झापामा नेपाली कांग्रेसको सिटौला र शर्माको पक्षबीच शक्ति सन्तुलन फेरिदै गएको छ र शर्मा उपसभापतिका रूपमा प्रभावशाली हुँदै गएका छन्। कांग्रेसले कृष्णप्रसाद सिटौलालाई राष्ट्रिय सभा संसदीय दलको नेताबाट मुक्त गरी कमलादेवी पन्तलाई जिम्मेवारी दिएको छ। झापामा विशेष महाधिवेशनपछि नेता–कार्यकर्ताको सोच परिवर्तन भई प्रतिस्पर्धा व्यवस्थापन गरिने राजनीति सुरु भएको छ। २४ वैशाख, काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय राजनीतिमा देउवा समूहले कहिले कोइराला समूहलाई किनारा लगाएको चर्चा चलिरहेको बेला झापामा भने भिन्न चित्र देखिन्थ्यो। त्यहाँ कृष्णप्रसाद सिटौला पक्षले विश्वप्रकाश शर्मा पक्षलाई दबाए भन्ने तथ्यहरू बाहिरिन्थे। तर पछिल्लो समयमा झापाको राजनीतिक समीकरण फेरिंदै गएको छ। नेता सिटौलासँग सँगसँगै गतिविधि अघि बढाउँदै आएका शर्मा विशेष महाधिवेशनयता जिल्लादेखि केन्द्रसम्म प्रभावशाली हुँदै गएका छन्। संगठन भित्रै सक्रियता र युवा पंक्तिमा बढ्दो स्वीकार्यताले शर्मालाई नयाँ शक्तिकेन्द्रका रूपमा स्थापित गरिरहेको छ।
त्यसको विपरीत, लामो समयसम्म संगठनमा बलियो पकड बनाएका सिटौला पछिल्ला दिनमा रक्षात्मक देखिन थालेका छन्। झापाजस्तो आफ्नो मूल क्षेत्रमै शक्ति सन्तुलन परिवर्तन भइहेकोले केन्द्रीय राजनीतिमा पनि सिटौलाको प्रभाव घटिरहेको संकेतहरू देखिन थालेका छन्। शर्मा उपसभापतिका रूपमा गगन थापा नेतृत्वको केन्द्रीय कार्यसमितिमा सक्रिय छन्। सिटौला भने पार्टीको केन्द्रीय र संसदीय भूमिकाबाट क्रमशः पछि हट्दै गएका छन्। कांग्रेसले उनलाई १६ वैशाखमा राष्ट्रिय सभा संसदीय दलको नेताको जिम्मेवारीबाट मुक्त गरेको छ। उपसभापति शर्माको जोडबलमा कांग्रेस संसदीय दलका नेता भीष्मराज आङ्देम्बेले सिटौलालाई पदमुक्त गरी कमलादेवी पन्तलाई जिम्मेवारी दिएका छन्। झापा क्षेत्रमा सिटौलाको पकड कडा थियो, उनी बलियो भएका कारण शर्मा महामन्त्री हुँदा पनि गृह जिल्लामा हुने कार्यक्रममा सिटौला नै प्रमुख अतिथि हुन्थे। तर विशेष महाधिवेशन पछि उपसभापतिमा बढोत्तरी भएपछि शर्माले झापामा पकड जमाउँदै गएका छन्।
‘विश्वप्रकाश पार्टीका महामन्त्री हुँदा पनि कृष्ण सिटौलालाई प्रमुख अतिथि बनाएर कार्यक्रममा बोलाइन्थ्यो, विश्वप्रकाशलाई भने विशेष अतिथि बनाइन्थ्यो,’ झापाका एक नेता भन्छन्, ‘तर अहिले त्यस्तो देखिएको छैन। विशेष महाधिवेशनपछि विश्वप्रकाश नै सबै क्षेत्रमा प्रभुत्वशाली छन्।’ ती नेताका अनुसार महाधिवेशन अगाडि सम्म सिटौलाकै निर्देशनमा झापामा पार्टी कार्यक्रम संरचना सञ्चालन हुन्थ्यो। ‘उहाँलाई बिना अनुमति कुनै कार्यक्रम हुन्थेन’ ती नेताले बताए। पहिले सिटौला निकट मानिने स्थानीय नेताहरू हाल केन्द्रीय नेतृत्वसँग निकट देखिन थालेका छन्। सिटौलाले विशेष अधिवेशनबाट चयन भएको नेतृत्व स्वीकार नगर्दा उनको निकट मानेका कोशी प्रदेश कार्यसमिति सभापति उद्धव थापा सानेपा बैठकमै उपस्थित थिए। प्रदेश सभापति थापाले सभापति गगन थापाको प्रमुख आतिथ्यमा दुई कार्यक्रम सम्पन्न गरेका छन्। उपसभापति शर्मा पक्षले झापामा हुने अवरोध र असहयोगको एउटा कारणजस्तै यसलाई चिनाउँछ।
‘कृष्ण सिटौला दाइलाई निकट मानेका प्रदेश सभापति थापाले दुई कार्यक्रम भव्य रुपमा सम्पन्न गरिसकेका छन्,’ पार्टीमा सक्रिय शर्मा निकट झापाली नेताले भने, ‘झापामा असहयोग र अवरोध हुने एउटा कारण निवारण भएको छ।’ जिल्ला सभापति देउमान थेबे पनि नेता सिटौलाको इच्छा विपरीत विशेष महाधिवेशनबाट चयन भएको नेतृत्वलाई सहयोग गरिरहेका छन्। अहिले सिटौला आबद्ध कांग्रेसको खेमाले क्रियाशील सदस्यता अद्यावधिक नगर्न आग्रह गर्दा सभापति थेबे आफैं सक्रिय छन्। ‘जिल्ला सभापति देउमानजी पहिला कृष्ण दाइ निकट भएर जित्नुभएको थियो, विश्वजीको उम्मेदवार राम कट्टेल थिए,’ ती नेताले भने, ‘अहिले क्रियाशील सदस्यता अद्यावधिक कार्यक्रममा थेबेजी आफैं अग्रसर भएर काम गराइरहनुभएको छ।’ सभापति थेबेले भने कि जरा अभियान ५ गतेदेखि सुरु हुँदैछ र अद्यावधिकको काम भइरहेको छ। अद्यावधिकले क्रियाशील सदस्यको अभिलेख डिजिटल प्रणालीमा व्यवस्थापन गर्ने कार्यलाई जनाउँछ। सिटौला समूहका उपसभापतिहरू केशवराज पाण्डे र शेरबहादुर भट्टराई पनि क्रियाशील सदस्यता अद्यावधिकमा संलग्न छन्। ‘उपसभापति केशवराज पाण्डे चुनाव लडेपछि अहिले अद्यावधिकमा सक्रिय छन्,’ झापाका नेताले भने, ‘अरू उपसभापति शेरबहादुर भट्टराई पनि अदालतले मान्यता दिएपछि प्रक्रियालाई सहज रुपमा स्वीकारेर अघि बढेका छन्।’ विशेष महाधिवेशनपछि झापाका कांग्रेस नेता–कार्यकर्ताको सोच र प्राथमिकता परिवर्तन भएको छ। जिल्ला स्तरमा प्रतिस्पर्धा रोक्ने नभएर व्यवस्थापन गर्ने राजनीतिमा जनाउँदैछ। शर्मा-सिटौला तिक्तताको शुरुवात नेपाल विद्यार्थी संघको अध्यक्ष हुँदै गर्दा शर्मा र सिटौला तर्फ सम्बन्ध राम्रो थियो। पार्टीको १२औं महाधिवेशनपछि दुबै बीच टकराव बढ्न सुरु भयो। शर्मा २०६७ सालमा झापा सभापतिमा प्रतिस्पर्धा गर्न गएका थिए। सिटौला आफ्नो निकट उद्धव थापालाई सभापति बनाउन चाहन्थे जसले शर्मा र सिटौलाबीच सम्बन्धमा तिक्तता बढायो। झापामा सिटौलासँग बढेको टकराव काठमाडौंमा पनि देखिन थाल्यो। गिरिजाप्रसाद कोइराला र सुशील कोइरालाका निकट समेत थिए सिटौला। सुशीलको कार्यवाहक सभापति हुँदा शर्माले असहज महसुस गरे। नेविसंघका पूर्वसभापतिहरूलाई केन्द्रीय सदस्य मनोनयन गर्दा विश्वप्रकाश शर्मालाई छोडियो, जसबाट दुबैबीच सम्बन्ध अझै टाढियो। अलग-अलग तरीकाले उनीहरू राजनीतिमा लागेका थिए र आन्तरिक विवादले बढोत्तरी भए पनि सम्बन्ध गहिरो भएन। शर्माले १४औं महाधिवेशनमा महामन्त्रीको उम्मेदवारी घोषणा गरी चुनावी अभियान झापाबाट सुरु गर्न खोजेका थिए। शर्माको अभियानमा जिल्ला नेतृत्व सहयोग नगर्दा उनले बिर्तामोडमा स्वतन्त्र रुपमा सुरुवात गरे। सिटौला पक्षका नेताहरू कार्यक्रममा सहभागी भएनन्। शर्मा र सिटौलाबीच दरार बढ्दै गइरहँदा शर्माले महामन्त्रीमा निर्वाचित भए। निर्वाचित भएपछि उनले गृह जिल्लामा धन्यवाद सभा आयोजित गरे जसमा सिटौला पक्ष उपस्थित भएन। १४औं महाधिवेशन अन्तर्गत झापा जिल्ला अधिवेशनमा पनि दुबै पक्षबीच प्रतिस्पर्धा देखियो। सभापतिका लागि पूर्वउपसभापति देउकुमार थेबे र उपसभापति राम कट्टेलबीच प्रतिस्पर्धा थियो जसमा थेबेको जित भयो। कुल ३,३११ मतमध्ये थेबेको १,७६५ र कट्टेलको १,५१५ मत प्राप्त भएको थियो। उपसभापतिमा केशवराज पाण्डे र शेरबहादुर भट्टराई विजयी भए। जिल्ला सभापति थेबे सक्रिय देखिन्छन् भने सिटौला निकट जिल्ला सभापतिहरू क्रियाशील सदस्यता अद्यावधिकमा अनिच्छा देखाउँछन्। नेता सिटौला र शर्माबीचको बढ्दो तिक्तताबारे थेबेलाई प्रश्न गर्दा उनले जवाफ दिन अस्वीकार गरे। ‘यो केन्द्रीय स्तरको कुरा हो। हामी जिल्लामा बसेर केही भन्न सक्दैनौं। द्वन्द्व छ कि छैन, यो कुरा उहाँहरूलाई नै सोध्नुपर्छ,’ सभापति थेबेले भने।
