लेखक: space4knews

इन्डोनेसियाको जाभा सागरमा यात्रुवाहक जहाज डुब्दा मृत्यु हुनेको संख्या २० पुगेको छ। दुर्घटनामा ११५ जना बेपत्ता रहेका छन् भने १०८ जनालाई राष्ट्रिय खोजी तथा उद्धार एजेन्सीले उद्धार गरेको जनाएको छ। ‘कन्या यातायात ८’ जहाज सुराबायाबाट बञ्जर्मासिनतर्फ जाँदै गर्दा खराब मौसमका कारण सेप्टेम्बर १३ मा विहान सवारीसँग सम्पर्क विच्छेद भएको थियो।

इन्डोनेसियाको जाभा सागरमा यात्रुवाहक जहाज डुवाँदा मृत्यु हुनेको संख्या २० पुगेको छ। राष्ट्रिय खोजी तथा उद्धार एजेन्सीका अनुसार दुर्घटनामा अझै ११५ जना बेपत्ता छन् भने १०८ जनालाई उद्धार गरिएको छ। ‘कन्या यातायात ८’ नामक जहाज पूर्वी जाभाको सुराबायाबाट दक्षिण कालिमान्टनको बञ्जर्मासिनतर्फ जाँदै गर्दा दुर्घटना भएको हो। जहाज सेप्टेम्बर १२ मा सुराबायाबाट प्रस्थान गरेको थियो। खराब मौसमका कारण यात्रामा समस्या आएपछि सेप्टेम्बर १३ को विहान करिब २ बजे स्थानीय समय अनुसार जहाजसँग सम्पर्क विच्छेद भएको थियो।

खोजी तथा उद्धारमा संलग्न टोलीले जहाजभित्र र मध्य कालिमान्टन प्रान्तको तटीय क्षेत्रमा शव फेला पारेका छन्। गोताखोरहरूले जहाजका केबिनहरूमा खोजी केन्द्रित गरेका छन्। तर पानीमुनि कम दृश्यता र तीव्र समुद्री धाराका कारण उद्धार कार्यमा कठिनाइ भइरहेको एजेन्सीले जनाएको छ। करिब १७ हजार टापु रहेको इन्डोनेसियामा विभिन्न टापुहरू समेटिएका छन् र यात्राका लागि फेरी तथा अन्य समुद्री यातायातमा ठूलो निर्भरता छ। मौसम, समुद्री अवस्था र जहाजको सुरक्षासम्बन्धी कारणले त्यहाँ समय–समयमा समुद्री दुर्घटना हुने गरेका छन्।

इथियोपियन एयरलाइन्सले अशान्त उत्तरी क्षेत्र टिग्रेको लागि बुधबार बिहान गर्ने सबै उडानहरू रद्द गरेको छ। प्रधानमन्त्री अबिय अहमदलाई सत्ताबाट हटाउने लक्ष्यसहित टिग्रे पिपुल्स लिबरेसन फ्रन्टसहित सात विपक्षी समूहहरूले गठबन्धन गरेका छन्। एयरलाइन्सले मेकेले, अक्सुम र शायरका उडानहरू स्थगित गरेको जनाएको छ, यद्यपि चार्टर्ड उडानहरूले त्यहाँ पुग्न सकिन्छ। ७ असोज, अदिस अबाबा (रासस/एपी) – सङ्घीय र क्षेत्रीय सेनाबीच द्वन्द्व बढ्ने जोखिमका कारण, सरकारी स्वामित्वको इथियोपियन एयरलाइन्सले बुधबार बिहान अशान्त उत्तरी क्षेत्र टिग्रेको लागि हुने सबै उडानहरू रद्द गरेको घोषणा गरेको हो।

प्रधानमन्त्री अबिय अहमद र उनको सरकारलाई सत्ताबाट हटाउने उद्देश्यले टिग्रे पिपुल्स लिबरेसन फ्रन्टसहित सात विपक्षी समूहहरूले गठबन्धन गरेको तीन दिनपछि यी उडानहरू रद्द गरिएको हो। मुख्य विपक्षी समूहले बहिष्कार गरेको जुन महिनाको आम निर्वाचनमा अबियको ‘प्रोस्परिटी पार्टी’ले सत्ता कायम गरेको थियो। इथियोपियन एयरलाइन्सले थप विवरण नदिई, वर्तमान परिस्थितिका कारण टिग्रेको राजधानी मेकेले, अक्सुम र शायर शहरमा हुने उडानहरू स्थगित गरिएको जनाएको छ। यद्यपि चार्टर्ड उडानमार्फत त्यहाँ पुग्न सकिन्छ, अन्य कुनै पनि एयरलाइन्सले यस क्षेत्रमा नियमित उडान सञ्चालन गर्दैनन्।

टिग्रे पिपुल्स लिबरेसन फ्रन्टले उत्तरी इथियोपियामा भएको घातक द्वन्द्वमा सङ्घीय सेनासँग लडेको थियो, जुन द्वन्द्व नोभेम्बर २०२२ मा शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षरपछि अन्त्य भएको थियो। विपक्षी समूहहरूले आइतबार ‘इथियोपियन पिपुल्स फोर्सेस एलायन्स फर सर्भाइभल’ (इथियोपियाली जनबल अस्तित्वका लागि गठबन्धन) नामक नयाँ गठबन्धन गठन गरेको घोषणा गरेका छन्।

म्यान्माका राष्ट्रपति मिन आङ ह्लाइङले पूर्वनेता आङ सान सुकीप्रति आफू ‘अत्यन्त उदार’ रहेको र उनको अवस्थाबारे पुनर्विचार हुनसक्ने बताएका छन्। टाइमलाई दिएर उनले सुकीलाई माफी दिने विषय ‘उहाँमा निर्भर’ हुने र उचित आधार देखा परेमा अवस्था परिवर्तन हुनसक्ने संकेत गरेका छन्। उनले म्यान्माले आफ्नै संस्कृति र परम्परासँग मेल खाने लोकतान्त्रिक प्रणाली सुनिश्चित गर्ने बताए। ७ असोज, याङ्गुन (म्यान्मा) (रासस/एएफपी)।

मिन आङ ह्लाइङले सन् २०२१ मा सत्ताच्युत गरी हिरासतमा राखिएकी पूर्वनेता आङ सान सुकीप्रति आफू ‘अत्यन्त उदार’ रहेको दाबी गरेका छन्। अमेरिकी पत्रिका ‘टाइम’ लाई दिएको अन्तर्वार्तामा उनले सुकीको अवस्थाबारे पुनर्विचार हुनसक्ने संकेत समेत गरेका छन्। उनले सन् २०२० को निर्वाचनमा धाँधली भएको दाबी गर्दै सुकी नेतृत्वको निर्वाचित सरकार अपदस्थ गर्न सेनाले नेतृत्व गरेको बताएका थिए। त्यसयता सुकी विभिन्न अभियोगमा हिरासतमा छिन्।

अधिकारवादी समूहहरूले ती अभियोग सत्ता नियन्त्रणमा राख्ने उद्देश्यबाट प्रेरित भएको बताउँदै आएका छन्। “म उहाँप्रति अत्यन्त उदार छु”, उनले भनेका छन्। उनले राजनीतिक अवस्था थप बिग्रिन नदिन सबै सम्भव प्रयास गरिएको दाबी गरेका छन्। यसै वर्ष अप्रिलमा सैन्य प्रमुखबाट अवकास लिएर राष्ट्रपति बनेका उनीमाथि म्यान्माको अन्तर्राष्ट्रिय एक्लोपन अन्त्य गर्न कूटनीतिक प्रयास अघि बढाउन दबाब छ।

यसैबीच धेरै मुलुकले ८१ वर्षीया सुकीको अवस्थाप्रति चासो व्यक्त गर्दै आएका छन्। विश्लेषकहरूका अनुसार गृहयुद्ध र सशस्त्र प्रतिरोधबीच अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सुधार्न मिन आङ ह्लाइङले सुकीको नजरबन्द खुकुलो पार्ने सम्भावनालाई उपयोग गर्न खोजेको अनुमान छ। गत अगस्टमा थाइल्यान्ड भ्रमणअघि उनको कार्यालयले सुकीले रेडक्रसका एक वरिष्ठ अधिकारीसँग भेट गरेको दुर्लभ तस्बिर सार्वजनिक गरेको थियो। सुकीलाई माफी दिने विषयमा सोधिएको प्रश्नमा मिन आङ ह्लाइङले त्यो ‘उहाँमा निर्भर’ हुने जनाउँदै पुनर्विचारको आधार देखिएमा अवस्था परिवर्तन हुनसक्ने संकेत गरेका छन्।

गत अप्रिलमा उनका आदेशमा सुकीलाई जेलबाट नेपिडोस्थित नजरबन्दमा सारिएको थियो। सेनाको कडा नियन्त्रणमा भएको निर्वाचनमा सुकीको पार्टीलाई सहभागी हुन नदिइएपछि र असहमत पक्षका व्यक्तिलाई जेलमा राखिएको भन्दै आलोचना भएको थियो। त्यसपछि गठन भएको नागरिक प्रशासनलाई विश्लेषकहरूले सेनाको प्रभावमा रहेको सरकारको रूपमा व्याख्या गरेका छन्। मिन आङ ह्लाइङले भने म्यान्माको संस्कृति, परम्परा र सामाजिक अवस्थासँग मेल खाने लोकतान्त्रिक प्रणाली आवश्यक रहेको बताएका छन्। उनले टाइमसँग भने, “लोकतन्त्रका विभिन्न रूप हुन्छन् र म्यान्माले आफ्नै संस्कृति तथा परम्परासँग मेल खाने लोकतान्त्रिक प्रणाली सुनिश्चित गर्नेछ।”

यस वर्षको शक्तिशाली एल निनोका कारण आगामी फेब्रुअरीको अन्त्यसम्म विश्वव्यापी करिब चार लाख ५१ हजारभन्दा बढी मानिसको मृत्यु हुनसक्ने एक अध्ययनले चेतावनी दिएको छ। अध्ययनले अफ्रिकाको साहेल क्षेत्रमा करिब ६६ हजार ८००, भारतमा १५ हजार ८००, र ब्राजिलमा १३ हजार ३०० थप मृत्यु हुने अनुमान गरेको छ। अनुसन्धानकर्ताहरूले गर्मीसँग सम्बन्धित पूर्वसूचना प्रणाली, शीतलन केन्द्रहरू, पानी र स्वास्थ्य सेवा, साथै जोखिममा रहेका समूहहरूलाई लक्षित सहयोग आवश्यक भएको बताएका छन्।

७ असोज, बेङ्गलुरु (रासस/एपी) — यस वर्षको शक्तिशाली एल निनोको कारण अत्यधिक गर्मी, खडेरी, डढेलो तथा पानी अभावले आगामी फेब्रुअरीको अन्त्यसम्म विश्वभर थप करिब चार लाख ५१ हजारको मृत्यु हुनसक्ने एक अध्ययनले चेतावनी दिएको छ। युनिभर्सिटी अफ शिकागोको क्लाइमेट इम्प्याक्ट ल्याबका अनुसन्धानकर्ताहरूले जुन २०२६ देखि फेब्रुअरी २०२७ सम्म एल निनोबाट हुने अतिरिक्त गर्मीजन्य मृत्युहरूको अनुमान प्रकाशित गरेका छन्। अध्ययनले जलवायु परिवर्तन, खाद्य असुरक्षा, र बढ्दो ऊर्जा लागतमा असर भइरहेको गरिब तथा विकासोन्मुख देशहरूमा यसको प्रभाव बढी हुनेछ भन्ने उल्लेख गरेको छ।

अध्ययनका सहसंस्थापक माइकल ग्रीनस्टोनले एल निनो फेब्रुअरीसम्म समाप्त हुने अपेक्षा भए पनि यसको गर्मीजन्य प्रभाव त्यसपछि पनि रहिरहने बताए। उनका अनुसार पहिले नै तातो क्षेत्रमा तापक्रम वृद्धि भइसकेकाले जोखिम निकै उच्च हुनेछ। अनुसन्धानकर्ताहरूले विश्वका २४ हजारभन्दा बढी स्थानमा उच्च तापक्रमले मृत्युदरमा पार्ने प्रभावसम्बन्धी तथ्यांकलाई मौसमी तापक्रम पूर्वानुमानसँग तुलना गरेका छन्।

अफ्रिकाको साहेल क्षेत्र सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने देखिएको छ, जहाँ करिब ६६ हजार ८०० थप मृत्यु हुने अनुमान गरिएको छ। यससँगै फिलिपिन्स, भियतनाम, थाइल्यान्ड र कम्बोडियामा गरी १९ हजार ४००, इन्डोनेसियामा १९ हजार ३००, भारतमा १५ हजार ८००, र ब्राजिलमा १३ हजार ३०० मृत्यु अनुपात थपिने देखिएको छ।

गर्मीबाट हुने जोखिम घटाउन गर्मीसँग सम्बन्धित पूर्वसूचना प्रणाली, शीतलन केन्द्र, पानी तथा स्वास्थ्य सेवा, बाहिरी कामदारहरूको सुरक्षा, साथै वृद्ध र जोखिमग्रस्त समूहलाई लक्षित सहायता आवश्यक रहेको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्। अत्यधिक गर्मी आउनुभन्दा पहिला स्रोत परिचालनमा वित्तीय तयारी गर्न पनि सुझाव दिएका छन्।

एनआरडीसी इन्डियाका ताप विशेषज्ञ अभियनन्त तिवारीले प्रतिवेदनलाई त्रास फैलाउने होइन, तत्काल तयारी र प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि सचेत गराउने माध्यमका रूपमा लिनुपर्ने बताएका छन्। “तयारीको वास्तविक मूल्यांकन हामीले कति चेतावनी दिन्छौंमा होइन, मानिसलाई कति प्रभावकारी रूपमा सुरक्षित राख्छौँ र रोक्न सकिने मृत्यु कति घटाउँछौँमा आधारित हुन्छ,” उनले भने।

एल निनो प्राकृतिक जलवायु प्रणाली भए पनि यस वर्षको एल निनो अत्यधिक शक्तिशाली छ र पहिल्यै तातिरहेको पृथ्वीमा देखा परेको छ। क्लाइमेट इम्प्याक्ट ल्याबका अनुसार यस अवधिमा विश्वव्यापी भूमि तापक्रम सामान्य वर्षको तुलनामा करिब १.२ डिग्री सेल्सियसले बढी हुनसक्छ र गर्मीका दिन ४४ प्रतिशतसम्म बढ्न सक्छन्। यो आगामी दशकमा जलवायु परिवर्तनले गर्मीका अवस्थाहरू कस्ता हुनेछन् भन्ने पूर्वसङ्केत पनि हो।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ बुधबार वासिङ्टन आइपुग्दा, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जोइन्ट बेस एन्ड्रयुजको धावनमार्गमै उनको स्वागत गर्ने निर्णय गरेका छन्। सेतो घरले जानकारी दिएको छ कि ट्रम्प र उनकी पत्नी पेङ लियुआनसहित सैन्य आधारमा आयोजित स्वागत समारोहमा भाग लिने अपेक्षा गरिएको छ। सीको तीनदिने भ्रमण अवधिमा बिहीबार ह्वाइट हाउसमा औपचारिक स्वागत, सैन्य सम्मान गार्ड निरीक्षण र राजकीय भोज आयोजना हुने छ।

सामान्यतया विदेशका नेताहरूलाई ह्वाइट हाउसमै स्वागत गर्ने चलन रहेको बेला ट्रम्पले जोइन्ट बेस एन्ड्रयुजको धावनमार्गमा सीको स्वागत गर्ने निर्णय गरेका हुन्। ट्रम्पको यो कदमले एक दशकभन्दा बढी समयपछि पहिलोपटक अमेरिकामा आधिकारिक भ्रमणमा आएका चिनियाँ राष्ट्रपतिको उच्च प्राथमिकता प्रकट गर्दछ। ह्वाइट हाउसका अनुसार ट्रम्पले सी र उनकी पत्नी पेङ लियुआनलाई सैन्य आधारमा आयोजना गरिएको आगमन समारोहमा संगै उपस्थित भएर स्वागत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

प्रथम महिला मेलानिया ट्रम्पले सी र पेङलाई उच्च सम्मानका साथ स्वागत गर्नुपर्ने बताएका छन्। उनले सी र ट्रम्पबीचको सम्बन्ध राम्रो रहेको उल्लेख गर्दै चिनियाँ राष्ट्रपति अमेरिकी भूमिमा आउँदा उनलाई सम्मानजनक सत्कार पुर्‍याउनुपर्ने औंल्याएकी छन्। यद्यपि, उच्चस्तरीय सत्कारका बीच अमेरिका–चीन सम्बन्ध व्यापार, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, इरान र ताइवान लगायत विषयमा तनावपूर्ण बनेको छ। दुवै देशहरूले सम्बन्धमा ‘रणनीतिक स्थिरता’ कायम गर्न प्रयास गरिरहेका छन्।

ट्रम्पले पछिल्ला महिनाहरूमा सीलाई ‘महान् नेता’ भनेका छन् र उनीसँगको सम्बन्ध सकारात्मक देखाएका छन्। तथापि, सीलाई दिइने भव्य सत्कारप्रति केही अमेरिकी सांसदहरूले आलोचना गरेका छन्। सिनेटको सशस्त्र सेवा समितिका अध्यक्ष रोजर विकरले चीनको सैन्य विस्तार र इरानसँगको सम्बन्धजस्ता विषयमा सीसँग गम्भीर छलफल गर्न ट्रम्पलाई आग्रह गरेका छन्। बिहीबार ह्वाइट हाउसमा औपचारिक स्वागत समारोह, सैन्य सम्मान गार्ड निरीक्षण र राजकीय भोज हुने छ। भोजमा प्रविधि र व्यापार क्षेत्रका प्रमुख व्यक्तिहरू सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघको हालै सम्पन्न महासभामा अर्जेन्टिनाका राष्ट्रपति हाभियर मिलेईले बेलायतको स्वशासित विदेशी भूभाग फकल्यान्ड टापु (अर्जेन्टिनाले यसलाई ‘लास माल्भिनास’ भनेर चिन्छ) सम्बन्धमा आफ्नो दिशानिर्देश प्रस्तुत गरेका छन्। उनले बेलायतले फकल्यान्ड टापुमा अवैध रूपमा कब्जा गरेर तेल उत्खनन परियोजना अघि बढाएको भन्दै कडा आपत्ति जनाएका छन्।

राष्ट्रपतिले भने, ‘आज ‘सी लायन प्रोजेक्ट’ बेलायती स्वीकृति अनुसार उत्तरी माल्भिनास बेसिनमा रहेको अर्जेन्टिनाको महाद्वीपीय शेल्फ क्षेत्रमा तेल उत्खननको काम भइरहेको छ। अर्जेन्टिनाले उक्त अनुमति प्रमाणपत्रलाई गैरकानुनी र अवैध ठहर गरेको छ।’

अर्जेन्टिनाबाट अनुमति नलिइएको र यी कार्यहरू अन्तर्राष्ट्रिय कानून, संयुक्त राष्ट्रसंघको समुद्री कानूनसम्बन्धी महासन्धि, तथा अर्जेन्टिनाको घरेलु कानुनअनुसार गैरकानुनी रहेको उनले बताए। राष्ट्रपतिले भने, ‘हामीले शान्तिपूर्ण, व्यावहारिक र प्रभावकारी तरिकाले हाम्रो अधिकार रक्षा गर्ने बाटो रोजेका छौँ।’

यसैबाहेक, उनले फकल्यान्ड टापुमा बसोबास गर्ने जनसंख्याबारे आफ्नो देशको दृष्टिकोण पनि पुनः प्रस्ट पारेका छन्। उनले फकल्यान्ड टापुमा लागू गरिने ‘आत्मनिर्णयको सिद्धान्त’ अस्वीकार गर्दै भने, ‘किनभने त्यहाँ रहेको जनसंख्या विवादित सार्वभौमसत्ता जमिनमा कब्जा गर्ने शक्तिद्वारा बसाइएको हो।’

संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले सम्बोधन गरेका छन्। उनी सम्बोधन गरिरहेको बेला अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डल महासभामा उपस्थित थिएन। पेजेस्कियानले सम्बोधन सुरु गरेसँगै अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डल महासभाबाट बाहिरिएका थिए। यसअघि हिजो अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको सम्बोधन गर्दा इरानी र क्युबाली प्रतिनिधिमण्डल महासभाबाट बाहिरिएका थिए। महासभामा सम्बोधन गर्दै इरानी राष्ट्रपति पेजेस्कियानले अमेरिका र इजरायलको आक्रमणको कडा निन्दा गरे। उनले इरानी जनता “आतंकवादका पीडित” भएको व्यहोरा व्यक्त गरे। उनले इरानमाथि भएका अमेरिकी हमला अवैध भएको दाबी गर्दै महासभामा ती हमलाहरूको कडा आलोचना गरे।

‘म त्यही इरानबाट आएको हुँ, जहाँ हाम्रा सम्मानित सर्वोच्च नेता बिना कुनै कानुनी प्रक्रिया वा कारणको हत्याका शिकार भएका छन्,’ उनले भने। उनी यतिबेला अमेरिका र इजरायलको हमलामा मारिएका इरानका तत्कालीन सर्वोच्च नेता आयतुल्लाह अलि खामेनीको तस्वीर हातमा बोएर महासभालाई देखाएका थिए। ‘म त्यही इरानबाट आएको हुँ, जहाँ वास्तवमा एउटा विद्यालयमा बम बारी गरिएको छ,’ उनले फेरि विद्यालयको तस्वीर देखाउँदै भने। पेजेस्कियानले इरानले अमेरिकी आक्रमणको जवाफ दिएको पनि बताए। ‘तीहरूले वरिपरिका क्षेत्रमा प्रवेश गरे र हाम्रा विश्वविद्यालय, स्वास्थ्य केन्द्र, विद्यालय, अस्पताल तथा पूर्वाधारलाई लक्षित गरे–यी सबै अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लङ्घन हुन्,’ पेजेस्कियानले भने।

‘हाम्रा निर्दोष जनता हाम्रो देशमाथि थोपिएको कायरतापूर्ण आक्रमण र आक्रमणका शिकार बनेका छन्,’ उनले भने, ‘हामीले पूर्ण शक्तिका साथ आफ्नो रक्षा गर्यौं।’ ‘इरानले २०० वर्षमा कसैमाथि आक्रमण गरेको छैन’ इरानी राष्ट्रपति पेजेस्कियानले पछिल्ला २०० वर्षमा इरानले कसैमाथि हमला नगरेको दाबी गरे। तर, इरानलाई क्षेत्रीय अस्थिरताको स्रोत र आतंकवादीका रूपमा चित्रित गरिएकोमा उनले आपत्ति जनाए। ‘हामी आक्रमण वा आक्रामकता गर्न शक्ति खोज्दैनौँ,’ उनले भने, ‘हामी प्रगतिका लागि ऊर्जा चाहन्छौँ, समाजमा हतियारमार्फत डर देखाउन होइन।’

सुडानमा हिंसात्मक घटनाहरू बढेसँगै पूर्वी र दक्षिण दारफुरमा भएको झडपमा कम्तीमा १३ जनाको मृत्यु भएको र ४०० भन्दा बढी मानिस विस्थापित भएका छन्। उत्तर तथा दक्षिण कोर्डोफान, ब्लु नाइल र उत्तर दारफुरमा गत एक सातामा चलिरहेका संघर्षका कारण हजारौं मानिसहरू विस्थापित भएका छन्, यसबारे संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकायहरूले जानकारी दिएका छन्। उत्तर दारफुरमा रोटीको मूल्य वृद्धि भएकोले खाद्य संकट अझ गम्भीर भएको छ भने विश्व खाद्य कार्यक्रमले खाद्य टोकरीको लागत १३ प्रतिशतले बढेको जनाएको छ। ७ असोज, संयुक्त राष्ट्रसंघ (रासस/सिन्ह्वा)। हालैका हिंसात्मक घटनाहरूले सुडानमा सर्वसाधारणको विस्थापन तीव्र भइरहेको र खाद्य सङ्कट झनै गम्भीर बन्दै गएको भन्दै संयुक्त राष्ट्रसंघका मानवीय निकायहरूले गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानवीय मामिला समन्वय कार्यालय (ओसीएचए) का अनुसार पूर्वी र दक्षिण दारफुरमा भएका विभिन्न झडपहरूमा कम्तीमा १३ जनाको मृत्यु भएको छ। हिंसाका कारण स्थानीय बजार प्रभावित भएको र ठूलो संख्यामा मानिसहरू आफ्नो घर छोडेर विस्थापित भएका छन्। उत्तर दारफुरमा रोटीको मूल्य उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। ओसीएचएले स्थानिय स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै शनिबार पूर्वी दारफुरको एल दाइन स्थित अल बोर्सा बजारमा भएको झडपमा मानवीय क्षति पुगेको जनाएको छ। उक्त घटनापछि त्यो बजार आंशिक रूपमा बन्द गरिएको थियो। सोही दिन दक्षिण दारफुरको गेरेइडा स्थित अबुजा बजारमा भएका सामुदायिक झडपमा १३ जनाको मृत्यु भएको साथै ४०० भन्दा बढी मानिस विस्थापित भएका छन्।

दक्षिण दारफुरको न्याला शहरमा पनि झडपबाट थप मानविय क्षतिहरू भएका विवरण सार्वजनिक छन्। उत्तर तथा दक्षिण कोर्डोफान, ब्लु नाइल र उत्तर दारफुरमा जारी संघर्षका कारण पछिल्लो एक सातामा मात्रै हजारौं व्यक्तिहरू नयाँ रूपमा विस्थापित भएका छन्, यो कुरा मानवीय सहायता साझेदारहरूले जनाएका छन्। त्यही क्रममा, उत्तर कोर्डोफानको शिकान क्षेत्रमा रहेका दुई गोदाम आइतबार ड्रोन आक्रमणमा परेको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघीय बाल कोष (युनिसेफ) का अनुसार आक्रमणले विद्यालय संचालनको सुरुवातसँगै विद्यार्थीहरूलाई वितरण गर्न लागिएको शैक्षिक सामग्री नष्ट भएको छ। एल ओबेद शहरमा पनि आइतबारदेखि सोमबारसम्म ड्रोन आक्रमणको श्रृंखला जारी रहेको युनिसेफका साझेदार संस्थाहरूले बताएका छन्।

सुडानमा खाद्य संकट थप गम्भीर बन्दै गएको कुरा ओसीएचएले जनाएको छ। उत्तर दारफुरको ताविला क्षेत्रमा स्थानीय बजारमा लगातार चार दिनसम्म रोटी उपलब्ध हुन नसकेको बताइएको छ। रोटीको मूल्य अत्यधिक वृद्धिका कारण उत्पन्न तनावका कारण शुक्रबारदेखि केही बेकरीहरू समेत बन्द भएका छन्। विश्व खाद्य कार्यक्रम (डब्लूएफपी) का अनुसार गत महिनाको तुलनामा स्थानीय खाद्य टोकरीको लागत १३ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। देशभरि अत्यावश्यक खाद्य तथा अन्य सामग्रीहरूको मूल्य बहुपरिवर्तन हुँदै गएको उक्त कार्यक्रमले जनाएको छ। ओसीएचएको आग्रह छ कि सुडानका सबै संघर्षरत पक्षले सर्वसाधारण र नागरिक पूर्वाधारको सुरक्षा गर्न तथा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनहरूको पालना गर्नुपर्ने हो। साथै आवश्यकतामा रहेका मानिससम्म मानवीय सहायता सुरक्षित, छिटो र निर्वाध रूपमा पुर्‍याउने वातावरण सुनिश्चित गर्न सबै पक्षलाई अपील गरिएको छ।

७ असोज, नोम पेन्ह (रासस/एएफपी) । कम्बोडियाका प्रधानमन्त्री हुन मानेटले बुधबार स्पष्ट पारे कि उनकाे देश साइबर ठगीका लागि कहिल्यै पनि ‘सुरक्षित आश्रयस्थल’ बन्न दिने छैन। उनले अनलाइन ठगीविरुद्ध सरकारले कारबाहीलाई तीव्र बनाएको दाबी गरे। यद्यपि अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूले कानुन कार्यान्वयनमा आएको प्रगतिको स्वागत गर्दै अझै धेरै काम बाँकी रहेको बताएका छन्। दक्षिणपूर्वी एसियामा, विशेष गरी कम्बोडिया र द्वन्द्वको अवस्थामा रहेको म्यानमार, अनलाइन ठगी सञ्चालन गर्ने आपराधिक सञ्जालका प्रमुख केन्द्रका रूपमा विकसित भएका छन्। ती केन्द्रमा रहेका ठगहरू मध्ये केही स्वेच्छाले पुगेका हुन्छन् भने केही मानव तस्करीमार्फत त्यहाँ पुर्‍याइएका हुन्छन्। उनीहरूले नक्कली प्रेम सम्बन्ध र क्रिप्टोकरेन्सी लगानी योजनाहरूमार्फत इन्टरनेट प्रयोगकर्तालाई ठगी गरेका छन्।

राजधानी नोम पेन्हमा आयोजित अनलाइन ठगीविरोधी सम्मेलनमा हुन मानेटले भने, “कम्बोडिया अनलाइन ठगीका लागि कहिल्यै पनि सुरक्षित आश्रयस्थल हुनेछैन।” उनले गत वर्षदेखि सुरु गरिएको उच्चस्तरीय कारबाहीमार्फत कम्बोडियाली अधिकारीहरूले “सानास्तरका सबै ठगी केन्द्रलाई पूर्ण रूपमा ध्वस्त पारेको” दावी गरे। यस अभियानले केवल जनसम्पर्कको लागि नभई आपराधिक सञ्जाललाई स्थायी रूपमा उन्मूलन गरी पुनः सञ्चालन हुन नदिने उद्देश्य राखेको बताए। कम्बोडियाले वर्षौंदेखि ठगी केन्द्रलाई फस्टाउन दिएर वार्षिक अर्बौं डलरको अवैध नाफा कमाउन सहयोग गरेको आरोप खेप्दै आएको छ।

चीन र अमेरिकाको बढ्दो दबाबपछि सरकारले कारबाही अघि बढाएको बताइएको छ। अनुसन्धानकर्ताका अनुसार ठगी गर्ने समूहहरू साना र कम चर्चामा आउने स्थानहरूमा फैलिएका छन्। कतिपय अवस्थामा सुरक्षाकर्मीले छापा मार्नु अघि नै ठगी केन्द्र सञ्चालकहरूले सूचना पाउने गरेको उनीहरूको भनाइ छ। अर्बौं डलरको कारोबार संयुक्त राष्ट्रसङ्घको लागुऔषध तथा अपराध कार्यालय (यूएनओडीसी)की क्षेत्रीय प्रतिनिधि डेल्फिन शान्ट्जले कम्बोडियाको प्रयासको प्रशंसा गर्दै राष्ट्रिय, क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय तहमा “अझ धेरै काम गर्न सकिने र गर्नुपर्ने” बताए।

चीनका सार्वजनिक सुरक्षा उपमन्त्री याङ वेलिनले पनि कम्बोडियासँगको सहकार्यको प्रशंसा गर्दै कुनै पनि देश यस समस्याबाट अलग्गै रहन वा एक्लै सामना गर्न नसक्ने बताए। उनले टेलिकम ठगीका लागि अनुकूल वातावरण अझै पूर्ण रूपमा समाप्त नभएको चेतावनी दिए। अमेरिकी सङ्घीय अनुसन्धान ब्युरो (एफबीआई)का अधिकारी स्टेफन फ्लोरेसले कानुन कार्यान्वयनसम्बन्धी साझेदारी विश्वास र साझा प्रतिबद्धतामा आधारित हुनुपर्ने बताए। अमेरिकाको अनुमानअनुसार सन् २०२५ मा दक्षिणपूर्वी एसियाका अन्तरदेशीय आपराधिक सङ्गठनहरूले साइबर ठगीमार्फत अमेरिकी नागरिकबाट कम्तीमा १८ दशमलव दुई अर्ब डलर ठगी गरेका थिए। जुलाईमा नोम पेन्ह भ्रमणका क्रममा एफबीआई निर्देशक काश पटेलले अनलाइन ठगीलाई उच्च प्राथमिकतामा राखिएको बताउँदै ठगीका उच्चस्तरीय सञ्चालकलाई जिम्मेवार बनाउन र यसमा संलग्न अधिकारीबारे सूचना आदानप्रदान बढाउन आग्रह गरेका थिए। विश्लेषकहरूका अनुसार ठगीधन्दा सञ्चालन गर्ने समूहलाई प्राप्त उच्चस्तरीय संरक्षण तथा आवश्यक वित्तीय र भौतिक पूर्वाधार अझै कायम रहेकाले सञ्चालक पुनः सङ्गठित हुने जोखिम कायम छ।

७ असोज, काठमाडौं। भारतको विदेश मन्त्रालयले पाकिस्तानले सीमापार आतंकवाद विरुद्ध विश्वसनीय कारबाही गर्नुपर्ने जनाएको छ। मन्त्रालयका अनुसार त्यस्तो कारबाही मात्र भए विश्वले पाकिस्तानको भनाइमा विश्वास गर्नेछ। विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता रणधीर जायसवालले मङ्गलबार गरेको साप्ताहिक प्रेस ब्रिफिङमा यसबारे टिप्पणी गरेका हुन्।

सञ्चारकर्मीहरूले उनीसँग पाकिस्तानी सेनाप्रमुख असिम मुनिरका बयानहरूबारे प्रतिक्रिया मागेका थिए। मुनिरले देशमा फैलिरहेको उग्रवादबीच आतंकवाद विरुद्ध सशस्त्र बलको दृढ संकल्प रहेको बताएका थिए। यसमा जायसवालले भने, “पाकिस्तानले कारबाही गर्न र प्रतिबद्धता देखाउन आवश्यक छ। उसले सीमापार आतंकवाद विरुद्ध विश्वसनीय कारबाही गर्नुपर्छ, अनि मात्र संसारलाई उसले जे भन्छ त्यो नै गर्छ भन्ने विश्वास दिलाउन सक्छ।”

त्यसैबीच, पाकिस्तानले भर्खरै पर्मोनेन्ट कोर्ट अफ आर्बिट्रेसनका फैसलासम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्का अध्यक्षलाई पत्र पठाएको छ। यो निर्णय सिन्धु जल सम्झौतासँग सम्बन्धित छ र भारतले यसमा कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ। विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता रणधीर जायसवालले पाकिस्तानमाथि तथ्यलाई गलत तरिकाले प्रस्तुत गरेको र झूटा दावी फैलाएको आरोप लगाएका छन्। जायसवालले भने, “पाकिस्तानले पर्मोनेन्ट कोर्ट अफ आर्बिट्रेसनको फैसला भनिरहेको कुरा वास्तवमा त्यो निर्णय होइन। यो अवैध रूपमा गठन गरिएको अदालतको फैसला हो।”

दक्षिण अफ्रिकाको डरबन नजिकैको क्वामाखुथा टाउनसिपस्थित एक घरमा भएको गोलीकाण्डमा कम्तीमा ११ जनाको मृत्यु भएको छ। मंगलबार राति बन्दुकधारीहरूले उक्त घरमा प्रवेश गरी त्यहाँ रहेका १४ जनामाथि गोली चलाएका थिए। घटनास्थलमै १० जनाको मृत्यु भएको र चार जनालाई अस्पताल लगिएकोमा उपचारका क्रममा थप एक जनाको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ।

प्रहरीका अनुसार मृतकमध्ये केही व्यक्ति अवैध गतिविधिसम्बन्धी घटनामा प्रहरीको निगरानीमा थिए। अनुसन्धानलाई प्रभावित नपार्नको लागि यसबारे थप विवरण दिइएको छैन। गोलीकाण्डको कारण अहिलेसम्म स्पष्ट भएको छैन, यद्यपि दुई प्रतिद्वन्द्वी समूहबीचको विवादका कारण घटना भएको हुन सक्ने सम्भावनालाई प्रहरीले निराकरण गरेको छैन।

प्रहरीद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “हालसम्म प्राप्त जानकारीअनुसार १३ जना पुरुष र एक महिला घरभित्र पार्टी गरिरहेका थिए। उक्त महिला गर्भवती भएको अनुमान गरिएको थियो।” घटनामा ती महिलाको पनि मृत्यु भएको छ। प्रहरीले घटनामा संलग्न आक्रमणकारीहरूको खोजी सुरु गरेको जनाएको छ।