नेपाली कांग्रेसले प्रतिनिधिसभा सदस्यहरूले शपथ लिएको दुई सातापछि पनि संसदीय दलको नेता चयन गर्न सकेको छैन। सभापति गगनकुमार थापाले सर्वसम्मतिमा दलको नेता चयन गर्न खोज्दा अर्जुननरसिंह केसी र मोहन आचार्यबीच विवादले प्रक्रिया ढिलाइ भएको छ। २४ चैतमा निर्वाचन समिति गठन गरिएको भएता पनि सहमतिको अभावले दलको नेता चयनको चुनाव स्थगित भएको छ। २६ चैत, काठमाडौं।
प्रतिनिधिसभाका सदस्यहरूले शपथ ग्रहण गरेपनि दुई साता बितिसकेको अवस्थामा नेपाल कांग्रेसले संसदीय दलको नेता चयन गर्न सकेको छैन। सभापति गगनकुमार थापाले सर्वसम्मतिमा अगाडि बढ्ने प्रयास गर्दा दलको नेता चयनमा ढिलाइ भएको हो। समानुपातिक प्रणालीबाट निर्वाचित जेष्ठ सदस्य अर्जुननरसिंह केसीले प्रतिनिधिसभा बैठक सञ्चालन गर्नु पर्ने भएकोले पनि प्रक्रिया ढिलाई भएको हो। केसी २२ फागुनमा सभामुखको निर्वाचन सम्पन्न गरेर संसदको सभाध्यक्ष पदबाट मुक्त भएका थिए।
संसद सदस्य केसीले सभामुख पद टुंगिएकोपछि मात्रै संसदीय दलको नेता चयन प्रक्रिया अघि बढाउने तयारी गरेको कांग्रेसले जनाएको छ। कांग्रेसले प्रक्रिया अघि बढाउँदै २४ चैतमा दलको नेता चयन गर्न सहमहामन्त्री प्रकाश रसाइली ‘स्नेही’ को संयोजकत्वमा निर्वाचन समिति गठन गरेको थियो। तर कांग्रेसले २४ चैतमा समितिद्वारा नेता चयन प्रक्रिया अगाडि बढाउन सकेन र रसाइली नेतृत्वको समितिद्वारा आधिकारिक सूचना पनि सार्वजनिक भएन।
सभापति थापाले सर्वसम्मतिमा संसदीय दलको नेता चयनका लागि छलफल भइरहेको बताए, जसका कारण रसाइली समितिले प्रक्रिया अघि नबढाएको र २४ चैतमा तोकिएको चुनाव स्थगित भएको कांग्रेस स्रोतले जनाएको छ। कांग्रेसका एक नेताले भने, ‘सभापतिले अर्जुननरसिंहलाई सर्वसम्मतिमात्र दलको नेता बनाउन चाहन्छन्, नत्र बनाउने होइनन्। अर्जुननरसिंह चुनाव पनि लड्न तयार छन्। यस कारण दलको नेता चयनमा ढिलाइ भइरहेको छ।’ अर्का एक शीर्ष नेताले सर्वसम्मत प्रयासका कारण ढिलाइ भएको प्रतिक्रिया दिएका छन्।
‘अर्जुननरसिंहलाई नबनाउने, अर्कोलाई बनाउने, त्यसलाई पनि सर्वसम्मत गराउने लगायतका प्रयासले ढिलाइ भएको हो,’ उनले भने, ‘चैत महिनाभित्र निर्णय आउनेछ।’ कांग्रेसका एक पदाधिकारीका अनुसार सभापति थापा र उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मा सांसद केसीलाई दलको नेता बनाउन चाहँदैनन्। तर सांसदहरूले दबाब दिएकोले केसीको मनोबल बढेको छ। उनी भन्छन्, ‘गगन र विश्वजी दुवैले केसीलाई बनाउने इच्छामा छैनन्, तर सांसदहरू मध्ये धेरैले अरूको तुलनामा केसीलाई दलको नेता हुनुपर्छ भन्ने भएकाले उहाँको मनोबल उच्च छ।’
कांग्रेसको संस्थापनबाहेकको समूहले सभापति थापालाई ‘एक्सपोज’ गर्न केसीलाई उत्साहित गरिरहेको छ भन्ने बुझाइ छ। एक सहमहामन्त्रीले भने, ‘गगनजीलाई एक्सपोज गर्न खोजिएको जस्तो छ। व्यक्तिगत रूपमा पूर्णबहादुर खड्का र डा. शेखर कोइराला जस्ता नेताले केसीलाई दलको नेता बनाउन सहयोग गरिरहेका छन्।’ सभापति थापाले रसुवाबाट प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसद मोहन आचार्यलाई दलको नेता बनाउन चाहेका छन्। तर कांग्रेसका नेताहरू भने आचार्यको नाममा सर्वसम्मत प्राप्त नभएको बताएका छन्।
एक शीर्ष नेताले भने, ‘मोहन आचार्यलाई नेता बनाउन खोज्दा सर्वसम्मत हुन सक्दैन, तर उहाँ सभापतिको मनपर्ने उम्मेदवार हुन्। सभापति को भए पनि सर्वसम्मत नेता बनाइने प्रयास छ।’ यसैगरी, समानुपातिक सांसद भीष्मराज आङ्देम्बे पनि संसदीय दलको नेता बन्नका लागि इच्छुक छन्। उनी १४ औं महाधिवेशनमा निर्वाचित सहमहामन्त्री हुन्। कांग्रेसका नेताहरूले तीन दिनअघि केसीलाई भेटी सर्वसम्मत बनाउन छलफल गरेका थिए, जहाँ केसीले आफूलाई निर्विरोध नेता बनाउन वातावरण निर्माण गर्न आग्रह गरेका थिए, नगरे आफैँ उम्मेदवार उठाउने चेतावनीसमेत दिएका थिए।
श्रोतका अनुसार संस्थापनबाहेकको समूहले केसीलाई दलको नेता बनाउन सहायता गर्ने सम्भावना रहेको छ। केसीले सभापति थापासँग आफूलाई निर्विरोध दलको नेता बनाउन आग्रह गरिरहेका छन्। तर कांग्रेसको संसदीय इतिहासमा २०६४ साल पश्चात् सर्वसम्मत नेता चयन अहिलेसम्म देखिएको छैन। यसकारण यसपटक पनि मतदानबाट नेता चयन हुने सम्भावना बढी छ। प्रतिनिधिसभा निर्वाचन २०७९ पछि गठन भएको संसदको लागि नेता चयनमा कांग्रेसले मतदान प्रक्रिया नै अघि सारेको थियो। २१ फागुनमा सम्पन्न निर्वाचनमा पनि कांग्रेसका उम्मेदवारहरूको टिकट वितरणमा सभापति शेरबहादुर देउवा र गगनकुमार थापाको दुवै हस्ताक्षर भएको थियो। समानुपातिक बन्दसूचीमा देउवाले, र प्रत्यक्ष निर्वाचन टिकटमा थापाले हस्ताक्षर गरेका थिए। प्रत्यक्ष र समानुपातिक प्रणालीबाट निर्वाचित ३८ सांसदमध्ये प्रत्यक्षतर्फ संस्थापन पक्षको वर्चस्व छ भने समानुपातिकतर्फ संस्थापनबाहेकको समूहका सांसद बढी छन्। स्रोतहरूका अनुसार संस्थापन पक्षीय सांसद १६ र संस्थापनबाहेक पक्षीय सांसद २२ छन्। उनीहरूमध्ये निवर्तमान सभापति देउवा निकट १५ र कोइराला निकट ७ जना छन्। तर पछिल्लो समय दल भित्र देखिएको विभाजनले सांसदहरूको संख्या निर्धारण अस्पष्ट भएको छ।
