१८ चैत, काठमाडौं । विश्व साहित्यमा प्रतिष्ठित ‘अन्तर्राष्ट्रिय बुकर पुरस्कार २०२६’ को अन्तिम छनोट सार्वजनिक गरिएको छ । यस वर्षको सूचीमा इतिहासका चुनौतीपूर्ण मोडहरू, क्रान्ति, पहिचानको खोजी र मानवीय संवेदनाका गहिरा कथाहरू बोकेका ६ उत्कृष्ट उपन्यासले स्थान पाएका छन् । अंग्रेजी बाहेकका भाषामा लेखिएका यी कृतिहरू बेलायत र आयरल्यान्डमा अनुवाद भई प्रकाशित भएका छन् र विश्वभरका पाठकहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सफल भएका छन् । छनोट समितिका अध्यक्ष तथा लेखक नतासा ब्राउनले विज्ञप्ति जारी गर्दै भनिन्, ‘यी पुस्तकहरूले विगत शताब्दीका विभिन्न कालखण्डलाई जीवन्त बनाएका छन् । यिनमा हृदयविदारक पीडा, क्रूरता र एक्लोपना भए तापनि अन्ततः पाठकलाई आशा र ऊर्जा प्रदान गर्दछन् । यी पात्रहरू अविस्मरणीय छन् जसलाई पाठकले बारम्बार सम्झनेछन् ।’
महिला लेखक र अनुवादकहरूको वर्चस्व यस वर्षको सर्टलिस्टमा स्पष्ट देखिएको छ । ६ मध्ये ५ जना लेखक र ४ जना अनुवादक महिला हुन् । यी लेखकहरू चारवटै महादेशका विभिन्न व्यावसायिक पृष्ठभूमिबाट आएका छन् । जस्तै, ताइवानकी याङ सुवाङ–जी मङ्गा भिडिओ गेमका स्क्रिप्ट लेख्छिन् भने बुल्गेरियाकी रेने काराबास एक स्थापित अभिनेत्री पनि हुन् ।
अन्तिम ६ मा समावेश पुस्तकहरू :
द नाइट्स आर क्वाइट इन तेहरान : शिदा बाज्यारको लेखन र रुथ मार्टिनले जर्मनबाट अनुवाद गरेको यो उपन्यास इरानी क्रान्ति (१९७९) देखि २००९ को ‘ग्रीन रिभोलुसन’ सम्मको पारिवारिक कथामा तानाशाही विरुद्ध संघर्ष र मातृभूमि गुमाउने पीडा प्रस्तुत गरेको छ ।
सी हू रिमेन्स : रेने काराबासको यो उपन्यास अल्बानियाको ग्रामीण समाजमा आधारित छ जहाँ एक युवती बेक्जाले मागी विवाहबाट बच्न पुरुषको रूपमा जीवन बिताउने निर्णय गर्छिन् । यो पितृसत्तात्मक समाज र आत्म-पहिचानमा आधारित मार्मिक कथा हो ।
द डाइरेक्टर : ड्यानियल केलम्यानको लेखिएको यो उपन्यास अस्ट्रियाली फिल्म निर्माता जी डब्लु पाब्स्टको जीवनमा आधारित ऐतिहासिक आख्यान हो । नाजी जर्मनीबाट हटेर स्वदेश फर्केका कलाकारले सत्ता र आफ्नो नैतिकता बीच कसरी संघर्ष गरे भन्ने देखाएको छ ।
अन अर्थ एज इट इज बेनिथ : ब्राजिलकी आना पाउला माइयाको ‘होरर’ उपन्यास एक दुर्गम जेलको कथा हो जहाँ जेलरले कैदीहरूलाई जंगलमा छोडेर उनीहरूको शिकार गर्छन् । यसलाई ‘रगतले लेखिएको कविता’ भनिएको छ ।
द विच : फ्रेन्च लेखक मारी एनडियाईको १९९६ मा प्रकाशित यो उपन्यास जादुमय र रहस्यमय कथाका कारण यस वर्ष पुनः चर्चामा आएको छ । यसले एक बोक्सी लुसी र उनका छोरीहरूको शक्ति तथा पारिवारिक सम्बन्धलाई रोचक ढंगले चित्रण गरेको छ ।
ताइवान ट्राभलग : याङ सुवाङ–जीको यो उपन्यास सन् १९३० को दशकमा जापानी नियन्त्रणमा रहेको ताइवानको यात्रा र एक जापानी उपन्यासकार र ताइवानी दोभाषे बीचको सम्बन्ध तथा शक्ति संरचनालाई नजिकबाट उजागर गर्छ ।
विजेता घोषणा आगामी मे १९ मा हुनेछ । विजेता लेखक र अनुवादकले संयुक्त रूपमा ५० हजार पाउन्ड पुरस्कार प्राप्त गर्नेछन् । गत वर्ष भारतकी मुस्लिम महिला कथामा आधारित ‘हार्ट ल्याम्प’ ले पुरस्कार जितेको थियो ।
