पेम्बा डुन्डु तामाङ र इठा घले रसुवाको त्रिशूली–३ ‘बी’ को सुरुङभित्र वेल्डिङ गरिरहेका थिए, त्यतिबेला सुरुङको अर्को छेउबाट तीव्र हावाको वेग छिरेको थियो। प्रवेशद्वारको केही सय मिटरभित्र काम गरिरहेका करिब ५०-६० जना मजदुरहरूले अर्को तर्फको प्रवेशद्वारबाट बाढी आएको वा हुरी लागेको बुझ्न सकेनन्। पेम्बा वेल्डिङ गर्दै थिए। सुरुमा उनलाई सुरुङको कुनै भाग भत्कियो कि भन्ने लागेको थियो। उनका सबै सहकर्मीहरू सुरुङबाट बाहिर भाग्न थाले। “साथीहरू सबै भागे, मैले अलिकति पत्याएन तर…” सुरुङबाट भागेर ज्यान जोगाएका पेम्बाले सोमवार नुवाकोट, बट्टारको शिविरमा गत बुधबारको घटना सुनाउँदै भने। “भित्र केही खसेर आयो कि भनेर सोचेको होइन रहेछ।” पेम्बा केही ढिला भएर भाग्न थाले। तर पछाडि दुई ठूलो गाडीहरूले बाढीको वेगलाई केही मात्रामा घटाए। उनी भाग्दै गर्दा त्यहाँ पानी पुगिसकेको थियो। “खोला पछाडि हुन्छ म अघि भाग्छु,” उनी भन्छन्। उनीहरू काम गरिरहेको ठाउँ सुरुङको विद्युत उत्पादन केन्द्र नजिकैको मुखमा थियो। त्यो मुख खोलाभन्दा केही अग्लो भएकाले बाढी त्यो खोलाबाट सुरुङभित्र परेको थियो। भाग्दै गर्दा उनी नदी सतहभन्दा केही माथि रहेको सुरुङको निकासबाट बाहिर निस्कनेमा सफल भए। त्यहाँ उनीहरूलाई इठा घले सहितका साथीहरूले पर्खिरहेका थिए। इठा पनि पेम्बाकै वरिपरि थिए। तर उनी पेम्बाभन्दा त छिटो सुरुङबाट बाहिर निस्कनेमा सफल भए। उनले तत्कालै अनुमान लगाए कि सुरुङभित्र पानी पसेको छ। “प्लाई बिछ्याइएको थियो, त्यो सबै उडाएर आयो… म त्यहींबाट भागें,” इٹھाले सुनाए। उनका अनुसार, यदि बाढी उनीहरू भएको मुखबाट सुरुङभित्र पसेको भए उनीहरू बच्न सक्दैन थिए। सुरुङको बाहिरसम्म बाढी चढेपछि सबै जना डाँडातिर उक्लन थाले। त्यसै समयमा पेम्बा र इठाले पारिपट्टिको खोला छेउमा रहेको आफ्नै गाउँ देखे। “मेरो बस्ती तलै छ। हेरेको केही रहेनछ। म त लास्टै बेहोस जस्तै भएँ,” पेम्बा सुनाउँछन्। उनका आमा, दाइ, भाउजू सहित छ जना परिवारका सदस्यहरू सम्पर्क विहीन छन्। उनकी श्रीमती पनि अर्कै जलविद्युत आयोजना रहेको ठाउँमा काम गर्थिन्। उनी पनि जङ्गलतर्फ भागेर जोगिएको पेम्बाले सुनाए। पेम्बा जस्तै आफ्नो गाउँलाई बाढीले बगाएको देखेर इठा पनि स्तब्ध भए। “बाहिर निस्केर आफ्नो घर हेरेँ, सबै केही बगिसकेको रहेछ। खोला ठूलो आएको थियो। घर केही छैन, म निराश भएँ,” इठाले सुनाए। उनीका आमाबाबु र जेठी छोरीसहित आठ जना बेपत्ता छन्। सुरक्षित स्थानमा पुगे पनि उनीहरूले दुई दिनसम्म राम्रो खाना पाउन सकेनन्। त्यसपछि नेपाली सेनाले उद्धार गरी नुवाकोट ल्यायो। विद्युत् उत्पादन गृहमा अझै कतिपय मानिसहरू हराइरहेका छन् भन्ने पेम्बाले बताए। तारामाया तामाङ सोमबार दिउँसो बट्टारमा बाढीमा परी मृत्यु भएका आफ्ना बुबाको शवको पर्खाइमा थिइन्। उनी अपरे त्रिशूली १ जलविद्युत् आयोजनामा सुरुङ बाहिरको साइट कार्यालयमा भाउजूसँग काम गरिरहेकी थिइन्। “एकदम ठूलो बाढी आइरहेको छ। विपत्तिको खबर आयो, तिमीहरू भाग्नुपर्छ भनेर। म भाग्न सफल भएँ। बाढी आउँदै थियो, म सांस रोक्दै एउटा आँपको रुखमा पुगेँ त्यसपछि माथिबाट धकेलियो,” उनले बाढीको क्षण सम्झिँदै भनिन्। “त्यहाँ फोहोर राख्ने स्टोरभित्र छिरेँ। भाउजू र दुवैलाई लडायो। त्यसको छेवैमा सुरुङ थियो, त्यसको ढोका भेटेपछि भित्र भाउजूलाई राखें म पनि भित्र गएँ। त्यहाँबाट सबैलाई पानीले बगायो। अफिस पनि पुरियो।” उनका अनुसार, उनी प्रवेश गरेको सुरुङभित्र पनि पानी पसेको थियो। त्यो सुरुङमा तीन तलाको संरचना थियो। सहयोगको लागि चिच्याएपछि एक जनाले टर्च बालेर उनीहरूलाई बाहिर निस्कन सहयोग गरे। उनीहरू त्यहाँ पनि सुरक्षित नभएपछि पहाडमा उकालो गर्दै थप सुरक्षित ठाउँमा पुगे। आफूले काम गरेको ठाउँबाट करिब ३८५ जनाको उद्धार भएको सुनकी छन्। अधिकारीहरूले अर्को सुरुङमा अझै धेरै मानिसहरू फसेको बताएका छन्। उद्धारपछि मात्रै उनलाई थाहा भयो कि आफ्ना आमाबाबु विनाशकारी बाढीमा हराएको। उद्धारअघि एक रात खुला आकाश मुनि बिताउनुपर्यो। फोन थियो, तर नेटवर्क थिएन। “परिवारसँग सम्पर्क भएन। बेलुका नेटवर्क लाग्यो अनि बहिनीलाई सोधेँ। अरूलाई (बाढीले) भेट्यो जस्तो छ, बाबाले बेहोस अवस्थामा हुनुहुन्छ भन्ने जानकारी पाइयो,” उनले भनिन्। उद्धारपछि मात्र उनका आमाबाबु दुवै पाइएनन्। “उद्धार गर्दै खोज्दा बाबा पनि भेटिएनन्,” तारामाया भावुक भइन्। ‘भूकम्पमा त निकालेर खान पाइयो, अहिले त केही छैन’ तारामायाको परिवार खाल्टेमा बस्दै आएको थियो। एक दशकअघिको भूकम्पले पुरानो घर भत्काएपछि उनीहरू त्यहाँ सरेका थिए। “२०७२ सालमा पनि घरविहिन पारियो। २०८३ सालमा पनि परिवार नै लगियो,” उनी भन्छिन्। पेम्बालाई अब जाने घर र रोजगार स्थल दुवैमा क्षति पुगेको छ भन्नेमा चिन्ता छ। “म बाँच्दा पनि बेकार लागिरहेको छ। कहाँ बस्ने, कहाँ गएर खाने?” उनी भन्छन्। “पहिला भूकम्पले त केही निकालेर खान पाइयो। अहिले त केही छैन। गाउँ छैन, घर छैन, कमाएर खाने ठाउँ छैन।” पेम्बालाई अब भोकै पर्ने होला कि भन्ने चिन्ता छ।
