अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको वासिङ्टन भ्रमणका क्रममा इरानलाई दिइँदै आएको कुनै पनि प्रकारको सहयोग तत्काल रोक्न आग्रह गरेका छन्। चीनका लागि अमेरिकी राजदूत डेभिड पर्ड्युले शुक्रबार सीएनबीसीसँगको अन्तर्वार्तामा यस कुरा पुष्टि गरेका छन्। चालु युद्धका बीच इरानलाई आर्थिक रूपमा अलग्याउने ट्रम्प प्रशासनको प्रयासमा चीनले प्रदान गर्दै आएको आर्थिक, गुप्तचरी र सैन्य सहयोग मुख्य बाधा बनेको अमेरिकाको ठहर छ।
चीनको सहयोगबिना इरानमाथि पूर्ण आर्थिक दबाव सिर्जना गर्न नसकिने अमेरिकी अधिकारीहरूको बुझाइ छ। युद्धको सुरुआतदेखि नै चीनले इरानलाई हवाई रक्षा प्रणाली र ड्रोन निर्माणका लागि आवश्यक पार्टपुर्जा उपलब्ध गराइरहेकोमा अमेरिकी अधिकारीहरू चिन्तित थिए। पछिल्ला केही हप्तामा इरानले चिनियाँ व्यावसायिक भूउपग्रहबाट प्राप्त उच्च-गुणस्तरका तस्बिरहरू प्रयोग गरेर मध्यपूर्वमा रहेका अमेरिकी सैन्य बेसहरू, विमानवाहक जहाजहरू तथा फारसको खाडी र अरब सागरमा रहेका नौसैनिक जहाजहरूलाई निशाना बनाएको अमेरिकी अधिकारीहरूले दाबी गरेका छन्।
यस खुलासापछि अमेरिकी सेनाले आफ्ना जहाजहरूको स्थिति इरानले सजिलै पत्ता लगाउन नसकोस् भनी आफ्नो सञ्चालन प्रक्रियामा परिवर्तन गरेको छ। राजदूत पर्ड्युले सीएनबीसीसँग भने, ‘हामीले केही हप्ताअघि नै चीनलाई स्पष्ट पारिसकेका थियौँ कि इरानलाई प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा दिइने कुनै पनि सहयोग, चाहे त्यो गुप्तचरी होस्, पार्टपुर्जा होस् वा सैन्य उपकरण होस्, हाम्रा लागि पूर्ण रूपमा अस्वीकार्य छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले फेरि यो कुरा स्पष्ट गर्नुभएको छ।’
पर्ड्युले भने, ‘इरानको मुद्दा पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र रहेको र यसलाई ताइवानसँग कुनै पनि हिसाबले जोडिन नसकिने कुरा अमेरिकाले चीनलाई स्पष्ट पारेको छ। चीनले हाम्रा कुरा सुनेको प्रमाण हामीसँग छ। उनीहरूले केही कदमहरू पछाडि हटाएका छन्। ट्रम्पले इरानबारे बोल्दा उनीहरूले ध्यान दिएको प्रमाण पनि छ।’ अर्कोतर्फ, चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार राष्ट्रपति सीले ट्रम्पलाई जुनको समझदारी पत्र (एमओयू) मा फर्केर आणविक सम्झौता गरी इरानसँगको तनाव कम गर्न आग्रह गरेका छन्। सीले भने, ‘चीनले सम्बन्धित पक्षहरूलाई शान्तिपूर्ण समाधानका लागि प्रतिबद्ध रहन र वार्ताको वातावरण कायम राख्न प्रोत्साहन गरेको छ।’
