अमेरिकी राष्ट्रिय समुद्री तथा वायुमण्डलीय प्रशासनले विकसित हुँदै गरेको ‘सुपर एल निनो’ इतिहासकै सबैभन्दा शक्तिशाली बन्ने सम्भावना ७० प्रतिशत रहेको बताएका छन्। वैज्ञानिकहरूले यसपटकको शक्तिशाली एल निनोले सन् २०२७ लाई अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो वर्ष बनाउन सक्ने लगभग निश्चित अनुमान व्यक्त गरेका छन्। क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयका जलवायु विज्ञ ड्यानियल स्वेनले यो घटना असाधारण रहेको र आगामी महिनाहरूमा यसको तीव्रता अझ बढ्ने बताए। २९ साउन, काठमाडौं। अमेरिकाको राष्ट्रिय समुद्री तथा वायुमण्डलीय प्रशासन (एनओएए) ले विकसित भइरहेको ‘सुपर एल निनो’लाई अहिलेसम्मकै सबैभन्दा शक्तिशाली बन्ने प्रक्षेपण गरेको छ। बिहीबार सार्वजनिक गरिएको पूर्वानुमान अनुसार यो एल निनो इतिहासकै सबैभन्दा शक्तिशाली बन्ने सम्भावना लगभग ७० प्रतिशत रहेको छ। पहिले यसलाई ‘ऐतिहासिक रेकर्डमा सबैभन्दा ठूलो एल निनो’ मध्ये एक हुने अनुमान गरिएको थियो। पछिल्लो पूर्वानुमानमा आएको परिवर्तनको मुख्य कारण एल निनोको तीव्र गतिमा भइरहेको विकास तथा विभिन्न कम्प्युटर मोडलहरूले यसको उत्कर्ष अझ शक्तिशाली हुने देखाउनुलाई जनाइएको छ। एनओएएले जनाएको छ कि यो घटना शरद ऋतुको अन्त्यदेखि जाडो मौसमको सुरुवातसम्म उत्कर्षमा पुग्नेछ। एनओएएले एल निनोको तीव्रताको अभिलेख सन् १९५० देखि राख्दै आएको छ। पछिल्लो प्रक्षेपणले यसपालिको एल निनोले सन् १९८२–८३ मा बनेको शक्तिशाली एल निनोको रेकर्ड पनि तोड्न सक्ने सम्भावना देखाएको छ। एल निनोको अवस्थामा मध्य तथा पूर्वी उष्णकटिबन्धीय प्रशान्त महासागरको समुद्री सतहको तापक्रम औसतभन्दा अत्यधिक वृद्धि हुन्छ। तातो पानीले ठूलो मात्रामा ताप वायुमण्डलमा प्रवेश गराउँछ र यसले विश्वका मौसमी प्रणालीहरूमा व्यापक प्रभाव पार्दछ। एनओएएको रिपोर्ट अनुसार यस पल्ट प्रशान्त महासागर क्षेत्रमा समुद्री सतहको तापक्रम औसतभन्दा २.५ डिग्री सेल्सियसभन्दा बढी बढ्न सक्ने अनुमान छ। यस्तो तापक्रम तीन महिनाको औसतमा मापन गरिन्छ जसले छोटो अवधिका उतारचढावलाई कम महत्व दिन्छ। एल निनोका कारण इन्डोनेसिया र अस्ट्रेलियामा खडेरी बढ्ने, दक्षिण अमेरिकाका केही क्षेत्रहरूमा अत्यधिक वर्षा र बाढीको जोखिम वृद्धि हुने देखिन्छ। यसको प्रभाव विश्वका अन्य क्षेत्रहरूमा भिन्न-भिन्न रूपमा परिलक्षित हुन सक्छ। जलवायु परिवर्तनले थप चुनौती थप्दै आएको छ; यसका कारण पछिल्ला दशकहरूमा उष्णकटिबन्धीय महासागरको औसत तापक्रम नै बढेको छ, जसले एल निनोको परम्परागत प्रभावमा फरक ढङ्गले देखिने सम्भावना छ। एनओएएले ‘रिलेटिभ ओसियानिक निनो इन्डेक्स’ (रोनी) नामक नयाँ सूचक प्रयोग गर्दैछ, जसले दीर्घकालीन समुद्री तापक्रम वृद्धिलाई ध्यानमा राखेर एल निनोको वास्तविक तीव्रता मापन गर्छ। तर यद्यपि यस सूचकका बाबजुद पनि अहिले विकसित भइरहेको एल निनो अभूतपूर्व तीव्रतामा बढिरहेको वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्। क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयका जलवायु विज्ञ ड्यानियल स्वेनका अनुसार यो घटना अत्यन्त असाधारण छ र एल निनो अहिले नै रेकर्ड स्तरमा पुगेको छ, साथै आगामी महिनाहरूमा यसको तीव्रता अझ बढ्ने अपेक्षा छ। वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ कि सन् २०२७ सबैभन्दा तातो वर्ष बन्न सक्ने सम्भावना छ। उनीहरूले एल निनोको तीव्रता र त्यसबाट हुने प्रभावहरूलाई सधैं सोझो रूपमा नहेरिनुपर्ने पनि बताएका छन्। त्यसैले इतिहासकै सबैभन्दा शक्तिशाली एल निनो भए पनि सबै प्रभावित क्षेत्रहरूमा चरम मौसम सुनिश्चित भने छैन। यद्यपि एल निनोका सामान्य प्रभावहरू देखिने सम्भावना उच्च हुनेछ, विशेषगरी उत्तरी गोलार्धमा शरद र जाडो महिनाहरूमा यसको प्रभाव बढी देखिनेछ। अमेरिकामा क्यालिफोर्नियादेखि दक्षिणी राज्यहरू हुँदै फ्लोरिडासम्म असामान्य रूपमा बढी वर्षा हुने सम्भावना छ। मध्यपश्चिमी क्षेत्रहरूमा भने एल निनोले जाडो मौसमलाई सामान्यभन्दा न्यानो र सुख्खा राख्ने अनुमान गरिएको छ। एल निनोले विश्वको औसत तापक्रममा वृद्धि गर्छ। मानवीय गतिविधिबाट भइरहेको दीर्घकालीन जलवायु परिवर्तनमा एल निनोले थप ताप थप्ने भएकाले आगामी वर्षको तापक्रममा यसको प्रभाव महत्वपूर्ण हुन सक्छ। वैज्ञानिकहरूको अनुसार यो शक्तिशाली एल निनोले सन् २०२७ लाई अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो वर्ष बनाउन लगभग सुनिश्चित छ। त्यस्तै सन् २०२६ पनि अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो वर्ष बन्न सक्ने संभावना एनओएएका पूर्वानुमानहरूमा रहेको छ।
