मन्त्री पद संकटमा पर्नु भयोपछि साहले माइन्युट सच्याउन थाल्नु भयो

२६ चैत, काठमाडौं । प्रधानमंत्री बालेन शाहले श्रम, रोज़गार तथा सामाजिक सुरक्षा मंत्री दीपककुमार साहलाई बिहीबार पदमुक्त गरे । प्रधानमन्त्री शाहले रास्वपाको सिफारिस अनुसार बिहीबार साहलाई मन्त्री पदबाट हटाउने निर्णय गरेका छन् ।

रास्वपा सभापति रवि लामिछानेले बिहीबार नै श्रममन्त्री साहले मन्त्री पदमा रहँदा पदीय मर्यादाको दुरुपयोग गरेको आरोप लगाउँदै प्रधानमन्त्रीलाई सिफारिस गरेका थिए ।

साहकी पत्नी जुनु श्रेष्ठ लामो समयदेखि निष्क्रिय रहेको स्वास्थ्य बीमा बोर्डको सदस्यको रूपमा शक्ति र पहुँचको आडमा नियमित काममा संलग्न भएकी खबर बाहिरिएपछि रास्वपाले कारबाही गरेको हो ।

जुनु श्रेष्ठ दृष्टिरोग विशेषज्ञ हुन् । उनलाई तत्कालीन स्वास्थ्यमन्त्री मोहनबहादुर बस्नेतले मंसिर २०८० मा बोर्ड सदस्यमा नियुक्त गरेका थिए । त्यसपछि केही समय उनी नियमित बैठकमा उपस्थित रहिन् ।

तर १ पुस २०८१ देखि श्रीमती बोर्ड बैठकमा अनुपस्थित रहिन् र औपचारिक जानकारी पनि बोर्डलाई दिइन् न। पूर्व पदाधिकारीका अनुसार उनलाई पटक-पटक बैठकमा सहभागी हुन आग्रह गरियो । भदौ २०८१ मा उनी अध्ययनका लागि बेलायत गएको थिए भने साथी श्रीमान् पनि त्यहाँ थिए ।

बोर्ड अध्यक्ष चन्द्रबहादुर थापा क्षेत्रीले तीन पटक बैठकमा अवस्थित नहुँदा स्वचालित रूपमा निलम्बनको व्यवस्था उल्लेख गरेपछि ११ पटकसम्म अनुपस्थित भएपछि मन्त्रालयलाई कारवाही गर्न पत्र पठाइयो ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका उच्च स्रोतका अनुसार श्रेष्ठलाई स्वास्थ्यमन्त्री निशा मेहताले नियुक्त गरेकी थिइन् । सोशल मिडियामा पहुँच र शक्ति दुरुपयोगको विवाद भएपछि मंत्रालय र बोर्डका अधिकारी चुपचाप भएका थिए ।

स्वास्थ्य बीमा ऐन २०७४ को दफा २५ को उपदफा १ अनुसार लगातार तीन बैठकमा अनुपस्थित भएपछि पद स्वचालित रूपमा रिक्त हुने व्यवस्था छ ।

ऐनमा भनिएको छ, ‘बोर्डलाई सूचित नगरी लगातार तीन बैठकमा अनुपस्थित भए अध्यक्ष, सदस्य र कार्यकारी निर्देशकको पद रिक्त हुनेछ।’

४ वैशाख २०८२ मा बीमा बोर्डका तत्कालीन कार्यकारी निर्देशक डा. रघुराज काफ्लेले स्वास्थ्य मन्त्रालयलाई पत्र लेखेको थियो कि २०८१ पुस १ र चौथोदेखि एघारौँ बोर्ड बैठकसम्म उनी नियमित अनुपस्थित छन् जसले निर्णय प्रक्रियामा असर पारेको छ ।

बोर्डका पदाधिकारीहरूका अनुसार श्रेष्ठलाई बोर्डमा काम गरिदिने व्यक्ति चाहिएको थियो ।

बोर्ड पदाधिकारीले उनलाई फर्कन अनुरोध गरेपछि पनि उनी उपस्थित नहुँदा मन्त्रालयले नियुक्ति पत्र जारी गरेको थियो तर फलदायी भएन ।

शारीरिक रूपमा उपस्थित नभएपछि जुनुको सदस्यता हटाइयो र उनको नाम बीमा बोर्डको वेबसाइटबाट समेत हटाइयो ।

२१ फागुनमा सम्पन्न प्रतिनिधि सभा चुनावमा साहले महोत्तरी-२ बाट रास्वपाबाट विजय प्राप्त गरे । उनीहरू हालै मात्र नेपाल फर्केका थिए ।

त्यसपछि जुनुले बोर्ड सदस्यको रूपमा फेरि फर्किन खोजिन् तर पदाधिकारीहरूले अस्वीकृत गरे । ‘कार्यकाल बाँकी भनेर फर्किन चाहन्थिन् तर अध्यक्ष र केही सदस्यहरूले विरोध गरे । उनी बैठकमा आएनन्,’ एक सदस्यले बताए ।

स्वास्थ्यमन्त्रीले पुनः नियुक्ति गरिन्

१३ चैतमा साह श्रममन्त्री बने । स्वास्थ्यमन्त्री निशा मेहता थिइन् । त्यसपछि साहले दबाब दिँदै पत्नीलाई बोर्डमा पुनः नियुक्त गराउने प्रयास गरे । मेहताले पनि नियुक्ति पत्र हस्तान्तरण गरिन् ।

२३ चैतको बोर्ड बैठकमा श्रेष्ठ आकस्मिक रूपमा सदस्य पदमा उपस्थित भइन् । बैठक तीन घण्टा चल्यो र उनको उपस्थितिलाई सदस्यले स्वीकारे ।

तर सञ्चार माध्यममा पुनः नियुक्तिको खबर आएपछि जुनुले यसलाई अस्वीकार गरिन् र आफूलाई कहीं पनि नियुक्ति पत्र नदिइएको स्पष्ट पारेकी छिन् ।

स्वास्थ्य मन्त्रालय र बीमा बोर्डका कर्मचारीहरूको आयोजना गरिएको कार्यक्रममा स्वास्थ्यमन्त्री निशा मेहता व्यस्त भएर अनुपस्थित थिइन् ।

जुनुले सामाजिक सञ्जालमा लेखेकी छिन्, ‘मेरो नियुक्ति २०८० सालमा भएको हो, जुन २०८४ सम्म वैध छ । पुनः नियुक्ति मेरो जानकारी बाहिरको कुरा हो र त्यसको जिम्मा लिएँ हुँदैन ।’

उनले भनिन् कि लन्डनबाट फर्केकी १०० दिन भइसकेकाले स्वास्थ्य मन्त्रालयलाई बोर्ड सदस्यका रूपमा फर्किन आग्रह गरेकी थिइन् ।

मन्त्रालयमा पुगेर विवादले चुप्पी साध्दा पनि अधिकारीहरूले पहुँच दुरुपयोगको आरोपलाई चुप लागेर बस्नु परेको छ ।

मन्त्री पद बचाउन माइन्युट सच्याउन दौडधूप

मन्त्री पद संकटमा परेपछि साहले अर्को उपाय अपनाए । बोर्ड बैठकमा सदस्यको रूपमा भएको हस्ताक्षर गरिएको माइन्युट हटाउन खोजे । मन्त्री साह बोर्ड सदस्यहरूलाई भेट्न वीर अस्पताल पुगे ।

उच्च स्रोतका अनुसार मंगलबार बिहान उनले अस्पताल पुगेका थिए जसमा ‘श्रेष्ठलाई आमन्त्रित विज्ञको रूपमा ल्याइएको भन्दै अर्को माइन्युटमा हस्ताक्षर गराइएको थियो ।’ केहीले हस्ताक्षर गरे भने केहीले गरेनन् ।

बुधबार स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम १० वर्ष पुरा भएसँगै बीमा बोर्डले महत्त्वपूर्ण उपलब्धि सार्वजनिक गर्ने कार्यक्रम आयोजना गर्यो, जसमा साह मुख्य अतिथि थिए ।

कार्यक्रममा स्वास्थ्य मन्त्री निशा मेहता उपस्थित छैनन्, तर मन्त्रालय र बीमा बोर्डका कर्मचारीहरूको उपस्थिति थियो ।

करीब १५ मिनेट बोलेका साहले स्वास्थ्य मन्त्रालय र कर्मचारीहरूको कार्यशैलीप्रति आपत्ति व्यक्त गरे । उनले स्वास्थ्य मन्त्रालयदेखि स्वास्थ्य बीमा बोर्ड, अस्पताल, स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई दोषी ठहराउँदै सरकारको कार्यक्रममा असन्तुष्टि प्रकट गरे ।

स्वास्थ्य बीमा बोर्ड र स्वास्थ्य मन्त्रालयलाई आत्मालोचना गर्नुपर्ने बताए ।

स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम कमजोर हुनेमा स्वास्थ्य मन्त्रालय जिम्मेवार भएको भन्दै बीमा सञ्चालन गर्न नसके आफू मातहतको श्रम मन्त्रालयलाई पनि बुझाउनुपर्ने अवस्था आएको बताएका थिए ।

उनले पुनः संरचना बनाउन सुझाव दिए र स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट खाका मागे । विवाद चुलिएपछि साहले बोर्ड र मन्त्रालयमाथि कटाक्ष गरे ।

बिहीबार श्रममन्त्री साहलाई पदीय मर्यादा उल्लंघन गरेको आरोपमा हटाइएको थियो । साहले भने, ‘मलाई केही भनिएको छैन, निर्णय मलाई समाचार आएपछि थाहा भयो, मैले के गरें ? नियुक्ति मन्त्रालयले अर्को व्यक्तिलाई गर्यो, मैले के गल्ती गरेँ ? अलिकति दुःख छ ।’