
सोलले उत्तर कोरियासँग औपचारिक रूपले जारी युद्ध समाप्त गर्न वार्ता प्रस्ताव राख्यो
तस्बिर स्रोत, Getty Images
दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति ली जे-म्यङले उत्तर कोरियासँग दुई देशबीच प्राविधिक रूप से जारी युद्धलाई औपचारिक रूप से समाप्त करने हेतु वार्ताको प्रस्ताव गरेका छन्।
ली जे-म्यङले डीएमजेड, अर्थात् ‘असैन्यीकृत क्षेत्र’ भनिने सीमा क्षेत्र म तनाव घटाउन ‘उच्चस्तरीय सुरक्षा प्रणाली’ प्रस्ताव गरेका छन्। साथै उनले प्योङयाङको परमाणु महत्त्वाकांक्षा रोक्न व्यावहारिक उपायहरूबारे छलफल गर्न पनि प्रस्ताव राखेका छन्।
उत्तर कोरियाले परमाणु सशस्त्र बलिस्टिक क्षेप्यास्त्रहरूको निरन्तर परीक्षण गर्दै आएको छ। यो सोल र छिमेकी जापानले सुरक्षा खतरा तथा शक्ति प्रदर्शनीको प्रयासका रूपमा लिन्छन्।
सन् १९५३ मा युद्धविराम सम्झौतापछि कोरियाली प्रायद्वीप मा द्वन्द्व प्राविधिक रूपमा जारी छ।
पछिल्लो दशकहरूमा डीएमजेड क्षेत्रमा बारम्बार झडप र तनावका घटनाहरू भएका छन्।
दुवै पक्षले फोहोर र प्रचार सामग्री बोकेको बलुनहरू फाल्ने जस्ता उक्साहटी क्रियाकलापहरूको आरोप-प्रत्यारोप जारी राखेका छन्।
सम्बन्ध सुधारका प्रयास
पूर्व राष्ट्रपति यून सुक योलमाथि सैनिक शासन घोषणा प्रयास गर्ने आरोप लगाइ महाभियोग चलाइएपछि, ली जे-म्यङ गत वर्ष दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति बने।
उनी यून को कार्यकालमा बिग्रिएका उत्तर कोरिया र चीनसँग सम्बन्ध सुधार्ने प्रयासमा छन्।
जापानी शासनबाट प्रायद्वीप स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा आयोजित समारोहमा उनले भने, “आउनुहोस्, एकअर्कालाई धम्की दिन छोडौं र यस लामो द्वन्द्वलाई अर्थात् युद्धलाई प्रत्यक्ष पक्षहरूसँग वार्ता मार्फत अन्त्य गरौं।”
लीले दुई राष्ट्रहरूलाई “शान्तिपूर्ण सह-अस्तित्व र आपसी विकासका लागि आमने-सामने बस्न” आग्रह गरे।
उनी यसलाई “उत्तर कोरियाको परमाणु क्षमता विस्तार रोक्ने प्रभावकारी उपायहरूबारे छलफल गर्ने मंच”का रूपमा देख्ने आशा राख्छन्।
प्योङयाङसँग कति अस्त्र छन्?
तस्बिर स्रोत, EPA/Shutterstock
सन् २०२२ मा उत्तर कोरियाले आफूलाई परमाणु शक्तिशाली राष्ट्र घोषित गर्दै परमाणु अस्त्रहरू कहिल्यै नत्याग्ने जनाएको छ। अनुमान अनुसार प्योङयाङसँग दर्जनौँ परमाणु अस्त्रहरू छन्।
लीले पहिले भनेका थिए कि प्योङयाङले वार्षिक रूपमा १५ देखि २० अतिरिक्त परमाणु युद्ध शीर्षहरू उत्पादन गरिरहेको छ।
उनले बीबीसीलाई गत वर्ष बताए कि यदि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र उत्तर कोरियाली नेता किम जङ-उनबीच उत्पादन रोक्ने सम्झौता भयो भने आफूले त्यसलाई समर्थन गर्नेछन्।
सोल पूर्ण परमाणु निःशस्त्रीकरणमा जोड दिंदै यसलाई व्यवहार्य लक्ष्य मानिरहेको छ।
ट्रम्प पश्चिमी नेता हुन् जसले किमलाई भेटेका, उक्त भेट अमेरिकी राष्ट्रपतिको पहिलो कार्यकालमा भएको थियो।
ट्रम्प पुनः राष्ट्रपति भए पनि अन्य मुद्दा बुझ्दा गत अगस्तमा उनले ‘सही समयमा’ किमलाई फेरि भेट्ने आशा व्यक्त गरेका थिए।
उत्तर कोरिया के भन्छ?
उत्तर कोरियाले लीको प्रस्तावमा अहिलेसम्म प्रतिकृया दिएको छैन। सरकारी समाचार एजेन्सीले रिपोर्ट गरेको छ कि किमले देशको ‘मुक्ति दिवस’ मा पुष्पहार अर्पण र ‘सन् मान गार्ड’ निरीक्षण गरेर मनाएका छन्।
प्योङयाङले पहिलेदेखि पनि लीको वार्ता र सहकार्य प्रस्तावहरू अस्वीकार गर्दै आएको छ।
प्योङयाङले अमेरिकाले दक्षिण कोरियाका लागि परमाणु-संचालित पनडुब्बीहरू बनाउने सम्झौताको आलोचना र संयुक्त सैन्य अभ्यासको निन्दा गरेको छ।
गत मंगलबार पनि उत्तर कोरियाले शक्ति प्रदर्शनका रूपमा समुद्रमा बलिस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको थियो।
यो सन् २०२४ को एघारौँ शङ्कास्पद परीक्षण हो जुन अमेरिकी-दक्षिण कोरियाको संयुक्त सैन्य अभ्यास अघि केही दिनमै भएको थियो।