१९ असोज, काठमाडौं । सन् २०२६ को नोबेल भौतिकशास्त्र पुरस्कार वैज्ञानिक फ्रान्सिस हाल्जेनलाई प्रदान गर्ने निर्णय रोयल स्वीडिश एकेडेमी अफ साइन्सेजले गरेको छ। उनलाई आइसक्यूब न्युट्रिनो अब्जर्भेटरीको स्थापना र उच्च ऊर्जा भएको अन्तरिक्षीय न्युट्रिनो कणहरूको पत्ता लगाउने कामका लागि यो पुरस्कार दिइएको हो। हाल्जेनले दक्षिण ध्रुवको बरफ प्रयोग गरी न्युट्रिनो कणहरूलाई पहिचान गर्न सकिने अवधारणा प्रस्तुत गरेका थिए। उनले सन् १९८८ मा यो योजना पहिलोपटक सार्वजनिक गरेका थिए।
न्युट्रिनोहरू ब्रह्माण्डभरि फैलिएका हुन्छन् र यी कणहरू पृथ्वी तथा मानव शरीरबाट सजिलै पार गर्छन्। तीमध्ये कहिलेकाहीं मात्रै न्युट्रिनो एटमिक न्युक्लियससँग ठोक्किन्छ। एटमिक न्युक्लियससँग न्युट्रिनो ठोक्किएपछि उत्पन्न हुने प्रकाशको चमकलाई दक्षिणी ध्रुवको सफा बरफमा राखिएका सेन्सरहरूले दर्ता गर्छन्। यस सिद्धान्तमा आधारित भएर आइसक्यूब अब्जर्भेटरी सन् २०११ मा दक्षिण ध्रुवमा एक क्युबिक किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेर निर्माण गरिएको थियो।
