इरान युद्धले भारतको पानी र बियर उद्योगमा पारेको प्रभाव र चुनौतीहरू

भारतमा तापक्रम ४५ सेल्सियस माथि पुगेको छ, जसले मानिसहरूलाई गर्मीको तयारी गर्न बाध्य बनाएको छ। तर, भारतको ६ अर्ब डलरको बोतलबन्द पानी उद्योग कच्चा सामग्री अभावका कारण चुनौतीपूर्ण अवस्थामा छ। अघिल्लो महिनामा, प्रमुख कम्पनी ‘बिस्लेरी’ले मूल्य ११ प्रतिशतले बढाएको र १२ वटा एक लिटरका बोतलहरूको बाकसको मूल्य २४ रुपैयाँले वृद्धि गर्ने निर्णय गरेको थियो। ‘बेइली’ र ‘क्लिअर प्रिमिअम वाटर’जस्ता अन्य कम्पनीहरूले पनि मूल्यवृद्धि गरेका छन्। डेटा फर इन्डिया नामक संस्थाको अध्ययनअनुसार, सहरमा १५ प्रतिशत र ग्रामीण क्षेत्रमा ६ प्रतिशत घरधुरी बोतलमा प्याक गरिएको पानीमा निर्भर छ। विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रका लागि यो महँगो विकल्प हो।

भारतका धेरै स्थानहरूमा सफा पानीको पहुँच चुनौतीपूर्ण छ। पानीको कमी, प्रदूषण र पूर्वाधारको अभाव समस्याहरू हुन्। ब्राण्ड र बोतल निर्माताहरूले भनेका छन् कि इरानमा जारी युद्ध लम्बिए इन्धन मूल्य वृद्धिका कारण पानी महँगो हुन सक्ने खतरा छ। विश्वको तेल र तरल प्राकृतिक ग्यासको लगभग २० प्रतिशत सुदुक स्ट्रेट अफ होर्मुज मार्गबाट ढुवानी हुन्छ, जुन अहिले इरानले पूर्ण रूपमा बन्द गरेको छ। यसले विश्व बजारमा इन्धन मूल्य वृद्धिमा प्रभाव पारेको छ।

पिउने पानीको मूल्य किन अझै बढ्न सक्छ? महाराष्ट्र बोटल्ड वाटर म्यान्युफ्याक्चर्ड एसोसिएसनका अध्यक्ष विजयसिंह डुबलले कच्चा तेल मूल्य वृद्धिले प्लास्टिक बोतलमा बिक्री गरिने पानीको मूल्य बढाएको बताएका छन्। यसै हप्ता एक ब्यारल ब्रेन्ट तेलको मूल्य ११९ डलर पुगेको थियो, जुन अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध युद्ध सुरु गरेको यता सबैभन्दा उच्च मूल्य हो। कच्चा तेलले पोलिएथलीन टेरेफ्थलेट (पीईटी) रेजिनको पेलेट बनाउन मद्दत गर्दछ। डुबलले भने, “प्रिफर्मको मूल्य प्रति केजी ११५ रुपैयाँबाट बढेर करीब १८० रुपैयाँ पुगेको छ।”

सिसाको बोतल बनाउने कम्पनीहरू पनि युद्धको प्रभाव भोगिरहेका छन्। गत महिनामा हाइनकन र कार्ल्सबर्गजस्ता प्रमुख ब्रुअरीहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने ब्रुअर्स एसोसिएसन अफ इन्डियाले भनेको छ कि सिसाका बोतलको मूल्य २० प्रतिशतले बढेको छ। भारतका मदिरा उत्पादकहरूले राज्य सरकारसँग मूल्यवृद्धि अनुरोध गर्दै पत्राचार गरेका छन्। भिट्रम ग्लासजस्ता कम्पनीहरूले प्राकृतिक ग्यासको मूल्य उतारचढावले सिसाका मूल्य बढाएको बताएका छन्। सेठ भन्छन्, “स्थिति धेरै नाजुक छ। पानी र औषधि जस्ता अत्यावश्यक वस्तुहरूको आपूर्ति थोरै कम हुँदा समेत प्रभाव ठूलो पर्दछ।”