

किन पुटिन, ट्रम्प र सी नयाँ ‘बिग थ्री’ हुन सक्दैनन्?


फाइनान्सियल टाइम्समा प्रकाशित लेखले सी चिनफिङ, डोनाल्ड ट्रम्प र भ्लादिमिर पुटिनको बैठकलाई १९४५ को याल्टा शिखर सम्मेलनसँग तुलना गर्दा त्यो भ्रामक भएको बताएको छ। लेखका अनुसार, यो बैठकबाट युक्रेन, ताइवान, इरान र आणविक निःशस्त्रीकरणबारे केही प्रतीकात्मक सहमति हुन सक्छ, तर ठोस सम्झौता हुने सम्भावना कम छ। लेखले आजका अमेरिका, चीन र रुस विश्वमाथि आफ्ना सर्त लाद्ने अवस्थामा नरहेको र याल्टाजस्तो विश्व पुनर्निर्माणको युग समाप्त भइसकेको निष्कर्ष निकालेको छ।
एक कम्युनिस्टका नाताले सी जिनपिङ मार्क्सको यो चर्चित भनाइसँग परिचित हुनुपर्छ: ‘विश्व इतिहासका सबै ठूला घटना र व्यक्तित्वहरू दुईपटक दोहोरिन्छन्। पहिलोपटक त्रासदीका रूपमा र दोस्रोपटक प्रहसनका रूपमा।’ यसै साता सी जिनपिङ, डोनाल्ड ट्रम्प र भ्लादिमिर पुटिनबीच हुन लागेको बैठकलाई सन् १९४५ मा विन्स्टन चर्चिल, फ्र्याङ्कलिन डी रुजवेल्ट र जोसेफ स्टालिनबीच भएको याल्टा सम्मेलनको दोस्रो संस्करणका रूपमा प्रचार गरिएको छ।
तर, सी, ट्रम्प र पुटिन नै नयाँ ‘बिग थ्री’ अर्थात् तीन ठूला महाशक्ति हुन् त? उनीहरूको यो बैठक त्रासदीमा टुङ्गिने सम्भावना बढी छ कि प्रहसनमा? जहाँ ट्रम्प हुन्छन्, त्यहाँ प्रहसनको सम्भावना सधैँ रहन्छ। वास्तवमा, आआफ्नै कारणले तीनै जना नेता एउटा सामूहिक तस्बिर खिचाउने प्रतीकात्मक उपलब्धिमै सन्तुष्ट हुन सक्छन्। रुसले विश्व महाशक्तिका रूपमा आफ्नो हैसियत गुमाउँदै गएको चिन्ताले पुटिनलाई लामो समयदेखि सताउँदै आएको छ।
अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा बेहोरेको अपमानजनक परिणामपछि ट्रम्पले पनि विश्व मञ्चमा आफ्नो शक्ति र हैसियत पुनः स्थापित गर्ने अवसरको उपयोग गर्न सक्छन्। पुटिनले युक्रेनको विषयलाई छलफलको कार्यसूचीमा राख्ने प्रयास गर्न सक्छन्। यद्यपि, बैठकको छोटो अवधि र यसको संरचनालाई हेर्दा कुनै ठोस नयाँ सम्झौता हुने सम्भावना कम देखिन्छ।
सन् १९४५ को ‘बिग थ्री’ सम्मेलनसँग अहिलेको बैठकको तुलना भ्रामक हुनुको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कारण सहभागी नेताहरूभन्दा बाहिर छ। हामी अहिले बिल्कुलै फरक समय र परिस्थितिमा बाँचिरहेका छौँ। याल्टा सम्मेलनमा चर्चिल, रुजवेल्ट र स्टालिन विश्व व्यवस्थालाई पुनर्गठन गरिरहेको दोस्रो विश्वयुद्धकै बीचमा भेटेका थिए। त्यस्तै, अहिलेका ‘बिग थ्री’ विश्वमाथि आफ्नो प्रभुत्व थोपर्न निकै कम सक्षम देखिन्छन्।

सम्बन्धित खबर









