के तपाईंले आफ्ना हजुरबुवा वा हजुरआमाको तुलनामा कति अग्लो हुनुहुन्छ? धेरैजसो मानिसले सजिलै भन्न सक्छन् कि आफू अग्ला छन्। अनुसन्धान आधारित प्रकाशन “आवर वर्ल्ड इन डेटा”का अनुसार, आज विश्वभरिका युवाहरू पूर्वजहरूको तुलनामा करीब १०० वर्षअघि औसतमा लगभग १० सेन्टिमिटर धेरै अग्ला छन्। सन् २०१६ मा गरिएको एक अध्ययनमा सन् १८९६ र १९९६ मा जन्मेका व्यक्तिहरूको तुलनामा दक्षिण कोरियाली महिलाहरू एक शताब्दीअघिका मानिसहरूको तुलनामा २० सेन्टिमिटर अग्ला पाइएको छ भने इरानी पुरुषहरू लगभग १७ सेन्टिमिटर बढी अग्ला भएका छन्। स्कटल्याण्डको एबर्डीन विश्वविद्यालयका वरिष्ठ स्वास्थ्य अध्यापक डा. अरविन्द गुन्टुपल्ली भन्छिन्, “आहार, रोगको अवस्था, खोप र अन्य कारणहरूले उचाइमा सुधार आएको हो।” तर मान्छेको उचाइ सधैं सहजै बढ़ेको छैन। हजारौं वर्षको अवधिमा आहार, युद्ध, रोग र अन्य ठूला सामाजिक परिवर्तनहरूले हाम्रो शारीरिक संरचनामा उतारचढाव ल्याएका छन्।
अनुसन्धानकर्ताहरू भन्छन् कि ऐतिहासिक वा तथ्याङ्क उपलब्ध नभएका अवस्थामा मान्छेको उचाइले जीवनस्तरका बारेमा धेरै कुरा भन्न सक्छ। “उचाइ मानव स्वास्थ्यको महत्वपूर्ण सूचक हो,” आर्थिक इतिहासकार र उत्तरी आयरल्यान्डको क्वीन्स विश्वविद्यालय बेलफास्टका मानार्थ प्राध्यापक डा. माटिआस ब्लुम भन्छन्। अध्ययनहरूले देखाउँछन् कि मान्छेको उचाइ ८० देखि ९० प्रतिशतसम्म आनुवंशिक रूपमा निर्धारित हुन्छ। सानो उचाइ पोषण, रोग जोखिम, बाल्यकालको वातावरण र स्वास्थ्य सेवामा पहुँचमा निर्भर हुन्छ। “अग्लो कदले जीवनस्तर उच्च रहेको जनाउँछ,” ब्लुमले भने।
शोधकर्ताहरूले आनुवंशिक भिन्नतालाई ध्यानमा राख्दै कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी) जस्ता सूचकले नदेखाउने असमानता पहिचान गर्न ठूलो जनसंख्यामा औसत उचाइको परीक्षण गर्छन्। ब्लुमले दुई ऐतिहासिक मोड बताउँछन्। पहिलो मोड लगभग १२ हजार देखि १० हजार वर्ष पहिले नवपाषाण (‘नीओलिथिक’) क्रान्तिसँग शुरू भयो, जब मानिसहरूले सिकार र खाद्यान्न संकलन छोडेर कृषिका लागि लागे। यति पुरानो कुरा अध्ययन गर्न वैज्ञानिकहरू त्यति धेरै तथ्यांकमा भर पर्नुपर्ने हुन्छ। तर कृषिको सुरुवातले मान्छेको कद कम भएकोमा अधिकांश सहमत छन्। सन् २०२२ को एक अध्ययनले देखाएको छ कि नवपाषाण युगका मानिसहरू पूर्वनवपाषाण युगका मानिसहरूको तुलना गर्दा औसतमा २.८ सेन्टिमिटर कम अग्ला थिए।
सम्बन्धित खबर
