“लीनिङ टावर अफ पिसा” अर्थात् कोल्टिरहेको पिसा टावर इटालीको प्रसिद्ध पर्यटकीय स्थल हो। तर यो एउटा मात्र कोल्टिएको चर्चित संरचना होइन। नेदरल्यान्ड्सको डान्सिङ हाउसदेखि चीनको टाइगर हिल पगोडासम्म विश्वभरका विभिन्न कोल्टिएका संरचनाहरुले मानिसलाई अचम्ममा पार्छन्। यी संरचनाहरु किन कोल्टिएका छन् तपाईंलाई थाहा छ? अनि यस्ता कोल्टिएका संरचनाहरु किन नढल्छन्?
नेदरल्यान्ड्सको डेल्फ्ट विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक म्यान्डी कोर्फले कोल्टिनुको विभिन्न कारणहरु भएको बताउनु हुन्छ। केही अवस्थामा नेदरल्यान्ड्सको प्रसिद्ध डान्सिङ हाउसजस्तै संरचनाहरुको आधार अर्थात् जग कमजोर भएकाले भवनहरु कोल्टिएका हुन्छन्। “आर्म्सटर्डामको मध्य शहरमा धेरै भवनहरु काठका जगमा आधारित छन्,” कोर्फले बताइन्। उनका अनुसार, पर्खालभन्दा मुनि जोडिएका काठका खम्बाहरु जमिनमा गाडिएका हुन्छन्। यी खम्बाहरु लगभग १२ मिटर भूमिगतसम्म गाडिएका हुन्छन् तर जमिन नरम, घुलनशील वा बलौटे प्रकृतिका हुन्छ।
पिसा टावरको अवस्थाबारे कुरा गर्दा, पिसा टावर एकातिर झुक्नुको कारण माटोको अवस्थासँग सम्बन्धित छ। पिसा विश्वविद्यालयका प्राध्यापक नुजियान्ते स्क्वेग्लिया भन्छन्, यो टावर निर्माणदेखि नै झुक्न थाल्यो। “माटो धेरै नरम भएकाले निर्माण सुरु भएदेखि नै यो झुक्न थाल्यो। तीनदेखि चार मिटरसम्म भासिएको थियो,” स्क्वेग्लियाले बताए। माटोमा मानिसहरूले ल्याउने परिवर्तनका कारण पनि भवनहरू झुक्न सक्छन्।
डेल्फ्टको ओल्ड चर्च यसको उदाहरण हो। “यसको कारण पिसा टावरको जस्तो होइन,” कोर्फले भनिन्। “यो नहरको नजिकै पर्ने भएकाले, नहरको लागि माटो खनेर यसले एकातिर झुकेको हो।” भूमिगत जल सतहमा हुने परिवर्तनले पनि भवनहरू झुक्ने सम्भावना हुन्छ। कोर्फका अनुसार केही अवस्थाहरूमा भवनको डिजाइनले पनि झुक्ने अवस्था सिर्जना गर्न सक्छ। “आर्म्सटर्डामका धेरै घरहरु अगाडि झुकेको छन् किनभने पहिले व्यापारिक भवनहरु त्यसैगरी बनाइन्थे,” उनी बताइन।
डा. कोर्फ भन्छिन् कि सबै कोल्टिएका भवनहरू संरचनागत रूपमा असुरक्षित हुँदैनन्। “संरचनागत अस्थिर हुन धेरै भाँडिन जरूरी छ,” उनले भनिन्। कतिपय मामलामा कोल्टिएका भवनहरूलाई सुधार गर्नुपर्छ। पिसा टावरलाई पनि केही हदसम्म ठाडो बनाइएको थियो। २० औं शताब्दीमा यो टावर धेरै झुकिसकेको र झुक्ने क्रममा थियो। “त्यतिबेला अवस्था धेरै चिन्ताजनक थियो,” प्राध्यापक स्क्वेग्लियाले भने। सन् १९८९ मा इटलीको सिभिक टावर भत्किएपछि अर्को वर्षदेखि पिसा टावरमा मानिसहरूको प्रवेश प्रतिबन्धित गरियो।
“टावरको उत्तरी भागबाट करिब ३७ घनमिटर माटो खन्ने उपाय अपनाइयो,” स्क्वेग्लियाले बताए। ११ वर्षपछि पुनः उक्त टावर पर्यटकका लागि खोलियो। कोर्फका अनुसार भवन सबलीकरण गर्ने यो तरिका सामान्य नभई पिसा टावर विशेषका लागि थियो। “यदि झुङ्गिएको भवनमा आर्म्सटर्डमजस्तै काठको जग छ भने त्यसलाई प्रतिस्थापन गर्दा झुक्ने प्रक्रिया रोक्न सकिन्छ,” कोर्फले बताइन्।
तर कहिलेकाहीं यसले बढी क्षति पार्न पनि सक्छ। “धेरै झुकेको छ भने त्यसलाई सीधा बनाउन निकै जोखिमपूर्ण हुन्छ किनभने संरचना झुकेको अवस्थामा स्थिर हुन्छ,” उनले भनिन्। जलवायु परिवर्तनको प्रभावबारे पनि भनिन् कि नेदरल्यान्ड्समा ७५,००० भन्दा बढी घरहरू काठको जगमा बनेका छन् र ती जोखिममा छन्।
पिसा टावरमा ११ वर्ष लगाएर झुकाइलाई ४० सेन्टिमिटरले कम गरिएको थियो। यो काम सन् २००१ मा सम्पन्न भएको थियो। इन्जिनियरहरूले यसको संरचनालाई आगामी २०० वर्षसम्म सुरक्षित रहेको बताएका छन्।
