकारले जनाएको छ। बाढीमा बेपत्ता ३६ वर्षीया ओलेना कालिनिचेन्कोसहित ५६ जनाको समूह तिब्बतको कैलाश पर्वतबाट काठमाडौँ हुँदै फर्कने क्रममा थियो। नेपाल सरकारले १,४५१ शव फेला पारेको र २,०३५ परिवारबाट डीएनए नमूना सङ्कलन गरेको जनाएको छ, तर पहिचान र खोजी प्रक्रिया सुस्त भएको परिवारको गुनासो छ। ९ असोज, बैङ्कक (रासस/एपी)।

नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा विनाशकारी बाढी आउनुका एक महिना बितिसक्दा पनि ५० भन्दा बढी युक्रेनी नागरिकका परिवार आफ्ना आफन्तहरूको स्थिति थाहा पाउने आशामा प्रतीक्षारत छन्। ३६ वर्षीया ओलेना कालिनिचेन्को ५६ जनाको समूहमा थिइन्, जसमा अधिकांश युक्रेनी नागरिक थिए। ती समूह आध्यात्मिक अभ्यासका लागि तिब्बतको कैलाश पर्वत पुगेको थियो। उनीहरू घर फर्कने क्रममा चीनबाट नेपालतर्फ आउँदा अगस्त २६ मा आएको बाढीले तिनीहरूलाई बेपत्ता बनाएको हो। बाढी आउनु लगभग १५ मिनेट अघि चीनको सीमा चौकीबाट बाहिरिँदै गर्दा कालिनिचेन्को अन्तिम पटक देखिएका थिए।

नेपाल सरकारले जनाएको छ कि बाढीमा १४०० भन्दा बढीले ज्यान गुमाएका र ६ हजारभन्दा बढी व्यक्ति बेपत्ता छन्। तीमध्ये धेरै जना नेपाली भूभागमा छन्। नेपालले ५४ युक्रेनीसहित कुल ६३६ विदेशी नागरिक अझै बेपत्ता रहेको बताएको छ। चीनले आफ्नो भूभागमा २६१ विदेशी नागरिक बेपत्ता भएको र तीमध्ये एक जना युक्रेनी रहेको जानकारी दिएको छ। नेपालले अहिलेसम्म १,४५१ शव फेला पारेको छ, तर परिवारलाई मात्र ११२ शव हस्तान्तरण गरिएको छ।

सरकारले २,०३५ जना आफन्तबाट डीएनए नमूना सङ्कलन गरेको छ। तर कति शवको पहिचान भइसकेको छ भन्ने विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन। बाढीका कारण नेपालतर्फको अध्यागमन कार्यालय र अभिलेख नष्ट भएकोले चीनबाट निस्केका केही व्यक्तिहरूले नेपाल प्रवेश गरेका छन् कि छैनन् भनेर पुष्टि गर्न कठिनाइ भइरहेको छ। केही परिवारलाई चिनियाँ अधिकारीहरूले बताएअनुसार उनीहरूका आफन्त बाढी हुनुअघि नै चिनियाँ क्षेत्रबाट बाहिरिसकेका थिए। आध्यात्मिक शिक्षिका इरिना ब्लोन्स्कायाको नेतृत्वमा रहेको उक्त समूहले तिब्बतबाट बसमार्फत काठमाडौँ आउन र त्यहाँबाट आफ्ना–आफ्ना देशतर्फ उड्ने योजना बनाएका थिए।

बेपत्ता व्यक्तिका परिवारहरूले खोजी र पहिचान प्रक्रिया निकै ढिलो भएकोमा गुनासो गरेका छन्। नर्वेमा बस्ने भ्लादिस्लाभा होर्लोभाले आफ्नी आमाको खोजीका लागि युक्रेनी दूतावास, नर्वेली प्रहरी तथा रेडक्रस संगठनसँग सम्पर्कमा रहनुभएको छ। उनले प्रहरीलाई डीएनए नमूना पनि उपलब्ध गराइसक्नुभएको छ। बिपत्तिको एक महिना बितिसक्दा पनि केही परिवारले आफन्त जीवितै भेटिने आशा राखेका छन्। कालिनिचेन्कोका साथी भिसिचले पनि आशावादी रहने प्रयास गरिरहेका छन्।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई ताइवान स्वतन्त्रताको विरोध गर्न र ताइवानसम्बन्धी विषयलाई सावधानीपूर्वक व्यवस्थापन गर्न आग्रह गर्नुभएको छ। सीले चीन र अमेरिका बीच कृत्रिम बौद्धिकता, आर्थिक र व्यापारिक क्षेत्रमा सहयोग विस्तार गर्दै प्रतिस्पर्धालाई सीमाभित्र राख्न जोड दिनुभयो। ट्रम्पले सीको भ्रमणलाई उत्कृष्ट भनेका छन् र व्यापार सम्झौता सुधार, एआई संवाद विस्तार र सन् २०२६ का एपेक तथा जी–२० बैठकमा सहकार्य गर्ने सहमति भएको जानकारी दिनुभयो। ९ असोज, वासिङ्टन (रासस/एएनआई)।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको वार्तामा ‘ताइवान स्वतन्त्रता’ विरोध गर्न र ताइवान सम्बन्धी विषयलाई सावधानीपूर्वक सम्हाल्न अमेरिकालाई आग्रह गर्नुभएको छ। उहाँले चीन र अमेरिकाबीच कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) लगायतका क्षेत्रमा सहयोग विस्तार गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो। ह्वाइट हाउसमा भएको वार्तामा सीले दुई देशबीच सहयोगलाई प्रमुख आधार बनाउँदै प्रतिस्पर्धालाई उचित सीमाभित्र राख्न र मतभेदहरू व्यवस्थित गर्दै स्थिर सम्बन्ध अघि बढाउनुपर्ने बताउनुभयो। यसै वर्ष मेमा भएको समझदारीलाई कार्यान्वयन गर्दै आर्थिक तथा व्यापारिक सम्बन्ध स्थिर राख्न सहयोगका क्षेत्रमा विस्तार र विवादका विषयलाई घटाउनुपर्ने उहाँको मत थियो।

एआई क्षेत्रमा दुवै देशसँग बलियो क्षमता रहेको भन्दै सीले यसको जोखिम र फाइदाबारे निरन्तर संवाद र दुरुपयोग रोक्न संयुक्त प्रयास आवश्यक रहेको बताउनुभयो। उहाँले एआई मानव नियन्त्रणमा रहनुपर्ने र मानवकेन्द्रित तरिकाले विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो। ताइवानबारे राष्ट्रिय एकीकरण र क्षेत्रीय अखण्डताको रक्षा गर्ने चीनको अडान स्पष्ट भएको उल्लेख गर्दै सीले अमेरिकाले ‘ताइवान स्वतन्त्रता’ विरोधको नीति कायम राख्नुपर्ने बताउनुभयो। यसले चीन–अमेरिका रणनीतिक सहयोग र द्विपक्षीय सम्बन्ध विकासका लागि आधार तयार पार्ने उहाँको भनाइ थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले सीको भ्रमणलाई उत्कृष्ट भनेका छन् र आर्थिक तथा व्यापारिक संवाद जारी राख्नुपर्ने बताउनुभएको छ। दुवै देशका टोलीबीच पछिल्लो छलफलबाट नयाँ उपलब्धि हासिल भएको उल्लेख गर्दै व्यापार सम्झौता सुधारका लागि वार्ता निरन्तर राख्नुपर्ने धारणा प्रकट गर्नुभयो। एआई क्षेत्रमा पनि संवाद र सहयोग विस्तार गर्न दुवै नेताले सहमति जनाएका छन्। वार्तामा मध्यपूर्व, युक्रेन सङ्कट र कोरियाली प्रायद्वीपको अवस्थासहित अन्तर्राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय विषयमा विचार-विमर्श गरिएको थियो। साथै, सन् २०२६ मा हुने एपेक आर्थिक नेताहरूको बैठक र जी–२० शिखर सम्मेलन आयोजना गर्न आपसी सहयोग गर्ने सहमति भएको छ। राष्ट्रपति सीको तीनदिने अमेरिका भ्रमणका क्रममा भएको यो भेट छ महिनाभन्दा कम अवधिमा दुई नेताबीचको दोस्रो भेट हो।