Skip to main content
Advertisement1200×100-inside-1

लेखक: space4knews

जेन्सन वाङ: सन्दिग्ध चिनियाँ जासुससँग ‘सम्बन्ध’ रहेको विषयमा एन्भिडिआद्वारा सीईओमाथि छानबिन सुरु

विशाल अमेरिकी प्रविधि कम्पनी एन्भिडिआले आफ्ना प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) जेन्सन वाङको चिनियाँ जासुससँग ‘सम्बन्ध’ रहेको दाबीसहितका विवरणहरू सार्वजनिक भएपछि त्यसबारे स्वतन्त्र अनुसन्धान सुरु गरिएको जनाएको छ। यद्यपि उक्त कम्पनीले एन्भिडिआका गोपनीय कुरा वा राष्ट्रिय सुरक्षामा जोखिम पुगेको ठान्नुपर्ने कुनै कारण आफ्नो सञ्चालक समितिसँग नभएको जनाएको छ। वाङले नै सीईओको रूपमा कम्पनीको नेतृत्व गर्ने उसले जनाएको छ।

सीईओ वाङले आफू पत्नीसँग “इमान्दार नभएको” कुरा अलग्गै स्वीकार गर्दै उनी र छोराछोरीसँग माफी मागेका छन्। न्यूयोर्क टाइम्स पत्रिकाका अनुसार एलिस वाङ नाम गरेकी चिनियाँ व्यवसायीको एन्भिडिआका सीईओसँग निकट सम्बन्ध रहेको र उनी बेइजिङका लागि काम गर्ने जासुस भएको अमेरिकी गुप्तचर अधिकारीहरूको बुझाइ छ। एन्भिडिआले उदीयमान आर्टिफिशियल इन्टेलिजन्स (एआई) प्रविधिहरूका लागि हार्डवेअर निर्माण गर्दै आएको छ। चालीस खर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी मूल्य पर्ने एन्भिडिआ विश्वकै सबैभन्दा मूल्यवान् कम्पनीहरूमध्ये एक हो।

वाङले आफूले गरेको कामको “पूर्ण जिम्मेवारी” लिने भन्दै एन्भिडिआका कर्मचारीहरू, सञ्चालक समिति र शेअरधनीहरूप्रतिको आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्न असफल भएको स्वीकार गरेका छन्। उनले भने, “म आफ्नी पत्नीसँग इमान्दार भइनँ। मेरा कार्यले उनलाई र हाम्रा छोराछोरीलाई चोट पुर्‍याएको छ। मैले जे गरेँ त्यसको कुनै स्पष्टीकरण छैन। मलाई निकै पछुतो छ।”

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले छानबिनको खबर सार्वजनिक भएपछि एन्भिडिआका प्रमुखसँग आफ्नो कुराकानी नभएको बताएका छन्। उनले भने, “उनी राम्रो मानिस हुन् भन्ने मलाई थाहा छ, तर भित्र के भइरहेको छ भनेर कहिल्यै थाहा हुँदैन।” यद्यपि वाङले “हाम्रो देशका लागि अद्भुत काम” गरेको भन्दै ट्रम्पले उनको प्रशंसा गरे।

इजरायलमा सरकार गठनका लागि गादी आइजेनकोटलाई जिम्मेवारी सुम्पिएको

इजरायलका राष्ट्रपति आइज्याक हर्जोगले पूर्व सैन्य प्रमुख गादी आइजेनकोटलाई नयाँ सरकार गठनको औपचारिक जिम्मेवारी सुम्पिएका छन्। नोभेम्बर ७ र ८ मा अरब जगतका प्रमुख टेलिभिजन च्यानलहरूले यो घटनाक्रमलाई प्रमुखताका साथ प्रसारण गर्दै इजरायलको राजनीतिक भविष्यमा अरब पार्टीहरूको निर्णायक भूमिकाबारे विश्लेषण गरेका छन्। आइजेनकोटलाई इजरायली संसदका ६७ जना सांसदहरूको समर्थन प्राप्त भए पनि नयाँ गठबन्धन निर्माणको बाटो निकै जटिल र चुनौतीपूर्ण रहेको अरब मिडियाहरूले जनाएका छन्।

अरब मिडियाको कभरेज र अल्पमतको सरकारको सम्भावना अल जजिराका अनुसार आइजेनकोटसँग गठबन्धन बनाउनका लागि २८ दिनको समय छ, जसलाई थप दुई हप्ता बढाउन सकिनेछ। ‘जोइन्ट लिस्ट’ का नेता अहमद तिबीले अल जजिरासँग कुरा गर्दै आइजेनकोटलाई अरब पार्टीहरूको बाह्य समर्थन लिएर भए पनि अल्पमतको सरकार गठन गर्न आह्वान गरेका छन्। तिबीका अनुसार बेन्जामिन नेतान्याहूलाई सत्ताबाट हटाउनु नै यस कदमको मुख्य उद्देश्य हुनुपर्छ।

अल अरेबियाले मन्सुर अब्बासको नेतृत्वमा रहेको ‘युनाइटेड अरब लिस्ट’ औपचारिक सम्झौताबिना नै आइजेनकोटको सरकारलाई समर्थन गर्न तयार रहेको जनाएको छ। विश्लेषक इस्मत मन्सुरका अनुसार नेतान्याहू विरोधी गठबन्धनका लागि अल्पमतको सरकार नै सबैभन्दा व्यावहारिक बाटो हो, जहाँ अरब र केही धार्मिक पार्टीहरूले सरकार ढाल्ने प्रस्तावमा अनुपस्थित रहेर सहयोग गर्न सक्छन्।

यूएईस्थित स्काई न्युज अरबिया च्यानलले भने नेतान्याहू विरोधी खेमाभित्रै अरब पार्टीहरूसँग सहकार्य गर्ने विषयमा ठूलो मतभेद रहेको औँल्याएको छ। विपक्षी नेता एविग्डोर लिबरम्यानले अरब पार्टीहरूको भोटमा निर्भर रहने कुनै पनि सरकारको विरोध गरेका छन्। आइजेनकोट र नेतान्याहूबिचको तिक्तता ईरान समर्थक र बेरुतस्थित अल-मयादीन र अल-आलम च्यानलहरूका अनुसार गादी आइजेनकोटले बेन्जामिन नेतान्याहूसँग कुनै पनि हालतमा गठबन्धन नगर्ने स्पष्ट पारिसकेका छन्। आइजेनकोटले नेतान्याहूमाथि इजरायली समाजमा विभाजन ल्याएको आरोप लगाएका छन्। यसको जवाफमा नेतान्याहूले अरब पार्टीहरूको समर्थनमा बन्ने सरकारले ‘इजरायललाई भित्रैबाट ध्वस्त पार्ने’ दाबी गरेका थिए। इरानी च्यानल अल-आलमले अमेरिकाले नेतान्याहूसँग दूरी बढाउँदै इजरायललाई दिइँदै आएको वार्षिक करिब ४ अर्ब डलरको सैन्य सहायता रोक्ने घोषणा गरेको दाबी प्रस्तुत गरेको छ, जसलाई उनीहरूले अमेरिकी विदेश नीतिमा आएको ठूलो बदलावका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

भोटेकोशी-त्रिशूली बाढी: सामूहिक खेतीको प्रभावकारिता

ठूलो प्राकृतिक विपद् पछि खाद्य असुरक्षा टार्न सामूहिक खेती प्रभावकारी हुने विज्ञहरूको भनाइ छ। विपद् व्यवस्थापन, खाद्य सुरक्षा र ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई पुनरुत्थान गर्ने एक प्रभावकारी र भरपर्दो माध्यमको रूपमा सामूहिक खेतीलाई लिइएको छ। गत भदौ महिनामा भोटेकोशी र तल त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले कृषि प्रणालीमा असर पुर्याएको सन्दर्भमा बागमती प्रदेशको कृषि विकास निर्देशनालयका निर्देशक नारायणकुमार श्रेष्ठले भने, “एक्लाएक्लै खेती गर्नुभन्दा समुदाय मिलेर सामूहिक खेती गर्दा जोखिम कम भई उत्पादन बढाउन सकिन्छ।”

उनले बाढीका कारण क्षति पुगेका खेतीयोग्य जमिनलाई तत्काल पुरानै अवस्थामा फर्काउन कठिन हुने भएकाले थोरै जग्गा भएका ठाउँमा ससाना चक्ला बनाएर सामूहिक खेती गर्न सकिने सुझाव दिए। कृषि अधिकारीहरूको ठम्याइ अनुसार, “उपयोगी विकल्प”ले दो, बालुवा र ढुङ्गा थुप्रिएको जमिनलाई बिराएर पुन: खेतीयोग्य बनाउन समय लाग्ने भएकाले सामूहिक खेती तत्कालका लागि उपयोगी हुन सक्छ। राष्ट्रिय योजना आयोगले सार्वजनिक गरेको विपद्पछिको प्रारम्भिक अध्ययन प्रतिवेदनमा भोटेकोशी-त्रिशूली बाढीका कारण ५०८ हेक्टर खेतीयोग्य जमिनमा क्षति पुगेको उल्लेख गरिएको छ।

कृषि मन्त्रालयको अनुमान अनुसार, बाढीले तहसनहस पारेको भूमिलाई पुन: खेतीयोग्य बनाउन कम्तीमा छ महिना देखि तीन वर्षसम्म लाग्न सक्छ। उपमहानिर्देशक विनोदकुमार भट्टराईले बाढीपछि प्रारम्भिक राहतको चरण सकिने क्रममा रहेकाले प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई कृषि कर्ममा फर्कन सहजीकरण गर्नुपर्ने बताए। उनले भने, “नाफाघाटाको बोझ सिङ्गो व्यक्तिले मात्र बोक्न नपर्ने र विपद्‌मा खाद्यान्न जुटाउन सहज हुने भएकाले सामूहिक खेतीलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्छ।”

सामूहिक खेती गर्नका लागि बागमती प्रदेशको कृषि विकास निर्देशनालयका निर्देशक श्रेष्ठका अनुसार, इच्छुक व्यक्तिहरूले समूह बनाएर स्थानीय तहसँग सम्पर्क गर्नुपर्ने हुन्छ। उनले भने, “५० र १०० मिटरको वरिपरि रहेका जमिनलाई चक्लाबन्दी गरेर सामूहिक खेती गर्न सकिन्छ।” प्रभावित व्यक्तिहरूले समूह बनाएर स्थानीय पालिकामा दर्ता गरे सामूहिक खेती गर्न सहज हुने बताइएको छ। कृषि विभागका उपमहानिर्देशक भट्टराईका अनुसार, सामूहिक खेती गर्न चाहने कृषकहरूलाई सरकारले आवश्यक बीउबिजन उपलब्ध गराउन सक्छ।

सरकारले मल र बीउ उपलब्ध गराउनुका साथै माटो खेतीयोग्य भए नभएको जाँच गर्न पनि सहयोग गर्ने बताइएको छ। बाढीले क्षति नपुगेको तर थोरै बचेको जग्गामा चक्लाबन्दी गरेर सामूहिक खेती गर्न सकिने र यसले स्थानीय बासिन्दालाई रोजगारीको अवसर पनि प्रदान गर्ने बताइएको छ।

काठमाण्डू बाहिरका आन्तरिक यात्रुवाहक उडानको चुनौती: नेपालमा किन धेरै चलिरहेको छैन?

नेपालमा काठमाण्डू नआइकनै देशभित्रका मुख्य सहरहरूबीच उडान सञ्चालनको प्रयास केही वर्षयता भइरहे तापनि “यात्रु अभाव” त्यसको मुख्य अवरोधका रूपमा रहेको अधिकारी तथा विमान सेवा सञ्चालकहरूले बताएका छन्। आधा दशकअघि नै नेपालमा सरकारले अन्तरप्रदेश उडान सुरु गर्दै त्यसका लागि छुटहरू दिने कार्यक्रम अघि सारेको थियो। आर्थिक वर्ष २०७७/०७८ को बजेटमार्फत् खासगरी विभिन्न प्रदेशका राजधानी एवं सहरहरूबीचमा हुने उडानका लागि विभिन्न छुट तथा प्रोत्साहन योजना अघि सारिएको थियो। सुरुमा पोखराका लागि भैरहवा र भरतपुरबाट उडानहरू सुरु गर्दा उड्डयन अधिकारीहरूले क्रमिक रूपमा काठमाण्डू बाहिरका विमानस्थलमा राति विमानहरू रहने अवस्था बन्ने र सङ्घीय राजधानी नआइकनै बाहिरबाटै यात्रुहरू गन्तव्यमा पुग्ने माहोल बन्ने अपेक्षा राखेका थिए। “काठमाण्डू विमानस्थलमा दिनहुँ बढिरहेको ट्राफिक (हवाई चाप) कम गर्ने हाम्रो मुख्य चुनौती छँदै थियो,” नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण (क्यान)का सहप्रवक्ता ज्ञानेन्द्र भुलले भने। “मोफसलका विमानस्थल पनि चलायमान बनाउनु अर्को उद्देश्य थियो।”

विमान सेवा सञ्चालक सङ्घ नेपालले आफूहरूले यस बीचमा सञ्चालन गरेर हेरेका रुटमा पोखरासँग जोडिने केही सीमित गन्तव्य मात्र लाभदायी देखिएको जनाएको छ। बुद्ध एअरका एकजना निर्देशक समेत रहेका सङ्घका कोषाध्यक्ष रूपेश जोशीले यतिखेर नियमित रहेको भनेको “भारतीय पर्यटकको भरमा भैरहवा-पोखरा” रुट मात्र रहेको बताउँछन्। “अरू अहिले सबै बन्द भइसक्यो,” उनी भन्छन्। देशव्यापी ‘असफल’ प्रयास त्यस बीचमा पोखरा-विराटनगर, विराटनगर-भैरहवा, नेपालगञ्ज-पोखरा, जनकपुर-लुक्ला, पोखरा-जनकपुरजस्ता ठाउँमा उडान सुरु गरिए तापनि ती केही महिनाभन्दा बढ्ता चल्न सकेनन्।

केही लामो समय सञ्चालनमा रहेका रुटमा पोखरा-भैरहवा र पोखरा-भरतपुर भए तापनि यतिखेर मुग्लिङ-पोखरा खण्डमा सडकको स्तरोन्नति भएपछि हाल नियमित रूपमा पोखरा-भैरहवा रुट मात्र सञ्चालनमा रहेको बताइएको छ। “एकदमै कम चल्न सकेको सेक्टर भनेको विराटनगर-भैरहवा रह्यो। त्यहाँ श्री एअरलाइन्स र सौर्य एअरलाइन्सले एक-दुई महिनाभन्दा बढ्ता उडान गर्न सकेनन्,” क्यान सहप्रवक्ता भुल भन्छन्। पोखराबाट भरतपुर र नेपालगञ्ज नियमित नभई रहे पनि अझैसम्म पनि धेरै उडान हुने रुटमा गनिने गरेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

तेइस वर्षसम्म फ्रिज गरेर सुरक्षित राखिएका डिम्बाशयका तन्तुबाट स्वस्थ शिशुको जन्म

क्यासान्ड्रा बेकन १७ वर्षकी हुँदा उनलाई हजकिन लिम्फोमा भएको पत्ता लाग्यो। यो एक दुर्लभ प्रकारको रक्त क्यान्सर हो। केमोथेरापीको पहिलो चरणपछि क्यान्सर नियन्त्रणमा त आयो तर एकै वर्षपछि फर्कियो। यसपटक अवस्था झन् गम्भीर भएकाले डाक्टरहरूले तत्काल यसअघि दिइएको भन्दा शक्तिशाली केमोथेरापी सुरु गर्नुपर्ने बताए। “जुन उमेरमा मान्छेले गाडी चलाउन सिकिराखेको हुन्छ, विद्यालयको अन्तिम परीक्षाको तयारी गरिराखेको हुन्छ, त्यतिबेला यस्तो परिस्थितिबाट गुज्रनु निकै कठिन हुन्छ। त्यो समय मेरा लागि अत्यन्तै कठिन थियो,” बीबीसी वर्ल्ड सर्भिसको कार्यक्रम ‘न्यूजआवर’सँग कुरा गर्दै उनले भनिन्।

बेकन किशोरावस्थामै थिइन्। तर, क्यान्सरविरुद्धको उपचारले भविष्यमा आफ्नो शरीरमा पार्न सक्ने असर र आमा बन्ने सम्भावना कसरी सुरक्षित राख्ने भन्नेबारे पनि सँगसँगै सोचिरहेकी थिइन्। डिम्ब निकालेर फ्रिज गरी सुरक्षित राख्न महिनावारीको प्रतीक्षा गर्नुपर्थ्यो। बेकनसँग त्यति समय थिएन। त्यसैले उनले अर्को एउटा विकल्प अपनाउन जोड दिइन्। उक्त प्रक्रियामा डिम्ब उत्पादन गर्ने तन्तुको केही भाग डिम्बाशयबाट निकालेर फ्रिज गरी सुरक्षित राखिन्छ। पछि आवश्यक परेको बेला उक्त तन्तुलाई पुनः शरीरमा प्रत्यारोपण गरिन्छ। बेकनका हकमा त्यही प्रक्रिया अपनाइयो।

उनको डिम्बाशयबाट निकालिएका तन्तुका नमूना २३ वर्षसम्म फ्रिज गरेर सुरक्षित राखिए। अनि, उनी ४४ वर्षकी हुँदा ती तन्तुहरू पुनः उनको शरीरमा प्रत्यारोपण गरियो। गत महिना उनले आफ्नो पहिलो सन्तानलाई जन्म दिइन्। उनका छोरा ल्यान्डनलाई २० वर्षभन्दा बढी समयसम्म फ्रिज गरेर सुरक्षित राखिएका डिम्बाशयका तन्तुहरू पुनः शरीरमा प्रत्यारोपण गरेपछि जन्मिएको संसारकै पहिलो शिशु ठानिएको छ। बेकन भन्छिन्, “किन हो थाहा छैन तर म भविष्यमा मैले आशङ्का गरेजस्तै प्राकृतिक रूपमा गर्भधारण गर्न सकिनँ भने पनि आमा बन्ने आशा नै त्याग्नुपर्ने अवस्था स्वीकार्न तयार थिइनँ।”

ट्रम्पको कडा कदम चाल्ने घोषणा, तर यो कसरी सम्भव छ?

२३ कात्तिक, काठमाडौं । मध्यावधि चुनावमा पराजित भएपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यो नतिजालाई अमेरिकी इतिहासकै ठूलो प्रतिगमनको संज्ञा दिए। यद्यपि, उनले अझ कडा कदम चाल्ने र आफू पछि नहट्ने बताएका छन्। यसका लागि उनले शुक्रबार कट्टरपन्थी सल्लाहकार स्टिफन मिलरलाई आफ्नो नयाँ चिफ अफ स्टाफको जिम्मेवारी पनि दिए। तर डेमोक्र्याटहरूले ट्रम्प प्रशासनलाई जवाफदेही बनाउने र ट्रम्पको कडा आप्रवासन नीतिका वास्तुकार मिलरको विरूद्ध ‘आगामी बाटोको हरेक कदममा लड्ने’ प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

यसका लागि ट्रम्पसँग आफ्ना एजेन्डा पूरा गर्न अब करिब दुई महिनाको समय मात्र बाँकी छ। रिपब्लिकन पार्टीले अमेरिकी संसद् (कंग्रेस) का दुवै सदनमा बहुमत गुमाइसकेको छ। यद्यपि, नयाँ संसद्ले कार्यभार नसम्हालेसम्म पुरानै सांसदहरूले काम गर्नेछन्। अमेरिकी संसद्को नयाँ सत्र आजदेखि सुरु हुँदैछ। आगामी ३ जनवरी २०२७ देखि डेमोक्रेटिक पार्टीको बहुमत रहेको नयाँ संसद्ले काम सम्हाल्ने भएकाले ट्रम्पका लागि यो समय निकै महत्त्वपूर्ण छ।

जनवरीपछि ट्रम्पले आफ्ना निर्णयहरू लागू गराउन प्रतिपक्षको सामना गर्नुपर्नेछ। ब्लुमबर्गको रिपोर्टअनुसार, आगामी दुई महिनामा ट्रम्पले केही महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू अघि बढाउने र आवश्यक कामहरू फत्ते गर्ने प्रयास गर्न सक्छन्। संसद्बाट पास गराउनुपर्ने ४ ठूला काममा इरान युद्धका लागि अतिरिक्त बजेट जुटाउने, सेना र हतियारसम्बन्धी कानुनलाई स्वीकृति, आगामी वर्षका लागि सरकारी बजेट पास गराउने र किसान र गरिब परिवारलाई मिल्ने सहायतालाई निरन्तरता दिनु समावेश छन्।

ट्रम्प संसद्मा बहुमत गुमे पनि आफ्ना नीतिहरू लागू गर्न सक्ने कैयौँ अधिकारहरू कायमै रहनेछन्। रोयटर्सको रिपोर्टअनुसार, ट्रम्प प्रशासनले अप्रिल महिनादेखि नै यसको तयारी गरिरहेको छ। चिफ अफ स्टाफ स्टिफन मिलर, बजेट निर्देशक रसेल भट र ह्वाइट हाउसका वकिलहरूले संसद्मा डेमोक्र्याट्सको बहुमत हुँदाहुँदै पनि ट्रम्पले आफ्ना एजेन्डामा काम गर्न सक्ने विकल्पहरू खोजिरहेका छन्।

नयाँ संसद्ले ट्रम्पका निर्णयको छानबिन गर्न सक्नेछ। आगामी ३ जनवरी २०२७ को दिउँसो १२ बजेदेखि १२०औँ अमेरिकी कंग्रेस अस्तित्वमा आउनेछ र नयाँ संसद्को कार्यकाल सुरु हुनेछ। सो दिन तल्लो सदनका नयाँ सदस्यहरूले शपथ लिनेछन् र सभामुखको चुनाव हुनेछ। त्यसपछि दुवै सदनका समितिहरूमा डेमोक्र्याट्सको नियन्त्रण कायम हुनेछ। उनीहरूले ट्रम्प प्रशासनका निर्णयहरूको छानबिन गर्न, सरकारी अधिकारीहरूलाई सोधपुछका लागि बोलाउन र दस्ताबेजहरू माग्न सक्नेछन्। (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)

फ्रान्सबाट सुरु भएको प्रदर्शनको लहर युरोपभर कसरी फैलिएको छ?

फ्रान्समा विद्यार्थीले सुरु गरेको आन्दोलन ४५ दिनदेखि जारी छ र देशभर १ लाख ४६ हजारदेखि २ लाख ५० हजारसम्म मानिस प्रदर्शनमा उत्रिएका छन्। फ्रान्समा सेप्टेम्बर १५ देखि अक्टोबर ३० सम्म १ हजार २०० भन्दा बढी प्रदर्शन र दङ्गा भएका छन्, र नाबालिगसहितको पक्राउमा अत्यधिक बल प्रयोगको आलोचना भएको छ। फ्रान्सबाट फैलिएको विरोध लहर युरोपका ३० देशमा पुगेको छ, जहाँ महँगी, न्यून ज्याला र आवासको अभावविरुद्ध १ हजार ७०० भन्दा बढी प्रदर्शन भएका छन्।

जीर्ण कक्षाकोठाहरूको विरोधमा माध्यमिक तहका विद्यार्थीहरूले पहिलोपटक आन्दोलन सुरु गरेको करिब दुई महिना बितिसक्दा पनि फ्रान्सको विरोध प्रदर्शन मत्थर हुने कुनै सङ्केत देखिएको छैन। सेप्टेम्बरको मध्यदेखि हालसम्म फ्रान्सको नेतृत्वमा युरोपका ३१ देशमा महँगी र जीवनयापनको लागतविरुद्ध १ हजार ७०० भन्दा बढी प्रदर्शनहरू भइसकेका छन्। शनिबार पेरिसमा ४६ हजारसहित देशभर १ लाख ४६ हजार मानिस प्रदर्शनमा उत्रिएको फ्रान्सको गृह मन्त्रालयले जनाएको छ। तर, ट्रेड युनियनहरूले भने देशभर २ लाख ५० हजार र पेरिसमा ७५ हजार मानिस सहभागी भएको दाबी गरेका छन्।

अघिल्ला हप्ताहरूको तुलनामा सहभागीको सङ्ख्या घटे पनि प्रहरीले पेरिसमा प्रदर्शनकारीमाथि अश्रुग्यास र लाठी प्रहार गरेको छ। साथै, फ्रान्सको तेस्रो ठूलो सहर लियोनको मध्य भागमा सडक अवरुद्ध गरिरहेका सयौँ मानिसमाथि प्रहरीले अश्रुग्यासका सेल प्रहार गरेको छ। युनियनले आयोजना गरेको र्‍यालीमा अनुमानित ५ लाख ७५ हजार मानिस सहभागी भएको केही दिनपछि शनिबार करिब ७० हजार सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको थियो। प्रदर्शनको दायरा फराकिलो हुँदै इन्धनको उच्च मूल्यदेखि तलब र सामाजिक आवाससम्मका मुद्दाहरू यसमा समेटिएका छन्।

कतिपय स्थानमा प्रदर्शनका क्रममा लुटपाट र हिंसासमेत भड्किएको छ। प्रदर्शनकारीविरुद्ध ब्यारिकेड, अश्रुग्यास र लाठी प्रयोग गर्ने प्रहरीमाथि अत्यधिक बल प्रयोग गरेको आरोप लागेको छ। अल जजिराले युरोपभर दङ्गासहितका प्रदर्शनहरू कहाँ-कहाँ भए भन्ने नक्साङ्कन गरेको छ। फ्रान्सबाट सुरु भएको थियो प्रदर्शन आर्म्ड कन्फ्लिक्ट लोकेशन एन्ड इभेन्ट डेटाको तथ्याङ्क विश्लेषणअनुसार सेप्टेम्बर १५ देखि अक्टोबर ३० को बीचमा शिक्षा, सार्वजनिक सेवा र जीवनयापनको लागतलाई लिएर फ्रान्सभर १०० वा सोभन्दा बढी मानिस सहभागी भएका १ हजार २०० भन्दा बढी प्रदर्शन तथा दङ्गाहरू भएका छन्।

मध्यावधि निर्वाचन अमेरिकी इतिहासको ठूलो प्रतिगमन – ट्रम्प

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यस वर्षको मध्यावधि निर्वाचनलाई अमेरिकाका लागि ‘इतिहासकै ठूलो प्रतिगमन’ भनेका छन्। ट्रम्पले चुनावी हारबाट अझ बलियो भएर फर्कने प्रतिबद्धता जनाउँदै नागरिकलाई ‘अमेरिकी नागरिक नडराऊ, हामी पहिलेभन्दा ठूलो र बलियो भएर फर्कनेछौँ’ भने।

डेमोक्र्याटहरूले गत मङ्गलबारको मध्यावधिमा कंग्रेसका दुवै सदन नियन्त्रणमा लिएपछि ट्रम्पले स्टिफन मिलरलाई नयाँ चिफ अफ स्टाफ बनाएका छन्। २३ कात्तिक, वासिङ्टन। यो वर्षको अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचन अमेरिकाका लागि ‘इतिहासकै ठूलो प्रतिगमन’ भएको ट्रम्पले आइतबार टिप्पणी गरेका छन्। उनले निर्वाचनमा भएको ठूलो हारबाट अझ बलियो भएर फर्कने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

डेमोक्र्याटहरूले गत मङ्गलबारको मध्यावधिमा कंग्रेसका दुवै सदनहरू कब्जा गरे जसले ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीलाई दशकौँदेखि प्रभुत्व जमाएका राज्यहरूमा ऐतिहासिक क्षति पुर्‍याएका छन्। ट्रुथ सोशलमा एक पोस्टमा राष्ट्रपति ट्रम्पले भने, ‘गत चुनावको परिणामले अमेरिकालाई इतिहासमा ठूलो प्रतिगमनतर्फ अघि बढाएको छ।’

‘अमेरिकी नागरिक नडराऊ, हामी पहिलेभन्दा ठूलो र बलियो भएर फर्कनेछौँ,’ उनले भने। रिपब्लिकन सांसदहरूले असफलतामा राष्ट्रपति ट्रम्पलाई जिम्मेवार बताइरहेका समय ट्रम्पले अझ कडा कदम चाल्दै पछि नफर्कने सङ्केत गरेका छन्। उनले शुक्रबार कट्टरपन्थी सल्लाहकार स्टिफन मिलरलाई आफ्नो नयाँ चिफ अफ स्टाफको जिम्मेवारी दिए। डेमोक्र्याटहरूले ट्रम्प प्रशासनलाई जवाफदेही बनाउने र ट्रम्पको कडा आप्रवासन नीतिका वास्तुकार मिलरको विरूद्ध ‘आगामी बाटोको हरेक कदममा लड्ने’ प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

अमेरिकाले इरानमा स्थलमार्गहरू अवरुद्ध गर्न कार्यदल गठन गर्‍यो

अमेरिकी सेनाले इरानमा हतियार र अवैध सामग्रीको ढुवानीमा प्रयोग हुने स्थलमार्गहरू रोक्न २० सदस्यीय कार्यदल गठन गर्ने घोषणा गरेको छ। सेन्टकमका अनुसार, इरानी बन्दरगाहमा लगाइएको नौसेना नाकाबन्दीले इरानलाई २५ अर्ब डलरभन्दा बढी कच्चा तेल निर्यात गर्नबाट रोकेको छ। इरानको इस्लामिक रिवोल्युसनरी गार्ड कर्प्सले वासिङटनको पछिल्लो आर्थिक नाकाबन्दी प्रयास ‘असफल हुने’ बताएको छ। २२ कात्तिक, वासिङटन (रासस/एएफपी)।

अमेरिकी सेनाले इरानमा हतियार र अवैध सामग्रीको ढुवानीमा प्रयोग हुने स्थलमार्गहरू अवरुद्ध गर्ने उपाय खोज्न २० सदस्यीय कार्यदल गठन गर्ने घोषणा गरेको छ। यी प्रतिबन्धहरूले दुई देशबीचको आठ महिने युद्धका क्रममा इरानी बन्दरगाहहरूमा लगाइएको अमेरिकी नौसेनाको नाकाबन्दीलाई अझ विस्तार गर्नेछ। युद्धमा तेहरानले पनि महत्वपूर्ण होर्मुज जलमार्गमा यातायात प्रतिबन्ध लगाएर विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिलाई असर पारेको थियो।

कार्यदलको कामले ‘इरानको आतङ्कवादलाई वित्तपोषण गर्ने, हतियार कारखाना पुनर्निर्माण गर्ने र आफ्नो सैन्य क्षमता पुनःपूर्ति गर्ने क्षमतालाई थप सीमित गर्नेछ,’ अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डका प्रमुख ब्राड कूपरले शनिबार एक्समा पोस्ट गरेको वक्तव्यमा उल्लेख गरेका छन्। फ्लोरिडा कायौलय रहेको नागरिक र सैन्य कर्मचारीहरूको यो टोलीले अमेरिकी सरकारी निकायहरूसँग समन्वय गर्दै ‘उन्नत हतियार प्रणाली, दोहोरो प्रयोग प्रविधि, प्रतिबन्धित सामग्री र अवैध आम्दानीका स्रोतहरूलाई इरानका भूमि सीमा र क्यास्पियन सागर हुँदै आवतजावत गर्नबाट रोक्ने’ काम गर्ने वक्तव्यमा जनाइएको छ।

इरानको इस्लामिक रिवोल्युसनरी गार्ड कर्प्सले भने वासिङटनको यो पछिल्लो प्रयास ‘असफल हुने’ बताएको छ। यसले इस्लामिक गणतन्त्रको आर्थिक पतन ल्याउन नसक्ने बताएको दाबी इरानको छ। “संयुक्त राज्य अमेरिकाले विभिन्न नाम र योजनाहरूमार्फत अगाडि बढाउन खोजेको आर्थिक नाकाबन्दी कहिल्यै लागू गर्न सक्दैन,” गार्डका प्रवक्ता होसेन मोहेबीलाई उद्धृत गर्दै फार्स न्यूज एजेन्सीसँग भनेका छन्। “अमेरिकीहरूले इरानको अर्थतन्त्रलाई चरम आर्थिक दबाब दिएर पतन र विघटन गराउने आफ्नो उद्देश्य हासिल गर्न सक्ने छैनन्,” मोहेबीले थपे।

सेन्टकमले इरानी बन्दरगाहहरूमा लगाइएको नौसेनाको नाकाबन्दीले ‘इरानलाई २५ अर्ब डलरभन्दा बढी कच्चा तेल निर्यात गर्नबाट रोकेको’ बताएको छ। अगस्टमा वासिङटनले इरानको पहिले नै थलिएको अर्थतन्त्रलाई थप साँघुरो बनाउन ‘आर्थिक श्वासरोधन’ अभियान घोषणा गरेको थियो। यी उपायहरू तेहरानले हर्मुज जलमार्गमा लगाएको नाकाबन्दीको प्रतिक्रियास्वरूप थिए। इरानी बलहरूले अनुमतिबिना पार गर्न खोज्ने जहाजहरूलाई नियमित रूपमा होर्मुजमा निशाना बनाएका थिए।

चीनको हाइनान टापुमा भ्यागुताको नयाँ प्रजाति फेला

दक्षिण चीनको हाइनान उष्णकटिबन्धीय वर्षावन राष्ट्रिय निकुञ्जमा भ्यागुताको ‘हाइनान ग्रुभ–टोड फ्रग’ नामक नयाँ प्रजाति फेला परेको छ। हाइनान नर्मल युनिभर्सिटीसहितका अनुसन्धानकर्ताले सन् २०२४ देखि २०२६ सम्मको स्थलगत सर्वेक्षण, शारीरिक, आणविक र आनुवंशिक विश्लेषणका आधारमा प्रजाति पुष्टि गरेका हुन्। निकुञ्ज प्रशासनका अनुसार पछिल्ला पाँच वर्षमा यहाँ वनस्पति र वन्यजन्तुका ९० भन्दा बढी नयाँ प्रजाति फेला परेका छन्। २२ कात्तिक, हाइकोउ (रासस/सिन्ह्वा)।

दक्षिण चीनको टापु प्रान्त हाइनानस्थित उष्णकटिबन्धीय वर्षावनमा भ्यागुताको नयाँ प्रजाति फेला परेको छ। यस खोजले उक्त क्षेत्रको जैविक विविधता र पारिस्थितिक अवस्थामा सुधार भइरहेको देखाएको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्। हाइनान नर्मल युनिभर्सिटी र अन्य विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूले हाइनान उष्णकटिबन्धीय वर्षावन राष्ट्रिय निकुञ्जमा उक्त प्रजाति फेला पारेका हुन्। नयाँ प्रजातिलाई ‘हाइनान ग्रुभ–टोड फ्रग’ नाम दिइएको छ। यससम्बन्धी अनुसन्धान प्रतिवेदन जनावरहरूको वर्गीकरणसम्बन्धी अन्तरराष्ट्रिय जर्नल ‘जुकिज’मा प्रकाशित भएको छ।

अनुसन्धान टोलीले सन् २०२४ देखि २०२६ सम्म निकुञ्जमा गरेको स्थलगत सर्वेक्षणका क्रममा नयाँ प्रजाति पहिचान गरेको हो। यसको शारीरिक बनावट, आणविक तथा आनुवंशिक विश्लेषण र अन्य ज्ञात प्रजातिसँगको तुलनाका आधारमा नयाँ प्रजाति भएको पुष्टि गरिएको हो। अनुसन्धानअनुसार यो भ्यागुता समुद्री सतहबाट ३५० देखि ९५० मिटर उचाइमा रहेका उष्णकटिबन्धीय वर्षावनमा पाइन्छ। सदाबहार चौडा पात भएका रूखहरू यसको प्रमुख बासस्थान हुन्।

हाइनान नर्मल युनिभर्सिटीको स्कुल अफ लाइफ साइन्सेसका डिन वाङ जिचाओले यो खोज राष्ट्रिय निकुञ्ज र आसपासका क्षेत्रमा भइरहेको जैविक विविधता सर्वेक्षणको महत्वपूर्ण उपलब्धि भएको बताउनुभयो। उहाँका अनुसार यसले हाइनान टापुमा उभयचर जीवको विविधता थप विस्तार गरेको छ। सन् २०२१ मा स्थापना भएको हाइनान उष्णकटिबन्धीय वर्षावन राष्ट्रिय निकुञ्ज चीनको महत्वपूर्ण जैविक विविधता संरक्षण क्षेत्र हो। निकुञ्ज प्रशासनका अनुसार पछिल्ला पाँच वर्षमा यहाँ वनस्पति र वन्यजन्तुका ९० भन्दा बढी नयाँ प्रजाति फेला परेका छन्। निकुञ्जले हाइनानको ९५ प्रतिशतभन्दा बढी प्राथमिक वन र ५५ प्रतिशतभन्दा बढी प्राकृतिक वनको प्रभावकारी संरक्षण गरेको जनाएको छ।

रुसी आक्रमणपछि युक्रेनमा ६ लाखभन्दा बढी घरधुरी अन्धकारमा

रुसले युक्रेनको ऊर्जा पूर्वाधारलाई लक्षित गरी गरेको पछिल्लो आक्रमणपछि नीप्रोपेट्रोभ्स्क क्षेत्रमा ६ लाखभन्दा बढी मानिस विद्युत् सेवाबाट वञ्चित भएका छन्। विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएपछि अस्पतालहरू जेनेरेटरको भरमा सञ्चालन भइरहेका छन्। राजधानी किएभसहित खार्किभ र पोल्टाभा क्षेत्रमा पनि विद्युत् कटौती भएको छ। युक्रेनी अधिकारीहरूका अनुसार रुसी नियन्त्रणमा रहेको बन्द अवस्थामा रहेको जापोरिजिया आणविक ऊर्जा केन्द्रको शीतलन प्रणालीको बाह्य विद्युत् सम्पर्क पनि पुनः विच्छेद भएको छ।

स्थानीय नेता ओलेक्सान्द्र गान्झाका अनुसार संकटलाई ध्यानमा राख्दै अस्पताल तथा अन्य अत्यावश्यक सेवाका केन्द्रहरू सञ्चालन गर्न जेनेरेटरको सहारा लिनुपरेको छ। रुसी आक्रमणका कारण राजधानी किएभ, खार्किभ र पोल्टाभासहित युक्रेनका विभिन्न क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्ति प्रभावित भएको छ।

यू-१९ एसिया कपमा नेपालको लगातार दोस्रो हार

एसीसी यू-१९ एसिया कपमा नेपालले लगातार दोस्रो हार बेहोरेको छ। आइतबार भएको खेलमा नेपाल यूएईसँग ७ विकेटले पराजित भएको हो। नेपालले दिएको १५४ रनको लक्ष्य यूएईले ३४.४ ओभरमा ३ विकेट गुमाएर पूरा गर्‍यो। कप्तान अयान मिसबाहले अविजित रहेर ७५ रन बनाए। यायिन राइले ३२ तथा अहमद खुदादले २४ रन बनाए। नेपालका लागि सुशील रावल, कप्तान बिपिन शर्मा र निरज पटेलले १-१ विकेट लिए।

टस हारेर पहिले ब्याटिङको निम्तो पाएको नेपालले ४१ ओभरमा सबै विकेट गुमाएर १५३ रन बनाएको थियो। नेपालका लागि सोहेल कुँवरले सर्वाधिक ३३ रन बनाए। सचिन भट्टले ३२, दर्श सोनार र निरज यादवले १६, आशिष लुहारले ११ रन बनाए। यूएईका लागि नसीम खानले ५ विकेट लिए भने अयान मिसबाहले ३ विकेट र नूरउल्लाह अयोबीले २ विकेट लिए। नेपाल पहिलो खेलमा भारतसँग पराजित भएको थियो। अब नेपालले समूह चरणको अन्तिम खेलमा मंगलबार पाकिस्तानसँग खेल्नेछ। लगातार दुई हार बेहोरेको नेपालको सेमिफाइनल सम्भावना भने लगभग समाप्त भएको छ।

सेनेगलमा डुङ्गा डुब्दा २१ आप्रवासीको मृत्यु

सेनेगलको केबेमर र लुम्पोल क्षेत्रमा आप्रवासी बोकेको डुङ्गा दुर्घटनामा कम्तीमा २१ जनाको मृत्यु भएको र एक जनाको उद्धार गरिएको छ। सेनेगलको गृह मन्त्रालयले पानीमा हराइरहेका व्यक्तिको खोजी जारी रहेको र पीडित परिवारलाई सहयोग भइरहेको जनाएको छ।

सेनेगलका अधिकारीहरूले महिला र बालबालिकासहित १४२ आप्रवासीलाई पक्राउ गरी उनीहरू स्पेन जाने सानो डुङ्गामा यात्रा गरिरहेको बताएका छन्। २२ कात्तिक, डकार, सेनेगल (रासस/एएफपी) अनुसार, अफ्रिकादेखि युरोपसम्मको खतरनाक एटलान्टिक महासागरको मार्गमा आप्रवासी बोकेको एउटा डुङ्गा दुर्घटनामा परी कम्तीमा २१ जनाको मृत्यु भएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

सेनेगलको गृह मन्त्रालयले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै एक जनालाई जीवित अवस्थामा उद्धार गरिएको र अन्य २१ जनाको मृत शरीर पानीबाट निकालिएको जनाएको छ। शनिबार अबेरसम्म मृतकको सङ्ख्याबारे फरक फरक भनाइ सार्वजनिक भएका छन् भने पानीमा हराइरहेका व्यक्तिको खोजी कार्य जारी रहेको र पीडितका परिवारलाई सहयोग भइरहेको बताइएको छ।

सञ्चार माध्यमका अनुसार, डुङ्गा शनिबार डकार र उत्तरी शहर सेन्ट लुइसको बीचमा रहेको केबेमर र लुम्पोल क्षेत्रमा दुर्घटना भएको थियो। सोलेल पत्रिकाका अनुसार, अधिकांश पीडितहरू लियोना र थिप्पेका रहेका थिए। हालैका वर्षहरूमा स्पेनको क्यानरी टापुहरूमा खतरनाक एटलान्टिक मार्गबाट युरोप पुग्ने प्रयासमा गर्दा भएका दुर्घटनामा पश्चिम अफ्रिकाका हजारौँ मानिसहरूले ज्यान गुमाएका छन्।

नेपाल यू–१९ एसिया कपबाट बाहिरियो

पाकिस्तानले भारतलाई हराएपछि नेपाली यू–१९ टोली एसीसी यू–१९ एसिया कपको समूह चरणबाट एक खेल बाँकी छँदै बाहिरिएको छ। नेपालले पहिलो खेलमा भारतसँग र दोस्रो खेलमा यूएईसँग हार बेहोरेको थियो, र अब पाकिस्तानसँग अन्तिम खेल खेल्न बाँकी छ। भारत र यूएईबीचको खेलपछि कम्तीमा एक टोलीले चार अंक पुर्‍याउने भएकाले नेपाल शीर्ष दुईमा पुग्न नसक्ने भएको हो। २२ कात्तिक, काठमाडौं। नेपाली यू–१९ क्रिकेट टोली एसीसी यू–१९ एसिया कपबाट बाहिरिएको छ। समूह चरणको एक खेल बाँकी छँदै नेपालको प्रतियोगितामा अगाडि बढ्ने सम्भावना समाप्त भएको हो। आइतबार पाकिस्तानले भारतलाई पराजित गरेसँगै नेपालको बाहिरिने पक्का भएको हो। पाकिस्तानले लगातार दुई खेल जित्दै चार अंक जोडेको छ। भारत र यूएईले समान दुई अंक बनाएका छन्। नेपालले भने पहिलो खेलमा शुक्रबार भारतसँग र दोस्रो खेलमा आइतबार यूएईसँग हार बेहोरेको थियो। यसअघि पाकिस्तानले यूएईलाई पराजित गरेको थियो भने भारतले नेपाललाई हराएको थियो। समूह चरणमा नेपालले अब पाकिस्तानसँग खेल्न बाँकी छ। त्यस्तै, भारत र यूएईबीच पनि खेल हुनेछ। अन्तिम खेल जिते पनि नेपालको अधिकतम दुई अंक मात्र हुनेछ। भारत र यूएईबीचको खेलको नतिजा आएमा कम्तीमा एक टोलीले चार अंक पुर्‍याउने निश्चित भएकाले नेपाल शीर्ष दुईमा पुग्न सक्ने छैन। भारत र यूएईबीचको खेल नतिजाविहीन भए पनि दुवै टोलीको तीन–तीन अंक हुनेछ। त्यसैले अन्तिम खेलअघि नै नेपालको प्रतियोगितामा यात्रा टुंगिएको हो।

नेपाली यू–१९ महिला टोली बेल्ट एण्ड रोड सिरिजमा अपराजित च्याम्पियन

नेपाली यू–१९ महिला क्रिकेट टोलीले चीनको जिङ्ग्सुमा आयोजित बेल्ट एण्ड रोड सिरिजमा अपराजित रहँदै च्याम्पियन बनेको छ। नेपालले प्रतियोगितामा खेलेका चारै खेल जितेको छ भने दुई खेल वर्षाका कारण रद्द भएका छन्। नेपालले थाइल्यान्ड, हङकङ र चीनलाई पराजित गर्दै उपाधि जितेको हो। २२ कात्तिक, काठमाडौं। नेपाली यू–१९ महिला क्रिकेट टोली चीनको जिङ्ग्सुमा आयोजित बेल्ट एण्ड रोड सिरिजको च्याम्पियन बनेको छ। नेपालले प्रतियोगितामा अपराजित रहँदै उपाधि जितेको हो।

चीन, हङकङ, थाइल्यान्ड र नेपाल सहभागी सिरिजमा प्रत्येक टोलीले अन्य तीन टोलीसँग दुई–दुई खेल खेल्ने तालिका थियो। नेपालले खेलेका चार खेलमा जित हासिल गर्‍यो भने दुई खेल वर्षाका कारण रद्द भए। नेपालले आज हङकङसँग खेल्ने तालिका रहेको खेल रद्द भएपछि अपराजित च्याम्पियन बनेको हो। यसअघि चीनसँगको एक खेल पनि रद्द भएको थियो। नेपालले पहिलो खेलमा थाइल्यान्डलाई पराजित गरेको थियो भने चीनविरुद्धको दोस्रो खेल वर्षाका कारण रद्द भएको थियो। यस्तै तेस्रो खेलमा हङकङलाई पराजित गरेको थियो। चौथो खेलमा थाइल्यान्डलाई हराएको नेपालले पाँचौं खेलमा चीनलाई पराजित गर्‍यो।