मुख्य निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमारको राजीनामा माग गर्दै तेस्रो दिन consecutively प्रदर्शनका घटनाक्रमहरू

भारतका मुख्य निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमारको राजीनामा र मतदाता नामावलीको ‘स्पेसियल इन्टेन्सिव रिभिजन’ (एसआईआर) मा देखिएका अनियमितताहरूको विरोधमा भारतभर प्रदर्शन तीव्र बनेको छ। अक्टोबर २ (गान्धी जयन्ती) बाट सुरु भएको प्रदर्शन शनिबार र आइतबार गरी लगातार तेस्रो दिन पनि जारी रह्यो। दिल्लीमा प्रहरीले कडा सुरक्षा व्यवस्था र निषेधाज्ञा लगाएको भए पनि नागरिक, विद्यार्थी सङ्गठन र विपक्षी दलहरू सडकमा उत्रिएका छन्। आइतबारको ‘सिटिजन्स मार्च’ र नेताहरूको गिरफ्तारीका बीच दिल्लीमा सर्वसाधारण, सामाजिक कार्यकर्ता र छात्र सङ्गठनहरूले इन्डिया गेटदेखि जन्तरमन्तरसम्म ‘सिटिजन्स मार्च’ आयोजना गरे। प्रदर्शनमा ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरू सहभागी भए पनि दिल्ली प्रहरीले जन्तरमन्तर पुग्न कसैलाई पनि अनुमति दिएन।

मार्चका क्रममा अल इन्डिया स्टुडेन्ट्स एसोसिएसन (आइसा) की अध्यक्ष नेहा बोरासहित कैयौँ नेताहरूलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लियो। नेहा बोराले आफूलाई लैजाने क्रममा प्रहरी वाहनमा कुनै महिला प्रहरी नभएको आरोप लगाइन्। प्रदर्शनमा आम आदमी पार्टी (आप) का कार्यकर्ताहरू पनि ठूलो सङ्ख्यामा सहभागी थिए। प्रदर्शनका क्रममा दिल्ली प्रदेश अध्यक्ष सौरभ भारद्वाजलाई प्रहरीले उल्टाएर पक्राउ गरेको थियो। भारद्वाजले सामाजिक सञ्जाल एक्समा एक भिडियो पोस्ट गर्दै भनेका छन्, “यी हावामा झुन्डिएका जुत्ता मेरा हुन्। आज इन्डिया गेटमा दिल्ली प्रहरीले मलाई उल्टो झुन्ड्याइदियो, ताकि क्यामेराले मेरो अनुहार कैद गर्न नपाओस्।”

त्यस्तै, सामाजिक कार्यकर्ता योगेन्द्र यादवलाई पनि प्रहरीले जन्तरमन्तर तर्फ जाँदै गर्दा जबरजस्ती हिरासतमा लियो। यादवले भने, “सिटिजन्स मार्चको क्रममा आज पनि निर्धारित प्रदर्शन स्थल जन्तरमन्तर जाँदै गर्दा प्रहरीले जबरजस्ती हिरासतमा लियो। यो केवल एक दिनको प्रतीकात्मक विरोध मात्र होइन, यो एउटा निरन्तरता हो जुन ज्ञानेश कुमारको पदबाट हटाइन्जेलसम्म जारी रहने छ।” आइतबार साँझ युथ काङ्ग्रेसका कार्यकर्ताहरूले पनि जन्तरमन्तर मार्गमा धर्ना दिँदै प्रदर्शन गरे। युथ काङ्ग्रेसले एक्समा पोस्ट गर्दै लेखेको छ, “जन्तरमन्तरलाई फेरि जनतालाई सौंपन र ज्ञानेश कुमारको गिरफ्तारीको माग गर्दै हामी जन्तरमन्तर मार्गमा धर्नामा बसेका छौँ।”

शनिबार महिला पत्रकार र प्रदर्शनकारीमाथि दुर्व्यवहार भएको आरोप पनि लगाइएको छ। शनिबार पनि दिल्ली प्रहरीले जन्तरमन्तर जान खोज्ने प्रदर्शनकारीहरूलाई केरला हाउस नजिकै रोकेर हिरासतमा लियो। प्रदर्शनमा आइसा कार्यकर्ताहरूका साथै वरिष्ठ अधिवक्ता कपिल सिब्बल, प्रशान्त भूषण र योगेन्द्र यादव जस्ता प्रमुख व्यक्तित्वहरू सहभागी थिए। सो क्रममा आइसा अध्यक्ष नेहा बोराले महिला प्रहरीहरूबाट कुहिनोले र नङले चोट पुर्याइएको आरोप लगाइन्। दुई महिला पत्रकार र एक प्रदर्शनकारी युवतीले प्रहरी अधिकारीमाथि यौन दुर्व्यवहारको गम्भीर आरोप पनि लगाएका छन्। एक महिला पत्रकारका अनुसार आइसा अध्यक्षलाई पक्राउ गर्दा एसिपी विवेक भगतले आफ्नो छातीमा हात राखेर धक्का दिएको बताएका छन्। घटनाको विरोधमा शनिबार र आइतबार पत्रकारहरूले पार्लियामेन्ट स्ट्रिट प्रहरी कार्यालय बाहिर प्रदर्शन गरे।

मुम्बईमा ‘गर्जना मोर्चा’ र बलिउडका कलाकारहरूको समर्थन अहिले दिल्लीमा मात्र नभएर मुम्बईमा पनि व्यापक रूपमा छ। आइतबार उद्धव ठाकरेको शिवसेना र राज ठाकरेको महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनाले संयुक्त रूपमा ‘विराट गर्जना मोर्चा’ आयोजना गरे। यस ऐतिहासिक मार्चमा उद्धव ठाकरे र राज ठाकरे स्वयं सहभागी थिए। यसअघि अक्टोबर २ मा ‘द इन्डियन एक्सप्रेस’ को खोजपूर्ण रिपोर्टपछि ककरोच जनता पार्टी (सीजेपी) ले मुम्बईको शिवाजी पार्कमा प्रदर्शन गरेको थियो। प्रहरीले अनुमति नदिए पनि हजारौँ मानिसहरू भेला भएका थिए। सीजेपीका संस्थापक अभिजित दीपकेले सरकारको अक्षमताका कारण दुई महिनामा दोस्रो पटक प्रदर्शन गर्नुपर्ने बताउनुभएको थियो। डा. बाबासाहेब अम्बेडकर र जवाहरलाल नेहरूले दिएका मतदान अधिकारलाई सरकारको हस्तक्षेपबाट मुक्त गर्नुपर्ने बताए। मुम्बईको प्रदर्शनमा बलिउड अभिनेता नसीरुद्दीन शाह, अभिनेत्री शबाना आजमी र सङ्गीतकार विशाल ददलानी जस्ता चर्चित व्यक्तित्वहरूले पनि एकजुटता जनाएका थिए।

निर्वाचन आयोगको बचाउ र नयाँ अभियानका बाबजुद विरोध चर्किँदा निर्वाचन आयोगले शुक्रबार बिहान एक्समार्फत सूचना जारी गर्दै ‘स्पेसियल इन्टेन्सिव रिभिजन’ (एसआईआर) मा छुटेका नामहरू समावेश गर्न विशेष अभियान सञ्चालन गर्ने घोषणा गरेको छ। आयोगका अनुसार यस अभियानअन्तर्गत बुथ स्तरका अफिसरले घर-घर पुग्नेछन्, युवा मतदाताहरूलाई प्राथमिकता दिइनेछ र बुथ स्तरमा विशेष शिविरहरू आयोजना गरी फारम-६ भर्न लगाइनेछ। तर आन्दोलनकारीहरूले मुख्य निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमारको राजीनामा नआएसम्म आन्दोलन जारी राख्ने अडान लिएका छन्।