२३ चैत, काठमाडौं । अनलाइनखबर डटकम (प्रालि) का अध्यक्ष धर्मराज भुसालले ५० प्रभावशाली महिलाको हरेक कथा आफैंमा एउटा विश्वविद्यालय जस्तो भएकाले यी प्रभावशाली कार्यहरुलाई इतिहासले सदाका लागि सम्झने बताएका छन्। २०८२ सालका प्रभावशाली महिलाहरूको सूची सार्वजनिक गर्न आयोजित कार्यक्रममा अध्यक्ष भुसालले महिलाहरूलाई ‘पीडित’, ‘निमुखा’ वा ‘सहयोगी’ भनेर मात्र चित्रण गर्ने प्रयास विफल भएको बताए। ‘हाम्रो समाजले महिलालाई लामो समय ‘पीडित’, ‘निमुखा’ वा ‘सहयोगी’ भनेर मात्र देखाउन खोज्यो, तर आज यहाँ रहेका ५० अनुहारहरुले त्यो परम्परागत दृष्टिकोणलाई राम्रोसँग भत्काइसक्नुभएको छ,’ अध्यक्ष भुसालले भने, ‘तपाईंहरूले परम्परागत सीमा, अभाव र नीतिगत कमजोरीहरूलाई तोडी आफ्नै बाटो बनाउनुभएको छ।’
‘अनलाइनखबर ५० प्रभावशाली महिला’ अभियान उनीहरुको योगदानलाई सम्मान गर्ने एउटा सानो प्रयास हो भने अध्यक्ष भुसालले बताए। सत्ताको वरिपरि मात्र नघुम्ने, तर भुइंमान्छेहरुको पसिना र संघर्षलाई मुख्यधारामा ल्याउनु सञ्चार माध्यमको दायित्व रहेको उनको भनाइ थियो। ‘आजको मिडियाको काम मात्र राजनीतिज्ञका भाषण रेकर्ड गर्नु वा नकारात्मक घटनालाई मात्र हेडलाइन बनाउनुलाई सीमित छैन। पत्रकारिताको बदलिँदो अवस्था हामीलाई सोधिरहेको छ– के हामी हाम्रो समाजको साँच्चिकै तस्बिर देखाउँछौं? सञ्चार माध्यमको काम सत्ता र शक्तिमाथि मात्र घुम्नु होइन भनेको छ। भुइँमान्छेका पसिना, संघर्ष र सफलताको कथा पनि सुनाउनु हो,’ अध्यक्ष भुसालले भने।
उनले सूची तयार पार्दा पद वा पदवीलाई मुख्य आधार नबनाएको बताए। ‘हामीले यो सूची तयार गर्दा खास पद वा जिम्मेवारीलाई मानक बनाएका छैनौँ। हाम्रो मूल मापदण्ड भनेको समाजमा प्रभावकारी कर्म कोले गरेको हो भन्ने हो,’ उनले स्पष्ट पारे।
प्रधान आतिथ्यमा सम्माननीय कामु प्रधानन्यायाधीशज्यू, विशिष्ट अतिथिगण, देशभरका विभिन्न भौगोलिक क्षेत्रका आदरणीय दिदीबहिनीहरू, र यहाँ उपस्थित सबै अतिथिहरू, नमस्कार। आफ्नो व्यस्त समयको बाबजुद हामीलाई अगाडि बढाउन सहयोग पुर्याउनुभएकोमा म अनलाइनखबर परिवार र व्यक्तिगत रुपमा सबैलाई हार्दिक स्वागत र धन्यवाद व्यक्त गर्दछु। आजको कार्यक्रममा उपस्थित हुँदा म एउटा विशेष ऊर्जा महसुस गरिरहेको छु। यो ऊर्जा मात्र औपचारिक नभएर सपना, संघर्ष र बदलिँदो नेपालको प्रतिबिम्ब हो। आज हामी यहाँ ’५० प्रभावशाली नेपाली महिला’ को सूची सार्वजनिक गर्दैछौँ। सबै महान महिलाहरुलाई म हार्दिक बधाई र सम्मान अर्पण गर्दछु।
आदरणीय अतिथिगण, म एउटा सानो स्पष्टीकरण र इमानदार स्वीकारोक्तिसहित अघि बढ्न चाहन्छु। अनलाइनखबरले प्रत्येक वर्ष अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसको अवसरमा यो सूची सार्वजनिक गर्ने परम्परा राख्दै आएको छ। तर यस वर्ष हामीले इतिहासकै ठूलो राष्ट्रिय दायित्व पूरा गर्नुपर्यो। फागुन २१ अर्थात मार्च ५ मा भएको आम निर्वाचनका कारण हामीलाई चुनावी अपडेट दिन र लोकतन्त्रलाई सफल बनाउन सम्पूर्ण सम्पादकीय टिमले ज्याला खटाउनु पर्यो। त्यसैले मार्च ८ मा यो सूची सार्वजनिक गर्न नसकेर केही महिना ढिलो भएको हो।
हामीले गत चार महिनामा ४६० भन्दा बढी नामका गहन छलफल गर्यौं। हिमालदेखि तराई र प्रवाससम्मका महिलाहरूको कथा सुन्दा नेपाल वास्तवमै महिलाको काँधमा अडिएको महसुस भयो। मिडियाको भूमिका केवल राजनीतिक भाषण रेकर्ड गर्नु वा नकारात्मक घटनालाई हेडलाइन बनाउन सीमित छैन। यसको दायित्व भुइँमान्छेहरुको पसिना, संघर्ष र साधनालाई मूलधारमा ल्याउनु हो। ‘अनलाइनखबर ५० प्रभावशाली महिला’ त्यो जिम्मेवारीको एक महत्वपूर्ण प्रयास हो।
हाम्रो समाजले महिलालाई लामो समय ‘पीडित’, ‘निमुखा’ वा ‘सहयोगी’ बनाएर देखाउने प्रयास गर्यो, तर यहाँ रहेका ५० महिला अनुहारले त्यो मिथकलाई भत्काइसकेका छन्। ती महिलाले परम्पराको साँघुरो घेरा, अभावको पहाड र नीतिगत अभावलाई तोडेर आफ्नो बाटो तोडेका छन्। हामीले सूची तयार गर्दा पद वा भूमिकालाई मापदण्ड बनाएका छैनौँ, बरु नमुनायोग्य कर्मलाई आधार मानेका छौँ।
जाजरकोटबाट रत्नपाथर प्रशोधन गरी विश्व बजारमा पु¥याउने एक मजदुर सफल व्यवसायी भएको कथा असाधारण छ। दश वर्षको उम्रमै विवाह गरिन्छ कि भन्दै गर्दा स्वतन्त्र भएर हजारौंलाई आत्मनिर्भर बनाउने महिला, अस्पतालको भुइँपुछ्ने कुचीकार भएर दलित महिलाका न्यायका फाइल थन्क्याउने साहसी महिला सबै एक–एक विश्वविद्यालय हुन्। तीन वर्षकै उमेरमा ज्योति गुमाएर पनि ब्रेल लिपिमा उपसचिव बनेकी, नवजात शिशुलाई कृत्रिम श्वास दिइने समर्पित महिला, विदेशसम्म लड्दै दाइको प्राण रक्षा गर्ने किशोरी सबै इतिहासले सदाका लागि सम्झने छन्।
तपाईंहरू नै नेपालका वास्तविक ‘इन्फ्लुएन्सर’ हुनुहुन्छ। तपाईंहरुको प्रभाव सामाजिक सञ्जालका भ्युहरूमा होइन, भुइँमान्छेको जीवनस्तरमा पर्दछ। यस वर्ष हामीले ‘५० प्रभावशाली महिला एलुम्नाई’ नामक सञ्जाल गठन गर्ने घोषणा गर्दैछौँ। यो सञ्जालले सम्मानित महिलाहरुलाई जोड्ने, सहकार्यको बाटो खोल्ने र नयाँ पुस्ताका लागि मार्गदर्शकको काम गर्नेछ।
अन्त्यमा, हाम्रो सीमितता र क्षमता अनुसार ५० जनालाई मात्र समावेश गर्दा पनि हजारौं अन्य प्रभावशाली महिलाहरु हुनुहुन्छ। ती सबैको योगदान समाजमा स्वर्ण अक्षरमा अंकित छ। हामीले आगामी दिनमा पनि तपाईंहरूको कथा सम्प्रेषण गर्दै जानेछौँ। निर्वाचनपछिको नयाँ समयमा यहाँ उपस्थित ऊर्जावान् महिलाहरुले नेपालको भविष्य सुरक्षित रहेको स्पष्ट देखिन्छ। तपाईंहरू नै ती ‘जुनकिरी’ हुनुहुन्छ जसले अन्धकारमा प्रकाश दिने सामर्थ्य राख्नुहुन्छ। हालैको जेनजी आन्दोलनले नेपाललाई पहिलो महिला प्रधानमन्त्री दिएको र संसदमा युवा महिला तथा युवाको उपस्थिति बढेकोमा गौरव छ। अब महिलाका लागि नीतिगत सुधार र हिंसा भोगेकाहरूलाई छिटो न्याय दिलाउन पहल आवश्यक देखिन्छ।
अनलाइनखबरको तर्फबाट म यो प्रतिवद्धता व्यक्त गर्न चाहन्छु— हामी तपाईंजस्ता सङ्घर्षशील महिलाको आवाजलाई मर्न दिन्ने छैनौं र सधैं आशा, सङ्घर्ष र सफलताको पक्षमा पत्रकारितामा उभिइरहनेछौँ। यस अभियान सफल बनाउन सहयोग गर्ने निर्णायक मण्डल, सहकर्मी, व्यवसायिक साझेदार र पाठकहरूलाई हार्दिक धन्यवाद। तपाईंहरूको यात्रा सदाको लागि निरन्तर रहोस्। समानता र सहअस्तित्वको यो यात्रामा अनलाइनखबर सधैं तपाईंहरूको साथमा छ। फेरि सबैलाई स्वागत र सम्मानित हुने व्यक्तित्वहरूलाई हार्दिक बधाई छ। धन्यवाद।
