सहकारी क्षेत्रको समस्या झनै जटिल बन्दै गएको छ र एभरट्रस्ट बचत तथा ऋण सहकारी संस्था यसको उदाहरण बनेको छ। एभरट्रस्ट सहकारीमा करिब ६ सय ५० जना बचतकर्ताले आफ्ना रकम फिर्ता नपाएको भन्दै उजुरी दिएका छन् र करिब २१ करोड ९२ लाख रुपैयाँ माग दाबी भएको छ। संस्थाका सञ्चालकहरूले आफ्नो सम्पत्ति बिक्री गरेर फरार हुने गरेका छन् र प्राधिकरणले संस्थाको आवश्यक विवरण आंशिक मात्र पाएको छ। २९ चैत, काठमाडौँ। सहकारी क्षेत्र झनै समस्यामा परेको छ। समस्या बढ्दै गएपछि सहकारी क्षेत्र नै संकटमा परेको छ। गरीब, असहाय र अपाङ्गलाई समेत ठगी गर्ने सहकारी सञ्चालक फरार हुँदा बचतकर्ताले आफ्नो रकम फिर्ता पाउन सकेका छैनन् र संस्थाको विवरण समेत अस्पष्ट रहेको छ। यसको एक उदाहरण एभरट्रस्ट बचत तथा ऋण सहकारी संस्था हो। सहकारी क्षेत्र आर्थिक चौथो खम्बा भए तापनि यहाँ देखिएका समस्या समग्र अर्थतन्त्रमा समेत प्रभाव पारिरहेका छन् भने पूर्वसचिव गोपीनाथ मैनाली बताउँछन्। सरकारले बचतकर्ताको माग सम्बोधन नगरेपछि आन्दोलन गर्ने चेतना पनि बढ्दै गएको छ। सरकारले पहिलो चरणमा २३ सहकारीलाई समस्याग्रस्त घोषणा गर्यो, तर ती सहकारीको अवस्था सुधारिएको छैन। केही समयअघि राष्ट्रिय सहकारी प्राधिकरणले १६ सहकारीलाई समस्याग्रस्त घोषणा गर्ने सिफारिस गरेको थियो, तर प्रक्रिया नपुगेपछि पछि फिर्ता भएको थियो। बचतकर्ताले रकम फिर्ता नपाउने, सञ्चालक फरार हुने, सम्पत्ति र दायित्वको ठोस विवरण नदिने समस्या सहकारी क्षेत्रलाई झन् जटिल बनाउँदैछ। काठमाडौं महानगरपालिका–७ मा अवस्थित एभरट्रस्ट बचत तथा ऋण सहकारी संस्था पनि यस्तै समस्यामा परेको छ। प्राधिकरणले शेयर पूँजीको बारेमा ठ्याक्कै जानकारी पाउन सकेको छैन। एक अधिकारीका अनुसार करिब ५ जना दृष्टिविहीन मानिसले बाटोमा गीत गाएर जम्मा गरेको करिब ७० लाख रुपैयाँ त्यही सहकारीमा फसेको छ। एभरट्रस्टका एक बचतकर्ता सन्तोष पन्तले बताए, उनले छोरीलाई विदेश पठाउन बैंकबाट लिएर दिएको कर्जाको रकम सहकारीमा राख्दा त्यो फसेको हो। पन्तले भने, ‘छोरीको भिसा प्रक्रियामा ढिलाइ हुँदा बैंकबाट स्वीकृत कर्जा लिएर साथीभाइको संस्था हो भनेर पैसा राखेँ, त्यो फसेको छ। करिब ४० लाख एभरट्रस्टमा फसेको छ।’ रकम फसेपछि पन्त अहिले सहकारी पीडितको अभिभावकको भूमिका निभाइरहेका छन्। उनले बताए, सञ्चालक फरार छन्, प्रहरी नियन्त्रणमा रहेका केही सञ्चालक धरौटीमा रिहा भए पनि सम्पत्ति बेचेर सबै फरार भएका छन्। पन्तका अनुसार करिब ५३ करोडको सेयर पूँजी भएको भनिएको संस्थाका सञ्चालकहरूले १० करोडभन्दा बढी त्यहाँ लगानी नगरेको देखिएको छ। २०७८ सालमा संस्थामा समस्या सुरु भएको थियो, संस्थाको अध्यक्ष दीपक थापा मगर थिए। उपाध्यक्षमा उनकी श्रीमती बबिता डंगोल, सचिवमा कान्छाराम डंगोल छन्। कोषाध्यक्ष विष्णुप्रसाद फुयाँल र सदस्यमा कुमार राना, रामलाल महर्जन र अमरभाइ बज्राचार्य छन्। केही सञ्चालक पक्राउ परे पनि अहिले कोषाध्यक्ष मात्र थुनामा छन् भने अरूहरू धरौटीमा छुटेका छन्। पीडितहरू भन्छन् कि उनीहरूले आफूहरूको सम्पत्ति बिक्री गरेर फरार भएका हुन् र अध्यक्ष अझै फरार छन्। पीडित बचतकर्ताका अनुसार २०७८ सालको शुरुवातमा समस्या देखिए पनि सञ्चालकहरूले कर्जा असुली बढाएर बचत रकम फिर्ता दिन सकेनन् र आफैं फरार भए। केही सञ्चालकलाई बचतकर्ताको उजुरी र चेक बाउन्स मुद्दाका कारण पक्राउ गरिएको छ भने प्रहरी र अदालतको प्रक्रियापछि केही धरौटीमा रिहा भएका छन् तर फेरि सम्पत्ति बिक्री गरेर फरार भएका छन्। एक प्राधिकरण अधिकारीका अनुसार एभरट्रस्टमा करिब ४० करोड रुपैयाँ बराबरको अनियमितता देखिएको छ। अधिकारिकहरूले भनेका छन् कि करिब ६५० जना बचतकर्ताले उजुरी दिएका छन् र हालसम्म २१ करोड ९२ लाख ३३ हजार रुपैयाँको माग दाबी भइसकेको छ। संस्थामा बचत कति छ र कति कर्जा लगानी गरिएको छ भन्ने पूर्ण विवरण छैन र प्राधिकरणले मात्र आंशिक जानकारी पाएको छ। ऋणी र बचतकर्ता दुवै भएकोले यसको निर्धारण गर्न समस्या भइरहेको छ र सम्बद्ध अधिकारीहरू फरार भएकाले अनुसन्धान जारी रहेको प्राधिकरणले जनाएको छ।
