सूचनासन् २०२४ मा ‘अरप’ नामको इन्जिनियरिङ कम्पनीमा कार्यरत हङकङका एक व्यक्तिले अधिग्रहणसम्बन्धी गोप्य छलफलका लागि सहकर्मीहरूसँग ‘भिडिओ कल’मा बसेका थिए। वित्तीय क्षेत्रमा रहेकाले उनले त्यहाँ केही असामान्य देखेनन्। तर २ करोड ५० लाख अमेरिकी डलरको भुक्तानी गरेपछि मात्र आफू ठगिएको थाहा पाए। अन्य सबै ठीक भए पनि, भिडिओ कलमा देखिएका प्रमुख वित्तीय अधिकृतजस्तो देखिने व्यक्ति एआईद्वारा सिर्जित ‘डीपफेक’ रहेछन्।
एआईद्वारा बनाइएका अनुहारहरू पत्ता लगाउन दिनप्रतिदिन कठिन हुँदै गएको छ। परामर्शदाता कम्पनी ‘डेलोइट’को सन् २०२४ को प्रतिवेदनअनुसार ‘जेनरटिभ एआई’ प्रविधि प्रयोग गरेर आउँदो वर्षमा अमेरिकामा करिब ४० अर्ब डलर बराबरको ठगी हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। यही कारणले अस्ट्रेलियान नेशनल यूनिभर्सिटीका मनोवैज्ञानिक तथा सहप्राध्यापक एमी डवेललाई प्रश्न जन्मिएको छ—के हामी सबैले एआईद्वारा बनाइएका अनुहारहरूमा फरक राम्रोसँग चिन्ने तरिका सिक्न सक्छौं?
“अहिले हामी एआई अनुहारहरू पत्ता लगाउन अलि कमजोर छौं,” उनले बताइन। डवेलका अनुसार यदि एआई अनुहार पहिचान गर्न कठिन छ भने वास्तविक जीवनमा सुधार आवश्यक छ। “फर्जी पहिचान बनाएर ठगी गर्ने, डेटिङ साइटहरूमा छल गर्ने वा बैंक खातालाई लक्षित ठगी गर्ने समस्याले हामी सबैलाई असर गर्छ,” उनले भनिन्। उनले अस्ट्रेलिया, क्यानडा र स्कटल्याण्डका सहकर्मीहरू मिलेर नयाँ प्रशिक्षण पद्धति विकास गरिन्, जुन गत महिना ‘पीएनएएस’ जर्नलमा प्रकाशित भयो।
डवेल भन्छिन्, “हामी एआई अनुहारलाई अत्यधिक दुरुस्तै भनेका छैनौं, तर विभिन्न विशेषताहरूको आधारमा मूल्याङ्कन गर्न सिकाउँछौं।” एआई अनुहार र वास्तविक अनुहारबिच भेद चिन्ने अभ्यासपछि सही पहिचान प्रतिशत औसतमा ८१ पुगेको थियो।
डाक्टर अलेहान्द्रो इस्टूडिओले भने, यो अनुसन्धानमा अपनाइएको विधि अचम्म लाग्दो छ किन भने यसले मानिसको सोच्ने र बुझ्ने प्राकृतिक क्षमताको उपयोग गर्दछ।
डवेलका अनुसार, यो प्रशिक्षण ‘स्टाइलजीएएनथ्री’ प्रणालीका लागि अत्यन्त प्रभावकारी छ, तर अन्य एआई मोडलहरूमा यसको प्रभावकारिता जाँच्न बाँकी छ। “मानिसहरूले अहिले जटिल एआई प्रणालीसँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्, र यो नै मुख्य चुनौती हो,” उनले थपिन्।
यद्यपि एआईद्वारा सिर्जित सामग्री छुट्याउने स्वचालित उपकरणहरू उपलब्ध छन्, तिनका सीमाहरू छन्।
डवेल भन्छिन्, “यो मुसाबिरालाको खेल जस्तै हो,” कम्प्युटर भाइरसका जस्तै, यी प्रणालीहरू निरन्तर विकास हुँदै र परिवर्तन भइरहेका हुन्छन्।
तैपनि उनी भन्छिन्, यो अध्ययनको निष्कर्षहरूले आशावादी हुन पर्याप्त आधार प्रदान गर्छन्।
