शनिबार थापाथलीस्थित सुकुमवासी बस्ती सुरक्षाकर्मीको उपस्थितिमा डोजरले भत्काइयो र बस्तीबासीहरू आफ्नो सामान निकाल्न बाध्य भए। सरकारले पर्याप्त सूचना नदिँदा बस्तीबासीहरूमा अन्योल र चिन्ता उत्पन्न भयो जसले व्यवस्थापनमा समस्या ल्यायो। डोजरले पानी पाइप फुटाउँदा सामान भिजे र बस्तीबासीहरू रोइरहेका थिए। प्रहरीले माइकिङ गरी सामान सुरक्षित भएको जानकारी गरायो। १२ वैशाख, काठमाडौं। शनिबार झरी झम्को परेको मौसममा सुरक्षाकर्मीहरू बाक्लो रूपमा उपस्थित थिए। थापाथलीस्थित सुकुमवासी बस्ती सुरक्षाकर्मीहरूले घेरेका थिए। नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र कहिलेकाहीं नेपाली सेनाका गाडीले बस्तीलाई सतर्क गराइरहेका थिए। सुरक्षाकर्मीको भीडबीच बस्तीबासीहरू आफ्नो सामान निकाल्ने व्यस्ततामा थिए। उनीहरूले आफ्ना छाप्रोका जस्तापाता र दुःखजिला जोडेका केही वस्तुहरू जोगाउनु ठूलो कुरा थियो। त्यसैले ती वस्तुहरू घरबाहिर निकालिरहेका थिए।
पहिले पटकपटक बस्ती हटाउन खोज्दा झडप भए पनि शनिबार त्यस्तो अवस्था देखिएन। मानिसहरूले आक्रोश कम र करुणा बढी देखाए। सरकारी सुरक्षा संयन्त्रसामु उनी निर्बल बनेर आदेश मानिरहेका थिए। हतियारधारी सरकारी संयन्त्रसँग भिड्ने ताकत थिएन, न त सामाजिक सञ्जालमा अपमानजनक प्रश्नहरूसँग लड्ने हिम्मत। बस्तीबासीहरूले प्रहरीको सहयोगलाई ‘सहयोग’ भन्दा पनि ‘निकाल्नको हतार’को रूपमा लिइरहेका थिए। ‘के को सहयोग हुन्छ? हामी केही नभएकाहरूलाई कहिले निकाल्ने भन्ने हतार छ, अनि सहयोग गर्दैनन्? यति ख्याल राख्ने भए यति आतंकपूर्ण शैलीमा हतारहतार निकाल्थे?’ बस्तीका शैलेन्द्र पासवानले भने।
बस्तीबासीले रुँदै आफ्नो लामो समय बसेको ठाउँ छोड्दै गर्दा बिहान करिब साढे आठ बजे स्काभेटर बस्तीभित्र प्रवेश गर्यो। त्यसअघि सडकबाट देखिने संरचना भत्काइरहेको प्रशासनले अब बस्तीभित्रै प्रवेश गरी संरचना खाली गर्न सुरु गर्यो। प्रहरीले समेत सामान सार्न सहायता गरिरहेको दृश्य देखियो। शंखमूल र प्रसूति गृह गरी दुईतिरबाट डोजर चलिरहेको बेला सुकुमवासीहरू आफ्नो भत्कँदै गरेको छाप्रो हेर्दै सामानको चिन्ता र रोइरहेको दृश्य अत्यन्तै दुःखद थियो। करिब ९ बजे देखापरेकी चार महिनाकी आमा अन्जली पासवान आफ्नो बच्चा कोक्रोमा झुलाइरहेकी थिइन्। उनका अनुसार, उनीहरूको परिवार यहाँ २० वर्षदेखि बस्दै आएको छ।
२० वर्षको स्मृतिमाथि सरकारी डोजर चलिरहेको बेला उनको चार महिनाको बच्चा कोक्रोमा झुलिरहेको थियो। छाप्रो भत्कँदै गरेको देख्नु सजिलो थिएन। साथै, ‘सरकारले कहाँ लग्ने भनेर थाहा पाउने अवस्था थिएन’, अन्जलीले भनिन्। ‘अचानक सूचना दिएर बस्ती भत्काउन आयो। अब कहाँ लैजान्छन् थाहा छैन। व्यवस्था गर्छौँ भनेको छ, तर कहाँ लगाउने हो थाहा छैन,’ अन्जली थपिन। यसले सरकार र बस्तीबासीबीच पर्याप्त छलफल नभएको देखाउँछ। सरकारले व्यवस्थापनका उपाय गरे तापनि बस्तीबासीहरूले पर्याप्त जानकारी नपाएपछि तनावमा थिए। करिब ९ बज्ने बेला डोजरले पानी पाइप फुटायो। पानी चुहिएर सामान भिज्यो। यसले बस्तीबासीहरूलाई थप चिन्तित तुल्यायो। उनीहरू आक्रोशित भए तापनि प्रकट गर्न सकेनन्। आक्रोशसँगै आँसु पनि बगे। कतिपय बृद्धबृद्धाहरू वर्षौंदेखिको सम्झना मेटिँदै गर्दा दुःखी देखिए।
सरकार बस्ती भत्काइरहँदा कतिपय रोइरहेका, कतिपय निरीह भएर सामान हटाइरहेका र कतिपय खुला आकाशमुनि खाना पकाइरहेका देखिन्थ्यो। अधिकांशले सरकारी व्यवस्थापनबारे पर्याप्त सूचना नपाएको गुनासो गरे। कोही त कोठा खोजेर स्वाभिमानसँग बाँच्न इच्छुक थिए। ‘हामीले कसरी लड्ने? यत्रो प्रहरी र डोजरसँग हाम्रो के तागत? दुःख सहन्छौं, दुःखसुखसँगै बाँच्ने हो। सरकारले अपमानजनक तरिकाले निकाल्छ, समाजले पनि तुच्छ ठानेर गाली गर्छ भने त्यो व्यवस्थापन हो?’ स्थानीय जंगबहादुर मगरले भने। सरकारले थापाथली बस्तीलाई शान्तिपूर्ण तरिकाले भत्काएको दाबी गरेको छ। अहिले त्यहाँका डोजर गौरीगाउँमा रहेको सुकुमवासी बस्तीतर्फ लागेका छन्। मनोहरामा रहेको सुकुमवासी बस्तीमा पनि टहरा भत्काउन डोजर चलिरहेका छन्।
