इरानमा सन् १९८० को दशकमा जन्मिएका ‘जलेको पुस्ता’ ले युद्ध, प्रतिबन्ध, महँगाई र राजनीतिक अशान्तिको बीचमा कष्टकर जीवन व्यतित गरिरहेको बताएका छन्। इरानको वार्षिक मुद्रास्फीति अगस्ट अन्त्यसम्म ८९ प्रतिशत पुगेको र खाद्यान्न मूल्यवृद्धि १२७ प्रतिशतभन्दा बढी भइसकेको तथ्यांक सार्वजनिक गरिएको छ। पेट्रोलको मूल्य वृद्धिले, अमेरिकी प्रतिबन्ध, समुद्री नाकाबन्दी र अवरुद्ध यातायातले इरानी जनजीवन थप गाह्रो बनाएको र परिवारहरूले उपभोग घटाउन विवश भएको छ।
तेहरान (इरान) । सन् १९८० को दशकमा जन्मिएका इरानीहरू प्राय: आफैलाई ‘जलेको पुस्ता’ भनेर चिनाउँछन्। उनीहरूको जीवन सन् १९७९ को इरानी इस्लामिक क्रान्तिपछि सुरु भएको राजनीतिक र आर्थिक उथलपुथलको बीचमा बितेका छन्। सन् १९७९ मा इरानी इस्लामिक कार्यकर्ताहरूले अमेरिकी राजदूतसहितका कूटनीतिज्ञहरूलाई ४४४ दिनसम्म बन्धक बनाएको ‘अमेरिकी दूतावास कब्जा’ घटनाले त्यस दशकको राजनीतिक अवस्थालाई झल्काएको थियो।
बर्दियाका अनुसार, अहिलेका युवाहरू सन् १९८० को दशकमा जन्मिएका पुराना पुस्ताभन्दा पनि गाह्रो जीवन बिताइरहेका छन्। रोजगार बजार थप अस्थिर र महँगाई बढिरहेको उनको अनुभव छ। ‘स्वतन्त्र भएर बस्न, परिवार बनाउन, विदेश जान, घर, पसल, गाडी वा नयाँ फोन किन्ने सपना दिनप्रतिदिन टाढिँदै गएको छ,’ उनले सुरक्षा कारण आफ्नो नाम नखुलाउने सर्तमा अलजजिरालाई बताए।
इरानको तथ्यांकले देखाएको छ कि अगस्टको अन्त्यसम्म वार्षिक मुद्रास्फीति ८९ प्रतिशत पुगेको थियो। खाद्यान्नको मूल्यवृद्धि गत वर्षको सोही महिनाको तुलनामा १२७ प्रतिशतभन्दा बढी थियो। इरानी राष्ट्रिय मुद्रा रियाल निरन्तर कमजोर हुँदै गएको छ। गत साता खुले बजारमा एक अमेरिकी डलरको मूल्य १३ लाख ७० हजार रियालभन्दा माथि पुगेर नयाँ रेकर्ड बनाएको थाे।
एक इरानी प्रयोगकर्ताले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका छन्, ‘मलाई याद छ, मेरो बुबाले १ करोड तोमान (१० करोड रियाल, लगभग ४३ डलर) मा गाडी किन्ने दिन। मलाई याद छ, उनले त्यही मूल्यमा जग्गा किन्ने दिन। आज उहाँ घरमा थोरै मासु लिएर आउनुभयो र यसको मूल्य पनि १ करोड तोमान भएको बताए। म स्तब्ध छु। म २४ वर्षको छु र मैले यी सबै देखिसकेको छु।’
अर्थशास्त्री तथा बजार विश्लेषक बेहनाम सामादीका अनुसार राजनीतिक र आर्थिक अनिश्चितताले इरानलाई ठूलो मूल्य चुकाउन बाध्य तुल्याइरहेको छ। परिवारहरूले जीवनशैली र उपभोगको बानी क्रमशः बदलिरहेका छन्। मनोरञ्जन, शिक्षा र स्वास्थ्य सेवामा खर्च घटाइएको छ। उधारामा किनमेल गर्ने र किस्ताबन्दीमा सामान लिने प्रवृत्ति बढ्न थालेको छ।
‘सबैभन्दा उपयुक्त वर्णन यो हो कि इरानी परिवारहरू परिस्थितिसँग अनुकूलित हुँदैछन्, तर यसको अर्थ उनीहरूको जीवनस्तर कायम छ भन्ने होइन,’ सामादी भन्छन्। ‘यदि यो अवस्था जारी रह्यो भने हामीले “सहनशीलता” भन्ने कुरा क्रमशः “सहनशीलताको क्षय” मा परिणत हुन सक्छ।’
