लेख जानकारी: एकतीस वर्षीया सविता श्रेष्ठ छ महिनाकी गर्भवती हुनुहुन्छ। गर्भवती भएपछि उनमा तीन पटक पिसाबनलीको सङ्क्रमण अर्थात् ‘यूटीआई’ भइसकेको छ। केही दिनअघि मात्र उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालय चिकित्साशास्त्र शिक्षण अस्पतालमा सात दिन भर्ना भई घर फर्किएकी हुन् र हाल ‘यूटीआई’ का लागि ‘एन्टिबायोटिक’ औषधि सेवन गरिरहेकी छन्। “मलाई यस पटकको पिसाबनलीको सङ्क्रमण निकै गाह्रो भयो। सात दिन अस्पतालमा भर्ना भएँ र अहिले घर फर्केकी छु, धेरै कष्टकर अनुभव भएको छ,” श्रेष्ठले बताइन्।
उनीसँग पटकपटक सङ्क्रमण किन भइरहेको हो भन्ने थाहा नहुँदा पनि उपचार गर्ने चिकित्सकहरूले यो अवस्था रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतासँग सम्बन्धित रहेको बताएका छन्। तीन जना चिकित्सकहरूको भनाइ अनुसार पुरुषभन्दा महिलामा पिसाबनलीको सङ्क्रमण बढी देखिन्छ। महिलाको शारीरिक संरचनाका कारण उनीहरूमा यो सङ्क्रमण पटकपटक हुने गर्छ। महिलाको पिसाबनली, योनि र मलद्वार नजिकै रहेको र पुरुषको पिसाबनली छोटो हुनु नै यसको प्रमुख कारण हो। त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालकी उपप्राध्यापक तथा स्त्रीरोग विशेषज्ञ डा. प्रेज्मा श्रेष्ठ भन्छिन्, “महिलामा पिसाबनलीको सङ्क्रमण बढी हुनुको मुख्य कारण महिलाको शारीरिक बनावट नै हो।”
“महिलाहरूको पिसाबनली, योनि र मलद्वार नजिकै छन्। उनीहरूले दिसा सफा गर्दा आफ्नो दिसाबाट यूटीआई उत्पन्न हुने गर्छ। धेरैले दिसा सफा गर्दा पछाडि बाट अगाडि तर्फ सफा गर्ने गर्छन्, जसले सङ्क्रमणलाई बढावा दिन्छ। त्यस्तै, महिलाको पिसाबनली छोटो भएकाले सङ्क्रमण छिट्टै पिसाब थैलीसम्म पुग्ने गर्छ,” डा. श्रेष्ठले थपिन्। मिर्गौलाका विशेषज्ञ डा. ऋषिकुमार काफ्ले भन्छन्, “गर्भवती महिलाहरूको पाठेघर ठूलो भएर पिसाबथैलीमा दबाब पर्छ र यस कारण पिसाबनलीमा सङ्क्रमणको जोखिम बढी हुन्छ।”
विभिन्न तथ्यांक र चिकित्सकहरूको अनुभव अनुसार प्रजननयोग्य उमेर समूहकी महिलाहरूमा पिसाबनलीको सङ्क्रमण सबैभन्दा बढी देखिन्छ। “प्रजननयोग्य उमेरका महिलाहरूमा कन्डम र ‘स्पर्मिसाइड जेल’ जस्ता गर्भनिरोधक उपकरणको प्रयोग गर्दा पनि पिसाबनलीको सङ्क्रमण हुने गर्छ,” डा. श्रेष्ठले बताइन्। उनी बताउँछिन् कि महिलाहरूको शरीरमा विभिन्न चरणमा हुने होर्मोन अस्थिरताका कारण पनि ‘यूटीआई’ हुने सम्भावना हुन्छ। “महिनावारी समाप्त भएपछि शरीरमा इस्ट्रोजन होर्मोनको कमी हुन्छ, जसले योनिको छाला पातलो पार्न र यूटीआई छिटो लगाउन सक्छ।”
