वर्षा र हावाहुरीको प्रभावले काठमाडौँ उपत्यकाको वायु गुणस्तर सूचकांक ४७ मा झरेको छ, जुन स्वस्थ कोटीमा पर्दछ। केही हप्ता अघि विश्वकै सबैभन्दा प्रदूषित सहरको सूचीमा पहिलो स्थानमा रहेको काठमाडौँ अहिले ६६औं स्थानमा पुऱ्याएको छ। प्रदूषण नियन्त्रणका दीर्घकालीन उपायहरूको आवश्यकतालाई वातावरण विभागका महानिर्देशक ज्ञानराज सुवेदीले औंल्याएका छन्। २३ वैशाख, काठमाडौँ।
वातावरण गुणस्तर सूचकांक (एक्युआइ) को पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार आज बिहान ११ बजे सम्म उपत्यकाको वायु गुणस्तर सूचकांक ४७ मा झरेको छ, जुन ‘राम्रो’ अर्थात् स्वस्थ कोटीमा पर्दछ। केही हप्ताअघि विश्वकै सबैभन्दा प्रदूषित सहरको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहे पनि हाल काठमाडौँ ६६औं स्थानमा ओर्लेको छ। एक्युआइ मापदण्ड अनुसार ०–५० सम्म ‘राम्रो’, ५१–१०० ‘मध्यम’, १०१–१५० ‘अस्वस्थ’, १५१–२०० ‘सबैका लागि अस्वस्थ’, २०१–३०० ‘धेरै अस्वस्थ’ र ३०० भन्दा माथि ‘अत्यन्त खतरनाक’ मानिन्छ।
गत वैशाख १० गते वायु गुणस्तर सूचकांक २४७ पुगेर धेरै अस्वस्थ श्रेणीमा परेको अवस्थामा सामान्य जनतालाई स्वास्थ्य जोखिम देखिएको थियो। विज्ञहरूले त्यतिबेला प्रदूषणको उच्च स्तरले श्वासप्रश्वास समस्या बढ्ने चेतावनी दिएका थिए। वातावरण विभागका महानिर्देशक ज्ञानराज सुवेदीका अनुसार, लामो समयसम्म वर्षा नहुँदा धुलो, धुवाँ तथा डढेलोबाट उत्पन्न प्रदूषण वायुमण्डलमा सङ्कलित हुन्छ। “सुक्खा मौसममा वन डढेलो बढ्ने र त्यसबाट निस्किएको धुवाँ उपत्यकामा जम्मा हुने भएकाले प्रदूषण उच्च हुन्छ,” उनले बताए।
“छिमेकी भारतबाट आउने प्रदूषित हावाले पनि काठमाडौँको वायु गुणस्तरमा प्रभाव पारिरहेको छ।” ठूलो वर्षासँगै धुलो र धुवाँ धुनुका साथै हावाको बहाव बढेकोले वायु गुणस्तरमा सुधार आएको बताए। दीर्घकालीन रूपमा प्रदूषण नियन्त्रण गर्न दिगो र वातावरणमैत्री विकासका उपायहरू प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नु आवश्यक रहेको पनि उनले बताए। अहिलेको सुधारले उपत्यकावासीलाई केही राहत दिएको भए पनि विज्ञहरूले प्रदूषण नियन्त्रणका स्थायी उपायमा ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्।
