चिनियाँ सरकारी सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार दुई जना चिनियाँ प्राज्ञहरूले पहिलो पटक गणिततर्फको विश्वकै सबैभन्दा ठुलो पुरस्कार जितेका छन्। चिनियाँ गणितज्ञ होङ वाङ र यु दङले अमेरिकाका जोन पार्डन र क्यानडाका जेकब जिमरमनसहित यो पुरस्कार जितेका छन्। प्रत्येकले १५,००० क्यानाडेली डलर अर्थात् करिब १०,५०० अमेरिकी डलर बराबरको पुरस्कार प्राप्त गरेका हुन्। उनीहरूले एक शताब्दीकै पुराना गणितसम्बन्धी समस्या समाधान गरेका छन्, जसले गणितज्ञहरूलाई लामो समयदेखि अचम्मित बनाएको थियो। अमेरिका र फ्रान्समा अध्यापन गर्ने ३५ वर्षीय वाङ यो सम्मान पाउने हालसम्मकी तेस्रो महिला पनि हुन्।
मानव गणनालाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई)ले चुनौती दिइरहेका बेला, गणितको नोबेल पुरस्कार मानिने फिल्ड्स मेडल गत बिहीबार अमेरिकामा प्रदान गरिएको थियो। यस उपलब्धिले चीनका सामाजिक सञ्जालहरूमा ठूलो चर्चा पाएको छ। “फिल्ड्स मेडल” तथा “पहिलो चिनियाँ गणितज्ञ जसले फिल्ड्स मेडल जिते” जस्ता ह्यासट्यागहरूले वेइबोदेखि रेडिटसम्मका विभिन्न प्लेटफर्ममा लाखौँ दृश्यहरू सिर्जना गरेका छन्। “यो सम्पूर्ण चिनियाँ जनताको गौरवको कुरा हो,” वेइबोमा एक प्रयोगकर्ताले टिप्पणी गरेका छन्।
चिनियाँ सञ्चार माध्यमहरूले ती दुई विज्ञानिज्ञहरूलाई व्यापक स्थान दिएका छन्। उनीहरूको शैक्षिक पृष्ठभूमि, व्यक्तिगत रुचि र देशका लागि उनीहरूले पुर्याएको योगदानका विषयमा समाचारहरू प्रकाशन गरिएका छन्। “चिनियाँ गणित समुदायका लागि यो दशकौँदेखि आकांक्षित सपनाको प्राप्ति हो,” पहिलो चिनिया फिल्ड्स पदक विजेता शिङ्ग-तङ याउले बताएका छन्। वाङले आफ्नो सहकर्मी जोश सालसँग मिलेर सन् १९१७ मा जापानी गणितज्ञ सोइची काकेयाले सोधेको प्रश्नको उत्तर दिएका थिए: पूर्ण रूपमा एक पटक एउटा पेन्सिल फन्को घुमाउँदा ओगट्ने सबैभन्दा सानो क्षेत्रफल कति हुन्छ? यो अध्ययन गत वर्ष प्रकाशित भएको थियो।
शिकागो विश्वविद्यालयका ३७ वर्षीय गणित प्रोफेसर याङलाई एक शताब्दी पुरानो उक्त समस्याको समाधानका लागि सम्मान गरिएको छ। सन् १९०० मा जर्मन गणितज्ञ डेभिड हिल्बर्टले एक प्रश्न औंल्याएका थिए, जुन पछि ‘हिल्बर्टको छैटौँ समस्या’ भनेर परिचित भयो। प्रश्न थियो: छुट्टाछुट्टै कणहरूको गति आधारमा कुनै सम्पूर्ण वस्तु वा प्रणालीको व्यवहार कसरी गणना गर्ने? याङले ग्यासहरूको व्यवहार अध्ययन गरेर उक्त समस्या समाधान गरेका हुन्। उनले भने, “मेरा नामहरू ती महान गणितज्ञहरूमध्ये राखिनु ठूलो सम्मान हो।”
