भोटेकोशी खोलाको बाढीले आपूर्ति शृङ्खला प्रभावित, उपत्यकामा अत्यावश्यक वस्तुको मौज्दात कति छ?
समाचार सारांश रसुवागढीको भोटेकोशी बाढीपछि कृष्णभिरमा सड़क ध्वस्त हुँदा काठमाडौं-मुग्लिन मार्ग पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ। सडक अवरुद्ध भएपछि कालीमाटी बजारमा आइतबार तरकारी, फलफूल र माछा आपूर्ति ७ लाख ९५ हजार २४१ किलोबाट घटेर १ लाख ५१ हजार ९१२ किलोमा सीमित भएको छ। आयल निगमले हेटौँडा र अमलेखगञ्ज रास्ता हुँदै इन्धन र ग्यास आपूर्ति गर्ने तयारी गरिरहेको छ भने सरकारले कालोबजार र कृत्रिम अभाव गर्नेहरूलाई कडा कारवाहीको चेतावनी दिएको छ। १४ भदौ, काठमाडौं। हालै भएको भोटेकोशी बाढीले गर्दा नेपाल-चीन प्रमुख व्यापारिक नाका रसुवागढीमा ठूलो क्षति पुगेको छ। १० भदौको विनाशकारी बाढीले यहाँको जनधन तथा राष्ट्रिय सम्पत्तिमा अपूरणीय क्षति पुर्याएको छ। यस बाढीमा हजारौं मानिस हराइरहेका छन् भने खर्बौको क्षति भएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ। अहिले पनि राज्यका सबै निकायहरू उद्धार र राहत कार्यमा जुटिरहेका छन्। रसुवा, नुवाकोट, र धादिङ जिल्लाहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित भएका जिल्ला हुन्। यो विपत् केवल सो क्षेत्रमै सीमित नरहँदै देशको राजधानी काठमाडौं उपत्यकामा समेत असर पुग्न थालेको छ।
कृष्णभिरमा सडक भासियो काठमाडौं र देशका अन्य भाग तथा बाह्य बजारसँग जोड्ने मुख्य मार्ग पृथ्वी राजमार्ग (काठमाडौं-मुग्लिन खण्ड) पूर्णरूपमा अवरुद्ध छ। धादिङ बेनिघाट रोराङ गाउँपालिका अन्तर्गत कृष्णभिर क्षेत्रमा त्रिशूली नदीले सडक कटान गर्दा सडक भत्किएको हो। नदी किनारमा बनाइएको पर्खाल पनि कटानमा परेको कारण सडकमा ठूलो क्षति पुगेको छ, जसले गर्दा त्यहाँबाट सम्पूर्ण ढुवानी रोकिएको छ। पहिले पनि गल्छी क्षेत्रमा पानीले बाटो अवरुद्ध गरेको थियो, र त्यो अवरोध हटाउँदा दोस्रो दिनमै कृष्णभिर सडक भासिएर पुनः राजमार्ग ठप्प भयो। सडक विभागका महानिर्देशक डा. विजय जैसीका अनुसार कृष्णभिरमा सडक भासिएको ठाउँमा प्राविधिक टोलीले अध्ययन गरिरहेको छ। उनी भन्छन्, “यो जटिल भूगोल भएको क्षेत्र हो र नदीले तलबाट कटान गरिरहेको छ, त्यसैले जोखिम मूल्यांकनपछि मात्र निर्णय हुनेछ।” यसले हाल तुरुन्तै सडक संचालन हुने सम्भावना कम छ।
मुख्य मार्ग अवरुद्ध भएपछि काठमाडौं उपत्यकामा महँगाइ र वस्तु अभाव हुने डर सुरु भइसकेको छ। अवरुद्ध मार्गले कालीमाटी फलफूल र तरकारी बजारमा आपूर्ति पनि प्रभावित परेको छ। तरकारी आपूर्तिको अवस्था कालीमाटी तरकारी बजार विकास समितिको तथ्यांकअनुसार आइतबार तरकारी, फलफूल, र माछाको आपूर्ति घटेको छ। शनिबार ७ लाख ९५ हजार २४१ किलो आपूर्ति भएकोमा आइतबार त्यो मात्र १ लाख ५१ हजार ९१२ किलोमा झरेको छ। सूचना अधिकारी विनय श्रेष्ठले भारत र तराईबाट आउने आलु, प्याज र फलफूलमा खासै असर पर्ने उल्लेख गरे। उनी भन्छन्, “सामान राति १२ बजेदेखि बिहान ६ बजेसम्म भित्रिने हो, सड़क अवरुद्ध भएकाले यो मात्रा क्रमशः कम हुने छ।” धादिङका पालुङ, काभ्रे, नुवाकोट र उपत्यका भित्रका स्थानहरूबाट तरकारी आइरहेकाले छोटो दूरीको आपूर्तिमा समस्या छैन। तर, लामो समय सडकमार्ग बन्द भए काठमाडौं आउने तरकारी पोखरा, बुटवल वा नारायणगढतर्फ मोड्नुपर्ने हुन सक्नेछ, जसले समग्र बजार प्रणालीमा प्रभाव पार्ने जोखिम छ।
खाद्यान्न बोकेको मालवाहक गाडीहरू राजमार्गमै अलपत्र, चामल तीन महिनासम्म पुग्ने खाद्यान्न आपूर्ति प्रणाली पनि प्रभावित छ। भारत र तराईबाट चामल, दाल, तेल लगायतका महत्वपूर्ण सामग्री ढुवानी गरिरहेका सैकडौं गाडीहरू राजमार्गमै रोकिएका छन्। यद्यपि, काठमाडौंमा तत्काल खाद्यान्न अभाव नहुने व्यवसायीहरूले बताएका छन्। नेपाल चामल, तेल, दाल उद्योग संघका सदस्य विभोर अग्रवालले काठमाडौंका गोदामहरूमा पर्याप्त स्टक भएको जानकारी दिए। उनका अनुसार चामल आपूर्तिमा कुनै समस्या छैन र अझै दुई देखि तीन महिनाका लागि चामलको भण्डारण पर्याप्त छ। अन्य खाद्यान्न उद्योगीहरूसँग १५ दिन देखि एक महिना पुग्ने स्टक रहेको बताएकाले सडकमार्ग ७-१० दिन बन्द हुँदा बजारमा ठूलो असर नपर्ने उनी बताउँछन्। तर लामो समय बाटो बन्द हुँदा दैनिक ज्यालादारी गरेर खाने वर्गलाई प्रत्यक्ष असर पर्न सक्ने भएकाले सरकारले तुरुन्त बाटो खोल्न कदम चाल्नुपर्ने उनको सुझाव छ.
