२३ चैत, मुस्ताङ। उपल्लो मुस्ताङको लोमान्थाङ–४, चुमजुङमा हिमचितुवाको आक्रमणबाट २१ भेडाच्याङ्ग्रा मरेका छन् भने सात भेडाच्याङ्ग्रा घाइते भएका छन्। राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष, अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) लोमान्थाङका अनुसार, स्थानीय पशुपालक घ्याचो गुरुङको लोमान्थाङ–४, चुमजुङस्थित भेडाच्याङ्ग्रा खोरमा गत शनिबार राति हिमचितुवाले आक्रमण गरेको थियो। एक्यापका प्रमुख उमेश पौडेलले बताएअनुसार, चितुवाको आक्रमणबाट १० च्याङ्ग्रा र ११ भेडा मृत्युवरण गरेका छन्। सो खोरमा तीन सय १५ भेडाच्याङ्ग्राहरू थिए।
हिमचितुवाको आक्रमणबाट भएको क्षतिको खबर पाएपछि एक्याप लोमान्थाङका प्रतिनिधि, जिल्ला प्रहरी कार्यालय र लोमान्थाङ गाउँपालिकाका पशु प्राविधिकहरुको टोली आइतबार बिहान घटनास्थलमा पुगेको थियो। एक्यापका प्रमुख पौडेलका अनुसार, पीडित पशुपालकको भेडाच्याङ्ग्रा खोर ग्याबिन तारको घेराबारभित्र रहेको अवस्थामा हिमचितुवाले आक्रमण गरी क्षति पुर्याएको हो। प्रारम्भिक मूल्यांकनमा रु चार लाख ५५ हजार बराबरको क्षति भएको जनाइएको छ।
यसअघि फागुन ११ गते, उपल्लो मुस्ताङको लोमान्थाङ–४, किम्लिङमा स्थानीय पशुपालक मिङमर गुरुङको खोरमा हिमचितुवाको आक्रमणबाट ९ च्याङ्ग्राहरू मरेका र ९ घाइते भएका थिए। त्यसैगरी जिल्लाको तल्लो क्षेत्रस्थित घरपझोङ गाउँपालिका–२, मार्फामा हिमचितुवाको दुई चोटि आक्रमण हुँदा तीन दर्जनभन्दा बढी च्याङ्ग्राहरू मरेका थिए। एक्याप लोमान्थाङले हिमचितुवाले भेडाच्याङ्ग्रामा क्षति पुर्याएको स्थानमा निगरानीका लागि तीनवटा सिसीक्यामेरा जडान गरेको जनाएको छ।
जिल्लाका सबै पाँच पालिकामा हिमचितुवाको बासस्थान भएका सम्भावित स्थानहरूमा पनि सिसीक्यामेरा जडान गरी गणना भइरहेको छ। जिल्लामा एक्यापले हिमचितुवा र अन्य वन्यजन्तुबाट क्षति भएका पशुपालकलाई राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु विभागबाट उपलब्ध हुने वन्यजन्तु क्षति राहत उपलब्ध गराउने गरेको छ। दिइएको वन्यजन्तु क्षति राहत निर्देशिकाअनुसार पशुपालकका क्षतिग्रस्त पशुहरूको मूल्यांकन गरी राहत प्रदान गरिन्छ। वन्यजन्तु विभागबाट क्षति राहत उपलब्ध गराउन समय लाग्ने हुँदा एक्यापले आफ्नै आन्तरिक कोषबाट पीडितलाई राहत प्रदान गर्ने गरेको छ भने प्रमुख पौडेलले बताएका छन्। पछिल्लो समय हिमाली जिल्ला मुस्ताङमा मानव र हिमचितुवाबीच द्वन्द्ध बढ्दै गएको छ। हिमचितुवाले स्थानीय पशुपालकका गोठ तथा खोरभित्र प्रवेश गरेर आक्रमण गर्ने तथा उच्च पहाडी चरन क्षेत्रमा पशुचौपाया क्षति गर्ने घटना बढेको छ। यसले पशुपालक व्यवसायमा सङ्कट निम्त्याएको पीडित पशुपालक मिङमर गुरुङले बताएका छन्। त्यस्तै, जलवायु परिवर्तनको प्रभावले उच्च पहाडी क्षेत्रहरूमा घाँस अभाव हुँदा हिमचितुवाले आहारा खोज्दै बस्ती नजिक आउने गरेको पाइन्छ। केही वर्षयता हिमचितुवा मुख्य राजमार्ग र बस्ती नजिक देखिन थालेका छन्।
