जापानी इन्सेफलाइटिस (जेई) सङ्क्रमणका कारण यस वर्ष अहिलेसम्म २१ जनाको ज्यान गएको छ। यसपछि सबैभन्दा बढी प्रभावित जिल्लामा वयस्कहरूका लागि खोप कार्यक्रम सञ्चालन गर्न प्राथमिकता दिने निर्णय स्वास्थ्य सेवा विभागका प्रमुखले बताएका छन्। खोपको व्यवस्था गर्न स्वास्थ्य तथा खाद्य सुरक्षा मन्त्रालयलाई अनुरोध गरिएको छ भन्ने जानकारी अधिकारीहरूले दिएका छन्। स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार २६ जिल्लाका ६२ वटा नगरपालिकामा ८५ जनामा जेई पुष्टि भएको छ। सङ्क्रमित व्यक्तिहरूमध्ये एक चौथाइभन्दा बढीको ज्यान गएको छ, र अधिकांश मृतक ५० वर्षभन्दा माथिका छन्।
अहिले सबैभन्दा प्रभावित झापामा विगतमा खोप नलगाएका व्यक्तिलाई लक्षित गरी तत्काल खोप कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ। स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ताले आवश्यक खोपको व्यवस्था गरिने बताउँदैछन् भने बाल स्वास्थ्य तथा खोप शाखाका प्रमुखले नौ जिल्लालाई लक्षित गरेर खोप अभियानको योजना बनाइएको र अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूबाट सहयोग प्राप्त भएमा त्यसलाई प्रभावकारी रूपमा अगाडि बढाउन सहज हुने जानकारी दिए।
नेपालमा सन् १९७८ मा पहिलो पटक जेई पुष्टि भएको थियो। जेई भाइरस मस्तिष्कमा सङ्क्रमण गराउँछ। संक्रमित लामखुट्टेले मानिसलाई टोकेपछि यो भाइरस सर्छ। क्युलेक्स जातिको लामखुट्टेले सङ्क्रमित सुँगुर या बङ्गुरलाई टोकेर मानिसमा सर्ने यो रोगले करिब ३० प्रतिशत बिरामीको ज्यान लिने गरेको विज्ञहरूले बताउँछन्।
स्वास्थ्य सेवा विभागका निमित्त महानिर्देशक डा. अनुज भट्टचनले उच्च मृत्युदर भएका जिल्लालाई प्राथमिकतामा राखेर काम भइरहेको बताए। उनले भने, “हामी मन्त्रालय, विज्ञ समिति, प्रदेश र सम्बन्धित जिल्लाहरूको सुझाव लिएर अघि बढ्छौं।” यस वर्ष अहिलेसम्म सुनसरी, सप्तरी, कैलाली र पर्सामा दुई-दुई जना र अन्य सात जिल्लामा एक-एक जनाको मृत्यु भएको छ।
अधिकारीहरूले भनेका छन् कि खोप अभियान सञ्चालनका लागि बजेट छुट्याइसकिएको छ र स्वास्थ्य मन्त्रालयसँग समन्वय भइरहेको छ। डा. अभियान गौतमले भने, “हामीले अघिल्लो वर्षदेखि विशेष खोप अभियान नवलपरासी पूर्व र चितवनमा सञ्चालन गरेका छौं।”
स्वास्थ्य अधिकारीहरूले धानखेत र स्थिर पानी भएका क्षेत्रहरूमा विशेष सावधानी अपनाउन र लामखुट्टेबाट जोगिन सुझाव दिएका छन्। जेई को कारण बढेको चिन्ता र खोप अभियान सञ्चालन हुनुअघि नै जेई सङ्क्रमण नेपालमा ठूलो प्रकोप बनेको तथ्यलाई जनस्वास्थ्य विज्ञहरूले अहिलेको प्रवृत्तिलाई गम्भीर रुपमा लिइरहेका छन्।
