सुनसरीमा साम्प्रदायिक तनाव: तराईका जिल्लाहरूमा दोहोरिंदै गरेका घटनाहरूको कारण के हो?

सुनसरीको देवानगन्ज गाउँपालिकास्थित कप्तानगञ्जमा आइतवार राति दुई धार्मिक आस्थावान युवाहरूबीच तनाव उत्पन्न भएको छ। प्रहरीले झडप नियन्त्रणमा लिने क्रममा कम्तीमा एक जनाको मृत्यु र केही व्यक्तिको घाइते भएको जानकारी प्राप्त भएको छ। घटनापछि स्थानीय प्रशासनले शान्ति सुरक्षा कायम गर्न अनिश्चितकालीन कर्फ्यू जारी गरेको छ। कर्फ्यूका बाबजुद पनि प्रदर्शनहरू भइरहेकाका विवरणहरू आएका छन्। गृह मन्त्रालयले उक्त घटनाको छानबिन गर्न समिति गठन गरेको छ।

सुनसरीका प्रमुख जिल्ला अधिकारीले बिहान ०७:०० बजेदेखि अर्को सूचना नआएसम्मका लागि स्थानीय प्रशासन ऐन, २०२८ बमोजिम सुनसरीका विभिन्न स्थानहरूमा चार किल्ला तोकी सर्वसाधारणलाई आवतजावत गर्न, कुनै पनि प्रकारको भेला, जुलुस, प्रदर्शन, सभा, बैठक वा घेराउ गर्न नपाउने गरी अनिश्चितकालीन कर्फ्यू जारी गरेका छन्। स्थिति नियन्त्रणमा नआएपछि प्रहरीले र नेपाली सेनाका जवानहरूले गस्ती गर्दै आएका छन्।

यस्ता घटनाहरू अहिले पहिलो पटक होइन भनेर विश्लेषणहरू छन्। केही समयअघि पर्सा, रौतहट र धनुषामा यस्तै साम्प्रदायिक तनाव देखिएको थियो। सुनसरीको घटनामा, बोलबम यात्राको तयारी गरिरहेको एक पक्षले अर्को समुदायको टोलनजिकै बिजुलीका पोलमा झण्डा टाँस्ने र उच्च आवाजमा ‘डीजे’ बजाएपछि तनाव सुरु भएको बताइन्छ। सुनसरीका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी पोषण लामिछानेले भनेका छन्, “झण्डा र ‘डीजे’ दुवैका कारण तनाव सुरु भएको भनिएको छ।”

विश्लेषकहरूका अनुसार तराई-मधेशका विभिन्न स्थानहरूमा यस्ता घटनाहरू बारम्बार देखिन थालेका छन्। चन्द्र किशोरले पछिल्ला दिनहरूमा विभिन्न धार्मिक आस्था भएका समुदायहरूमा प्रदर्शनको भावना बढेको टिप्पणी गरेका छन्। उनले भनेका छन्, “सामूहिक जुलुस प्रदर्शन गर्ने, हातहतियारसहित उग्रता देखाउने जस्ता प्रवृत्तिहरू दुवै समुदायमा देखिएका छन्।”

विश्लेषक गुप्ताले भने अशिक्षा र गरिबीले यस्ता घटनाहरूको बढावा दिन भूमिका खेल्ने तर्क राख्छन्। उनले प्रशासनको कमजोरीको विषयमा पनि टिप्पणी गर्दै भनेका छन्, “पर्सा, रौतहट वा अन्यत्रका घटनाहरू हेरिने हो भने अप्रिय घटना भइसकेपछि दुवै समुदायले बसेर भाइचारा कायम गर्न सम्झौता गर्छन्।”

गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता काफ्लेले भने सरकार संवेदनशील रहेको र घटनाको छानबिन समिति गठन गरिएको जानकारी दिएका छन्। विश्लेषक गुप्ताले यस्ता घटनाहरू दोहोरिन नदिन धार्मिक समुदायहरूले पनि भूमिका निर्वाह गर्न सक्ने धारणा राखेका छन्। उनले भनेका छन्, “हिन्दूले हिन्दूलाई र मुस्लिमले मुस्लिमलाई राखेर शान्तिपूर्ण तरिकाले कार्यक्रम गर्न प्रेरित गर्न सकिन्छ।”