मदन भण्डारी मार्गको सडक अवस्था बिग्रँदा यात्रु, चालक तथा स्थानीय व्यवसायीहरूले दैनिक कठिनाइ भोगिरहेका छन्। खराब सडकले किसानहरूलाई उत्पादन बजारसम्म पुर्याउन समस्या भएपछि ढुवानी खर्च समेत वृद्धि भएको छ। तेह्रथुम जिल्ला समन्वय समितिले सम्बन्धित निकायहरूलाई सडक सुधार आवश्यक रहेकोमा ध्यानाकर्षण गराएको छ। ३ वैशाख, तेह्रथुम। पूर्वी पहाडका हरिया डाँडाकाँडा, गुराँसले छाएको जंगल, कुहिरोले ढाकिएका गुफापोखरी र हिमाली दृश्यले सुसज्जित ताप्लेजुङको फुङलिङ, यी सबैलाई जोड्ने मदन भण्डारी मार्गको सडक नै यात्रुको सपना हो। नाम सुन्दा विकास र गौरव प्रतीक देखिने उक्त सडक यतिबेला यात्रुका लागि पीडा, हैरानी र जोखिम बनेको छ। बसन्तपुर बजारको आरआर गार्डेनबाट गाडी उकालो लाग्दै गर्दा सडकमा धुलोको मुस्लो उठ्न थाल्छ। केही किलोमिटर मात्र अगाडि बढ्दा खाल्डाखुल्डीले गाडी हल्लाउने गर्छन्। यात्रुहरू सिट थाम्न बाध्य हुन्छन् भने चालकहरूमा थकान र तनाव स्पष्ट देखिन्छ। वर्षौंदेखि सडकको स्तरोन्नति नहुँदा यात्रुहरू गन्तव्यभन्दा पीडामै फसिरहेका छन्। हिउँदमा सडक डलले भरिएको धुलोले ढाकिन्छ। सवारी गुड्दा वरिपरिका घर, पसल र बिरुवामा धूलो छरिन्छ। वर्षातपछि सडक हिलाम्मे हुँदै सवारी चिप्लिने र रोकिनुपर्ने अवस्था सृजना हुन्छ। स्थानीय बासिन्दाहरूले बताएअनुसार गुणस्तरहीन सोलिङले समस्या झन् विकराल बनाएको छ।
गुफापोखरी घुम्न इटहरीबाट साथीहरूसँग आएकी एलिसा कटुवालले रमाइलो यात्रा गर्ने योजना बनाएकी थिइन्। सामाजिक सञ्जालमा देखिएका मनमोहक दृश्यले उनलाई यहाँसम्म तानेको थियो, तर सडकको अवस्था देखेपछि बीचबाटै फर्कनुपरेको थियो। ‘यस्तो सडकमा यात्रा सम्भव छैन,’ उनी निराश हुँदै बताउँछिन्, ‘प्राकृतिक सौन्दर्य अत्यन्त रमणीय छ, तर खराब बाटोले यात्रा उत्साह कम गरायो।’
यस मार्गमा पर्यटकमात्र हैन, दैनिक गाडी चलाउने चालक तथा यातायात व्यवसायीहरूका लागि पनि समस्या बनेको छ। वर्षौँदेखि बसन्तपुर–ताप्लेजुङ मार्गमा गाडी चलाउँदै आएका चालक विनोद बस्नेतका अनुसार सडक असन्तोषजनक भएकाले आम्दानीभन्दा खर्च बढी भइरहेको छ। ‘गाडीका पुर्जाहरू पटकपटक बिग्रन्छन्,’ उनी भन्छन्, ‘पानी पर्दा गाडी रोक्नुपर्छ र वर्षायाममा सडक खुल्ला कि बन्द छ भन्न गाह्रो हुन्छ।’ सडक साँघुरा मोड, भत्किएका भाग र हिलाम्मे उकालाहरूले दुर्घटनाको खतरा बढाएको उनले बताए। कतिपय स्थानमा दुई गाडी एक अर्कालाई पार पर्न गाह्रो हुन्छ र यात्रुहरू लामो समय जाममा बस्न बाध्य भइरछन्।
भले सडक अवस्था यस्ता छन्, यो मार्ग पूर्वी नेपालको प्रमुख पर्यटकीय र आर्थिक जीवनरेखा समेत हो। तेह्रथुम र ताप्लेजुङ जोड्ने यो रुटले मात्र मानिस नभएर सम्भावनालाई पनि जोडेको छ। तीनजुरे–मिल्के–जलजले क्षेत्र (टिएमजे), गुफापोखरी, साँगु, मेन्छ्यायेम डाँडा, पाथीभरा, पाँचपोखरी, मंगलबारे र फुङलिङ जस्ता गन्तव्य जाने हजारौं पर्यटक यही बाटो प्रयोग गर्छन्। वसन्त ऋतुमा गुराँस फुलेको बेला यस क्षेत्रलाई रंगीन बगैंचाजस्तो देखिन्छ। आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरू यहाँको प्रकृतिको सौन्दर्य अवलोकन गर्न आउँछन्, तर सडकको कमजोर अवस्थाले धेरै पर्यटकलाई बीचमै फर्कन बाध्य बनाएको छ। स्थानीय होटल व्यवसायीहरू भन्छन्, ‘पर्यटक आउँछन्, तर बाटोले कष्ट दिएपछि फेरि फर्केर आउन तत्पर हुँदैनन्।’
सडक बिग्रँदा सबैभन्दा ठूलो असर किसानहरूमा परेको छ। यहाँ उत्पादन हुने आलु, अदुवा, तरकारी, दूध र अन्य कृषिजन्य वस्तु बजारसम्म पुर्याउन कठिनाइ भएको छ। ढुवानी खर्च बढ्दा किसानहरूको आम्दानी घटेको छ र कतिपय अवस्थामा उत्पादन समयमा बजार नपुगेको कारण नोक्सानी भएको लाक्पा शेर्पाले बताए। वर्षौंदेखि सडक स्तरोन्नतिको आश्वासन दिइए पनि अहिलेसम्म विशेष सुधार हुन सकेको छैन। केही सामान्य मर्मत भए पनि ती टिकाउ नहुने स्थानीयको भनाइ छ।
तेह्रथुम जिल्ला समन्वय समितिका उपप्रमुख श्री कार्कीका अनुसार सडक अवस्थाको समस्याबारे सम्बन्धित निकायमा जानकारी गराइएको छ। ‘यस मार्गको सुधार आवश्यक मात्र होइन अपरिहार्य भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘सडक स्तरोन्नति बिना पर्यटन र स्थानीय अर्थतन्त्रको विकास असम्भव छ।’ स्थानीय युवा पनि सडक सुधारको माग गर्दै आएका छन्। यदि यो सडक कालोपत्रे र व्यवस्थित बनाइयो भने पूर्वी नेपालको पर्यटन क्षेत्र नयाँ उचाइमा पुग्न सक्छ। मदन भण्डारी मार्ग केवल सडक नभएर पूर्वी पहाडको भविष्यसँग जोडिएको ठूलो सपना हो। यस मार्गबाट पर्यटक हिमाली दृश्य अवलोकन गर्न पुग्छन्, किसान आफ्नो उत्पादन बजारसम्म पुर्याउँछन्, बिरामी उपचारका लागि शहर जान्छन् र विद्यार्थीहरू अध्ययनका लागि यात्रा गर्छन्। तर अहिले यही मार्गले विकासको अनुभूति भन्दा पनि कुर्बानी र निराशा दिएको छ।
प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण यो क्षेत्र अझै सम्भावनाले भरिएको छ, तर सम्भावनालाई वास्तविकतामा परिणत गर्न सडक पूर्वाधार विकासमा सरकारले तत्काल ध्यान दिन आवश्यक देखिन्छ।
