राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकाका साझेदार देशहरूका लागि नयाँ नियम तय गरेका छन्। उनले एउटा क्षेत्रमा विरोध गर्ने देशलाई अर्को क्षेत्रमा त्यसको परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन्। ट्रम्पले आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा अमेरिकाका सहयोगी देशहरूमा दबाब बढाएका छन्। उनले ती देशका नेताहरूलाई अपमानित गरेका छन्। आफ्ना व्यक्तिगत र राजनीतिक मुद्दा समाधान गर्न दशकौँ पुराना सुरक्षा सम्बन्धहरूको प्रयोग गरिरहेका छन्। इरान युद्धले ट्रम्पको यो प्रवृत्तिलाई अझ तीव्र पारेको छ। यस द्वन्द्वमा टाढा रहने सहयोगी देशहरूमा ट्रम्प धेरै क्रोधित छन् र युद्ध अन्त्य प्रयासमा संलग्न ती देशहरूलाई सजाय दिइरहेका छन्।
दक्षिण कोरिया केही समयअघि रक्षा मन्त्री पिट हेगसेथद्वारा एक उत्कृष्ट सहयोगी को रूपमा प्रशंसा गरिएको थियो। ट्रम्पको बदला लिने अभियानमा दक्षिण कोरिया पछिल्लो र अचम्मको शिकार बनेको छ। आइतबार ट्रम्पले पेन्टागनलाई वार्षिक उल्ची फ्रिडम सिल्ड सैन्य अभ्यासलाई उल्लेख्य रूपमा कम गर्न आदेश दिएका छन्। उनले यस अभ्यासको खर्च धेरै भएको बताएका छन्। ट्रम्पले उत्तर कोरियाका किम जोङ उनसँग राम्रो सम्बन्ध रहेको दाबी पनि गरेका छन्। यो संयुक्त सैन्य अभ्यास आधा शताब्दीदेखि अमेरिका र सोउलले परमाणुशक्ति सम्पन्न उत्तर कोरियाविरुद्ध रक्षा गर्ने मुख्य आधारको रूपमा चलाउँदै आएको थियो। ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोसलमा लेखेका छन्, ‘मैले हालै दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपतिलाई इरानको आणविक कार्यक्रम अन्त्य गर्ने कार्यमा सहभागी हुन सोध्दा उनले भने, धन्यवाद, हामी सक्दैनौँ।’
सोमबार पत्रकारहरूसँग संवाद गर्दै ट्रम्पले अर्को कुरा बताए। उनले भने, ‘विशेष गरी सहयोग नगर्ने यी सबै देशहरूलाई हामी सधैं रक्षा गर्न सक्दैनौं।’ युरोपले वर्षौँदेखि अमेरिकी गठबन्धनमाथि ट्रम्पको प्रहार सहिरहेको छ। इरान युद्धले ती सम्बन्ध अझ बिगारेको छ। ट्रम्पको दबाब अभियान अहिले व्यवस्थित रूप लिएको छ। ब्लूमबर्गका अनुसार पेन्टागनले नाटोका सहयोगी देशहरूलाई एउटा प्रश्नावली पठाएको छ। पेन्टागनले ट्रम्पको विदेश नीतिप्रति ती देशहरूको वफादारी परीक्षण गरिरहेको छ। यस आधारमा अमेरिकाले कहाँ सैन्य बल राख्ने वा हटाउने निर्णय गर्नेछ। प्रश्नावलीमा अमेरिकी सैन्य परिचालन र हतियार खरिदसम्बन्धी विषयहरू समावेश छन्, मुख्य रूपले प्रत्येक देशले ट्रम्प प्रशासनको विदेश नीतिलाई समर्थन गरिरहेको छ कि छैन भनेर सोधिएको छ।
यो दबाबपूर्ण व्यवहार अस्वीकार गर्ने सहयोगी देशहरूले पहिले नै मूल्य चुकाइसकेका छन्। जर्मन चान्सलर फ्रिड्रिख मेर्जले ट्रम्पको इरान रणनीतिको सार्वजनिक रूपमा कडा आलोचना गरेका थिए। त्यसपछि पेन्टागनले मे महिनामा जर्मनीबाट करिब ५ हजार अमेरिकी सैनिक हटाउने निर्णय गर्यो। स्पेनले इरानमाथि आक्रमण गर्न अमेरिकी सैन्य बेस प्रयोग गर्न अस्वीकार गर्यो। त्यसपछि ट्रम्पले स्पेनसँग सबै व्यापार ठप्प पार्ने धम्की दिए। केही हप्तामा पेन्टागनका अधिकारीले स्पेनलाई नाटोबाट निलम्बित गर्ने प्रस्ताव समेत राखेको छ। ओमान हर्मुज सम्झौता गराउन मध्यस्थता गरिरहेको मुख्य देश हो, तर अहिले ओमान पनि ट्रम्पको निशानामा छ। इरानसँगको सम्झौता भंग गरेमा ओमानमाथि कडा कारबाही गर्ने धम्की सोमबार ट्रम्पले दिएका छन्। ट्रम्पको क्रोध बढाउने यो युद्धले अमेरिकी सैन्य शक्तिको सीमालाई पनि उजागर गरेको छ।
ट्रम्प र इरानले अन्तिम शान्ति सम्झौताका लागि ६० दिनको म्याद तोकेका थिए, जुन सोमबार समाप्त भयो बिना कुनै सम्झौतासँग। जुन महिनाको सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर गर्दा भन्दा अहिले दुवै पक्ष अझ टाढा भएका छन्। अमेरिकाको सैन्य तथा आर्थिक दबाबका बाबजुद स्ट्रेट अफ हर्मुज विवादित नै छ। ट्रम्पले यो जलमार्ग खुला र अमेरिकी क्षेत्र बन्न सक्ने दाबी गरेका छन्। बढ्दो तनावका बीच अमेरिकी नौसेनाले युएसएस जर्ज वासिङ्टनलाई पश्चिमी प्रशान्त क्षेत्रबाट हटाउँदैछ, जसले लामो समयदेखि तैनाथ युएसएस अब्राहम लिङ्कनलाई राहत दिनेछ। यस निर्णयले एसिया क्षेत्र केही समयका लागि अमेरिकी विमानवाहक जहाजविहीन हुनेछ। ह्वाइट हाउसकी प्रवक्ता एना केलीले वक्तव्य जारी गर्दै भनिन्, ‘राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकालाई पुनः सम्मानित बनाउनुभएको छ। यसको परिणाम सबै सामु स्पष्ट छ। नौ वटा युद्धहरू अन्त्य भएका छन्। गाजाबाट बन्दीहरू मुक्त भएका छन्। व्यापार सम्झौताहरू अझ निष्पक्ष भएका छन्। अब इरानलाई कहिल्यै आणविक हतियार बनाउन दिइने छैन।’ उनले राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकामाथि अन्यायपूर्ण व्यवहार कहिल्यै हुन नदिने दावी गरिन्। ‘उहाँले पूर्ववर्तीहरूका दशकौँ पुराना गलतिहरू सच्याउँदै हाम्रा सबै कूटनीतिक सम्बन्धहरूलाई द्विपक्षीय र बराबरीको बनाउनु भएको छ’, उनको दाबी छ। ट्रम्पले अमेरिकाका साझेदारहरूलाई आवश्यकता पर्दा वासिङ्टन सधैं साथमा नहुन सक्छ भन्ने कुरा सिकाइरहेका छन्। यसले उनीहरूलाई अमेरिकासँगको निर्भरता घटाउने बाटो खोज्न प्रेरित गर्नेछ। यसले पुस्तौंदेखि अमेरिकी शक्तिलाई बलियो बनाएको सम्बन्धको सञ्जाल विस्तारै कमजोर बनाउँदैछ।
