लेख सूचना
इरानका विदेशमन्त्रीले व्यावसायिक जहाजहरूका लागि होर्मुज जलमार्ग पुन: खुला भएको बताएका छन्, तर जहाजहरूले तोकिएका सुरक्षित मार्गहरू मात्र प्रयोग गर्नुपर्ने स्पष्ट पारेका छन्। गत फेब्रुअरी २८ तारिखमा संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि तेहरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजलाई प्रभावकारी रूपमा अवरुद्ध गरेको छ। हाल, अमेरिका र इरानबीच भएको दुई हप्ते युद्धविरामको अवधि एप्रिल २२ मा सकिदैछ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दुई देशबीच शान्ति सम्झौता नभएसम्म इरानी बन्दरगाहहरूमा अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी जारी रहने बताएका छन्, तर उनले यसलाई “विश्वका लागि ठूलो र अद्भुत दिन” भनेका छन्। समुद्री क्षेत्रसँग सम्बन्धित समूहहरूले उक्त जलमार्गमार्फत जहाजहरूले सुरक्षित रूपमा आवागमन गर्न सक्छन् कि सक्दैनन् भनी निरीक्षण गरिरहेका छन्, र ट्र्याकिङले जहाजहरूको न्यून आवागमन भएको देखाएको छ।
इजरायल र लेबननबीच १० दिने पूर्ण युद्धविरामको पहिलो दिन शुक्रबार इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अरागचीले होर्मुज जलमार्ग पुनः खुला गरिएको घोषणा गरे। “लेबननको युद्धविराम अनुसार बाँकी समयसम्म सबै व्यापारिक जहाजहरूको लागि होर्मुज जलमार्ग पूर्णरूपमा खुला गरिएको घोषणा गरिएको छ र जहाजहरूको आवागमन इस्लामिक गणतन्त्र इरानको ‘पोर्ट्स एन्ड म्यारीटाइम अर्गनाइजेशन’ मार्फत समन्वय गरिनेछ,” अरागचीले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका छन्।
तर पछि इरानको सरकारी टेलिभिजनले एक वरिष्ठ सैनिक अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै तोकिएका ‘मार्गहरू’ बाट मात्र जहाजहरू आवागमन गर्न पाउने भनेको छ, साथै सैनिक जहाजहरूको आवागमन अझै “प्रतिबन्धित” रहेको जनाएको छ। यो सम्भवतः इरानी रिभोल्युशनरी गार्ड कोर (आईआरजीसी) ले तयार पारेको नक्सा र तोकिएका दुई मार्गहरूलाई जनाउँछ। इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले यस अघि उक्त विवरण सार्वजनिक गरेका थिए। कतिपय इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले विदेशमन्त्री अरागचीको पोस्टलाई आलोचना समेत गरेका छन्।
आईआरजीसीसँग सम्बन्धित तस्निम न्यूज एजेन्सीले यसलाई “अस्वीकार्य र अपूर्ण” भनेको छ र अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी जारी रहँदासम्म पानीजहाजहरूको आवागमनलाई “अवैध” मानिने उल्लेख गरेको छ। अन्य सञ्चारमाध्यमहरूले यस विषयमा इरानी अधिकारीहरूसँग स्पष्टिकरण माग गरेका छन्। इस्लामाबादमा भएको वार्तामा इरानी टोलीको नेतृत्व गर्ने सभामुख मोहम्मद बागेर गलिबाफले ट्रम्पका दाबीलाई “एक घण्टामा सात वटा गलत दाबी” भन्दै सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका छन्।
होर्मुज जलमार्ग सन्दर्भमा उनले भने, “[अमेरिकी] नाकाबन्दी जारी रहँदासम्म” जलमार्ग खुला रहने छैन। ट्रम्पका दाबीहरू अस्वीकृत छन्। दक्षिणी लेबननमा अवस्थित शियाहरूको राजनीतिक र सैनिक समूह हिज्बुल्लाह इरानको सहयोगी हो। हिज्बुल्लाहको आक्रमणको बदला स्वरूप, इजरायलले मार्च २ तारिखमा लेबननमाथि आक्रमण सुरु गरेको थियो। उक्त सबै घटना संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि हमला गरेपछि प्रतिक्रिया स्वरूप भएको हो। अर्कोतर्फ, राष्ट्रपति ट्रम्पले युद्ध अन्त्यबारे बढिरहेको वार्तामा धेरै मतभेद नभएको उल्लेख गर्दै शनिबारसम्म वार्ता जारी रहने बताउँदै आएका छन्।
