Skip to main content

रणनीतिक भण्डारबाट ३२ करोड ५० लाख ब्यारेल तेल निकासी

युद्धका कारण विश्वव्यापी रूपमा फैलिएको ऊर्जा संकटलाई सामना गर्न रणनीतिक भण्डारबाट अहिलेसम्म ३२ करोड ५० लाख ब्यारेल तेल निकालिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (आईईए) का सदस्य राष्ट्रहरूले मार्च महिनामा प्रतिबद्धता जनाएको ४० करोड ब्यारेलमध्ये हालसम्म ३२ करोड ५० लाख ब्यारेल कच्चा तेल तथा तेलजन्य पदार्थ रणनीतिक भण्डारबाट निकालेका छन्। विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति संकट कम गर्न जी–७ राष्ट्रहरूले पनि आईईएको समन्वयमा तत्काल १० करोड ब्यारेल डिजेल र कच्चा तेल बजारमा ल्याउने सहमति गरेका थिए। यसबारे जानकारी आईईएको एक दिन पछि सार्वजनिक भएको हो। अमेरिका–इजरायल युद्धका कारण इरानमा सिर्जित परिस्थितिको प्रभावले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा परेको असरलाई सम्बोधन गर्न जी–७ ले उक्त निर्णय गरेको हो। तर जी–७ ले बजारमा ल्याउन लागिएको १० करोड ब्यारेलमा मार्चमा गरिएको प्रतिबद्धताअनुसार बाँकी रहेको ७ करोड ५० लाख ब्यारेल पनि समावेश छ कि त्योभन्दा अतिरिक्त हो भन्न पूर्ण रूपमा स्पष्ट पारेको छैन।

रणनीतिक पेट्रोलियम भण्डार (एसपीआर) भनेको तेल आपूर्तिमा अवरोध आएमा आवश्यक तेल आपूर्ति गर्न विभिन्न देशहरूले भण्डारण गरेको कच्चा तेलको मौज्दात हो। अमेरिकाको रणनीतिक पेट्रोलियम भण्डारको अधिकतम स्वीकृत क्षमता ७१ करोड ४० लाख ब्यारेल रहेको छ। २०२६ मे २९ सम्म त्यहाँ ३५ करोड ७१ लाख ब्यारेल कच्चा तेल भण्डार गरिएको थियो। अमेरिकी सरकारले विगतमा मानवीय कारणले भएका दुर्घटना, आर्थिक संकट तथा प्राकृतिक विपत्तिपछि रणनीतिक पेट्रोलियम भण्डारबाट तेल निकालेको छ। केही अवस्थामा अन्य देशलाई पनि भण्डारमा रहेको कच्चा तेल बिक्री वा ऋणमा उपलब्ध गराएको छ।

प्राकृतिक विपत्ति, दुर्घटना वा आर्थिक प्रतिबन्धका कारण अचानक आपूर्तिमा अवरोध आउँदा रणनीतिक पेट्रोलियम भण्डारले देशलाई त्यसको असर सामना गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ। रणनीतिक भण्डारमा जमिनमुनि निकालिसकिएको कच्चा तेल सुरक्षित राखिन्छ, जुन आवश्यक परेको बेला तत्काल प्रशोधन गरेर इन्धनको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। यसलाई प्रमाणित तेल भण्डारसँग भ्रम नगर्नुहोस्। प्रमाणित तेल भण्डार भनेको भविष्यमा निकाल्न सकिने गरी जमिनमुनि रहेको कच्चा तेलको अनुमानित परिमाण हो। तेल उपयोगको तुलनामा भण्डारण क्षमता सीमित भएकोले रणनीतिक भण्डारले केही महिनाभन्दा बढी समयसम्म जारी रहने आपूर्ति अवरोधलाई पूर्णरूपमा पूर्ति गर्न सक्दैन। भण्डारबाट तेल निकाल्दा आपूर्ति एकपटकका लागि वृद्धि हुन्छ, तर दीर्घकालीन रूपमा तेलको उपलब्धता विस्तार हुँदैन।