प्रिन्स्टनको प्रारम्भिक अस्वीकृतिको पृष्ठभूमिमा एन कार्सनलाई बधाईले ल्यायो विवाद

क्यानाडेली कवयित्री एन कार्सनलाई साहित्यतर्फ नोबेल पुरस्कार प्राप्त भएपछि प्रिन्स्टन विश्वविद्यालयले उनलाई बधाई दिएकोमा सामाजिक सञ्जालमा आलोचना आएको छ। १९८० को दशकमा कार्सनलाई टेन्युर नदिएको इतिहासलाई लिएर प्रिन्स्टनले अहिले उनको सफलता आफ्नो श्रेय ठहराउन खोजेको भन्दै सर्वसाधारण तथा पूर्व विद्यार्थीहरू असन्तुष्ट भएका छन्। प्रिन्स्टन विश्वविद्यालयले टेन्युर प्रक्रियाबारे कुनै सार्वजनिक टिप्पणी नगर्ने बताएका छन् भने कार्सनका एजेन्टहरूले पनि अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।

क्यानाडाली कवयित्री तथा निबन्धकार एन कार्सनलाई साहित्यतर्फ प्रतिष्ठित नोबेल पुरस्कार प्राप्त भएपछि अमेरिकी शिक्षण संस्था प्रिन्स्टन विश्वविद्यालयले बधाई सन्देश दिएकोमा सामाजिक सञ्जालमा तीव्र आलोचना भईरहेको छ। १९८० को दशकमा प्रिन्स्टनले उनलाई स्थायी प्राध्यापक पद (टेन्युर) नदिएर पछि अहिले उनको सफलतामा आफ्नो श्रेय लिन खोजेको भन्ने विषयमा सर्वसाधारण र पूर्व विद्यार्थीहरूले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। नोबेल पुरस्कारपछि प्रिन्सटने विश्वविद्यालय र यसको क्लासिक्स विभागले कार्सनलाई पूर्व प्राध्यापकको रूपमा चिनाउँदै बधाई सन्देश सार्वजनिक गरेका थिए।

गत वर्ष मात्र युनिभर्सिटीले उनलाई विशेष व्याख्यानका लागि निमन्त्रणा गरेको थियो, जहाँ ४०० भन्दा बढी दर्शकहरू सहभागी थिए। तथापि सामाजिक सञ्जालमा प्रिन्स्टनले विगतमा गरेको टेन्युर अस्वीकृत निर्णयलाई लिएर प्रश्न उठाइएको छ। २००० मा प्रिन्स्टनबाट स्नातक गरिसकेका लेखक एज्रा ई. फिट्जले फेसबुकमा व्यङ्ग्यसहित लेखेका छन्, “उहाँलाई टेन्युर दिइएको भए राम्रो हुन्थ्यो! म चाहन्थें कि मैले ९० को दशकमा उनको कक्षा लिन पाउने थिएँ। टेलिफोन डायरेक्टरीको अनुवाद पढाए पनि म त्यो कक्षा लिएर खुसी हुने थिएँ।”

विद्वान रोय स्क्र्यान्टनले सन् २०१४ को कन्टेम्पोररी लिटरेचर जर्नलमा लेखेका छन् कि १९८० को दशकको मध्यतिर प्रिन्स्टनले कार्सनलाई टेन्युर नदिएको थियो। त्यसअघि कार्सन क्यालगरी युनिभर्सिटीमा अध्यापन गर्दै आएकी थिइन् र प्रिन्स्टन छाडेपछि इमरी युनिभर्सिटी र पछि म्याकगिल युनिभर्सिटीमा पढाएकी छन्। त्यही क्रममा नोबेल साहित्य पुरस्कारका लागि धेरै पटक मनोनित भएकी प्रिन्स्टनकी सेवानिवृत्त प्राध्यापक तथा उपन्यासकार जोयस क्यारोल ओट्सले कार्सनको लेखनलाई ‘जोखिमपूर्ण र मौलिक’ भनेर प्रशंसा गरेकी छन्। सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मा उनले लेखेकी छन्, “हामी दशकौं पहिले प्रिन्स्टनमा भेटेका थियौं, जहाँ एन क्लासिक्स विभागमा अध्यापनरत थिइन् र म क्रिएटिभ राइटिङमा एक वर्षको पाहुना प्राध्यापक थिएँ। एनले विभिन्न विश्वविद्यालयमा यात्रा गर्नेछिन् र म प्रिन्स्टनमै बस्नेछु भन्ने अनुमान गर्न सकिँदैनथ्यो। कतिपय लेखकका लागि एकेडेमिक टेन्युरले उनीहरूको स्वतन्त्रतामा बाधा पुर्‍याउन सक्छ।”

प्रिन्स्टन विश्वविद्यालयका अधिकारीहरूले अनलाइन आलोचना प्रति वा कार्सनको टेन्युर प्रक्रिया बारे टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेका छन्। उनीहरूले नीतिगत रूपमा टेन्युर प्रक्रिया सार्वजनिक नगर्ने बताएका छन्। कार्सनका एजेन्ट निकोल अरागीले पनि यस विषयमा अहिलेसम्म कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।