इरानसँग अमेरिका–इजरेल युद्ध : किन भयो? कति लम्बिन सक्छ?

सोमवार पनि दुबई, दोहा र मनामासहितका सहरमा थप आक्रमण भए। इरानले कुवेत र हिन्द महासागरमा रहेका अमेरिकी एअर बेसमा आक्रमणका लागि १५ वटा क्रूज क्षेप्यास्त्र प्रयोग गरिएको जनाएको छ।

दुबईको होटेलसहित गैरसैनिक क्षेत्र पनि आक्रमणको निसाना बनेका छन्।

अमेरिका र उसका सहयोगीहरूले खाडी राष्ट्रहरूमा भएका आक्रमणको निन्दा गर्दै संयुक्त वक्तव्य जारी गरेका छन्।

सोमवार कुवेतमा तीन वटा अमेरिकी विमान खसालिएका थिए। तर आफ्नै तर्फबाट झुक्किएर भएको आक्रमणमा विमान खसालिएका अमेरिकी सेनाको दाबी छ।

मध्यपूर्वमा देखिएको अस्थिरताले विश्वभरिकै अर्थतन्त्रमा असर गरिरहेको छ। खास गरी खाडी क्षेत्रको संवेदनशील ऊर्जा उद्योग यसको मारमा पर्दा त्यसको असर अन्य देशहरूसम्म परेको छ।

इरानी आक्रमणका कारण कतारले एलपीजी ग्यासको उत्पादन रोकिएको बताएको छ। त्यसकारण सोमवार ग्यासको मूल्य ५० प्रतिशतले बढेको छ। ग्याससँगै तेलको मूल्य पनि बढेको छ।

इरानी ड्रोनले साउदी अरबको अर्को प्रशोधन केन्द्रमा पनि आक्रमण गरेको छ। त्यसपछि यो केन्द्र पनि आंशिक रूपमा बन्द भएको छ।

इरानले स्ट्रेट अफ हर्मुज भनिने खाडी क्षेत्र र हिन्द महासागरबीचको साँघुरो सामुद्रिक नाकामा पानीजहाज नचलाउन चेतावनी दिएको छ। इरानी सामुद्रिक सीमाको यो नाकाबाट विश्वको २० प्रतिशत तेल र ग्यास ओसारप्रसार हुन्छ।

इरानले देशका सर्वोच्च नेता तत्कालै चयन हुने बताएको छ।

देशको सङ्क्रमणकालीन नेतृत्वका लागि एउटा नेतृत्व परिषद् गठन भएको छ।

त्यसमा राष्ट्रपति मसूद पेजेस्कियान, न्यायालयका प्रमुख गोह्लामहोशीन मोशेनी एज्हेई र वरिष्ठ धर्मगुरु एलीरेह्जा अरह्फी छन्।

नयाँ सर्वोच्च नेताको औपचारिक चयन ८८ सदस्य रहने असेम्ब्ली अफ एक्स्पर्ट्स भनिने धर्मगुरुहरूको सभाले गर्ने छ।

देशको संविधानअनुसार यी धर्मगुरुहरूले सकेसम्म छिटो देशका धर्मगुरुको छनौट गरिसक्नुपर्छ। तर देशमा आक्रमण भइरहेको समयमा सुरक्षाका दृष्टिले पनि यो अहिले कठिन देखिएको छ।

शनिवार अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानमाथिको आक्रमण “आवश्यक भए साताभरि नै निरन्तर रहने र नरोकिने” बताएका थिए। तर त्यसयता भने उनले यसभन्दा लामो समयसम्म पनि जान सक्ने बताएका छन्।

आइतवार ट्रम्पले ‘न्यूयोर्क टाइम्स’सँग कुरा गर्दै अमेरिका र इजरेलले एउटै स्तरमा चारदेखि पाँच सातासम्म आक्रमण जारी राख्ने बताएका थिए।

सोमवार ह्वाइट हाउसमा बोल्दै उनले भने, “हामीले सुरुबाटै चार सातासम्म जाने भनेका थियौँ, तर हामीसँग त्योभन्दा लामो समयसम्म पनि लैजाने क्षमता छ।”

उनका अनुसार अमेरिका आफ्नो समय आकलनभन्दा “उल्लेख्य अगाडि” छ।

पछि उनले अमेरिकासँग मध्यम र उच्चमध्यम किसिमका असीमित गोलाबारी रहेको बताएका थिए।