दलीप सिंह पाँच वर्षको उमेरमै सिख महाराजा बने। तर सन् १८४९ मा ब्रिटिशहरूले सिख साम्राज्यलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएपछि उनलाई ब्रिटेनमा निर्वासनमा पठाइयो। यी महाराजाले भारत फर्कने प्रयास गरे पनि उनलाई कहिल्यै स्वदेश फिर्तीको अनुमति दिइएन। १८३८ मा जन्मिएका उनले १८९३ सम्म जीवन यापन गरे। २५ वर्षको उमेरमा उनले सफोकको एल्भडन हल खरिद गरेर त्यहीँ घर बनाए। उनको पहिलो विवाह जर्मनीकी बाम्बा मुलरसँग भयो।
लगभग एक सय वर्षपछि, सन् १९९६ मा एसिक्सका पीटर बान्स जब यो घर भ्रमण गर्न पुगे, तब दलीप सिंहको जीवन कथा उनले छुन पुग्यो। त्यसपछि उनले महाराजासम्बन्धी सामग्री र कथाहरू सङ्कलन गर्न करिब तीन दशक बिताए। भारतीय राजाबारे अनुसन्धान गर्दा उनी आफ्नै जरा खोज्दै गरेका जस्तो अनुभव हुन्थ्यो भन्छन् बान्स। बान्सका अनुसार सिंहको १८५० को दशकमा ब्रिटेन आगमनले यो देशमा पन्जाबी इतिहास कति पुरानो छ भन्ने देखाउँछ।
दलीप सिंह र बाम्बाका छ सन्तानमध्ये राजकुमारी क्याथरीन सबैभन्दा प्रिय सन्तान थिइन् भन्ने बान्स बताउँछन्। “उनको कथा खासै कतै सुनिएको थिएन,” ५२ वर्षीय बान्सले ‘दक्षिण एशियाली सम्पदा महिना’ को अन्तिम सातामा भन्यो। “कन्सन्ट्रेशन क्याम्पमा पुर्याइएका यहुदी परिवारहरूलाई उनले नै बचाएकी थिइन्,” बान्स भन्छन्। “उनले आफ्नो धर्म, पृष्ठभूमि वा सम्पदासँग सम्बन्ध नभएका मानिसहरूलाई सहयोग गरिन्। ती मानिसहरू उनका लागि पूर्ण रूपमा अपरिचित थिए। त्यो मात्र मानवता थियो।”
सन् १९९० को दशकमा बान्सले स्थानीय पत्रिकामा विज्ञापन गरेर ती राजकुमारीहरूबारे थाहा भएका व्यक्तिहरूलाई सम्पर्क गर्न आग्रह गरेका थिए। करिब ३०० जनाले जवाफ दिएका थिए। कतिपयले राजकुमारीहरूलाई चिनेका थिए वा परिवारका लागि काम गरेका थिए। धेरैले उपहार पनि प्राप्त गरेका थिए। बान्सले ती वस्तुहरू किन्न चाहेका थिए, तर धेरै मानिसहरूले आफ्ना अमूल्य सामग्री मुफ़्त दिएका थिए। उनले भने, “त्यो परिवारसँग सम्बन्धित २,००० भन्दा बढी वस्तुहरू मसँग छन्। ती मध्ये मेरो मनपर्ने वस्तु एउटा नृत्य समारोहमा खिचिएको तीन राजकुमारीहरूको सुन्दर तस्बिर हो।”
