कीर्तिपुरस्थित होल्डिङ सेन्टरमा सुकुमवासीहरूको प्रवेशमा प्रहरीले रोक लगाउँदा उनीहरूको अवस्था र चिन्ता बाहिरिएको छ। उक्त होल्डिङ सेन्टरमा सुकुमवासीसहित १९२ जनालाई राखिएको छ र तिनमध्ये ४१ जना विद्यार्थी जनविकास माध्यमिक विद्यालयमा अध्ययनरत छन्। संघ सरकारले सुकुमवासीहरूको पहिचानका लागि स्क्रिनिङ गरिरहेको भएकोले होल्डिङ सेन्टरबाट सारिने निर्णय अझै आएको छैन।
२५ वैशाख, काठमाडौं । रिपोर्टिङका लागि कीर्तिपुरस्थित होल्डिङ सेन्टरको ढोकामा पुग्दा प्रहरीले हामीलाई प्रवेश गर्न रोकेको थियो। परिचय र उद्देश्य बताए तापनि मिडियालाई भित्र जान अनुमति दिइएको थिएन। नेपाल प्रहरी र काठमाडौं महानगरपालिकाका दुई नगर प्रहरी पनि त्यहाँ थिए र उनीहरूले पनि त्यही कुरा दोहोर्याए। प्रवेश अनुमति पाउनका लागि माथिल्लो आदेश आवश्यक छ भनियो।
त्यसैबीच दुई जना सुकुमवासी महिला गेटतर्फ आइपुगे। दही किनेर हिँडेकी ती महिलालाई प्रहरीले ‘दही भनेर जाँड लिन गएको होला’ भनी बेइज्जती गर्यो। महिलाहरूले दही बिना भोजन रुचेन भनी प्रतिक्रिया दिए। सम्झना तामाङ हामीसँग कुरा गर्न तयार हुनुहुन्थ्यो तर फोटो खिच्न इच्छुक हुनु भएन। उहाँले मिडियाले गलत पक्ष मात्र देखाएर धेरै हल्ला गरेको बताउनुभयो। सुकुमवासीलार्ई सत्ता र मिडियाबाट दुबै डर लागेको कुराको उनको भनाइबाट स्पष्ट थियो।
सम्झनाले होल्डिङ सेन्टरमा दुई हप्ता बितिसकेको बताउँदै आफू बसिरहेको सरकारी टेन्टलाई ‘छपरे घर’ भएको उल्लेख गर्नुभयो। खाने व्यवस्था ठीक भए पनि बस्नु निकै असहज छ। बालबालिकालाई हेरेर हाँस्छु, उनीहरू पनि मलाई हाँस्छन्, उनले भनिन्। धेरै समय बसेमा सहज देखिने पनि मानिस बेठिक हुन सक्ने डर उनले व्यक्त गरिन्। सरकारले सुरक्षित ठाउँ दिएर सन्तानको भविष्य सुनिश्चित गरिदेउ भने उहाँको आग्रह छ।
तर प्रहरीले उनलाई मनोचिकित्सक कहाँ जान सुझाव दिँदै दबाब पनि दिएको थियो। सम्झनाले भने मनोचिकित्सक जान नचाहिने र चिन्तित रहेको प्रस्ट पारे। उहाँ र प्रहरीले कुराकानी गरिरहेको बेला अन्य मानिसहरू पनि गेटमा आए, जसलाई बाहिर जान अघि नाम टिप्न लगाइन्थ्यो।
प्रवेश अनुमति नपाउने सुकुमवासीलार्ई प्रहरीले भित्रको अवस्थालाई राम्रो देखाउन प्रयास गरिरहेको भए पनि गेटमा लगातार एक घण्टासम्म बसेर पाएका जानकारी र भित्रको वास्तविक अवस्था भिन्न रहेको देखियो।
होल्डिङ सेन्टर प्रवेशद्वारमा ६६ वर्षीया सीता नेपाली भेटिइन्। लामो समयदेखि सर्लाहीबाट काठमाडौं आएका उनले गैरीगाउँमा टहरा बनाएर बस्दै आएकी थिइन्। तर डोजरले बसोबास ध्वस्त गराएपछि यहाँ शरण लिएकी हुन्। बाढीका कारण टहरा डुब्ने, डोजरले अन्योल थप्ने स्थिति हुँदा उनी चिन्तित थिइन्।
त्यस्तै, ५२ वर्षीया अनिता राई थापाथलीको सुकुमवासी बस्तीबाट आएका हुन् र श्रीमानसँग पहिले त्यहाँ बसे। सरकारले बनाएको घर भत्काएपछि सामान्य टहरामा बस्न बाध्य छन्। यद्यपि सरकारले स्थानीय वासिन्दालाई विस्थापित गरेपछि उनीहरू अझ困मा छन्।
राजकुमार माजी पनि थापाथली बस्तीबाट आएका हुन्, जो दैनिक कामका लागि शंखमुल जान चाहन्थे। विवाहपछि खर्च बढेपछि खोला किनारको बस्तीमा बस्न थालेका राजकुमारले प्रशासनले बनाएको घर भत्काएपछि ऋण तिर्न नसकेको बताए। सरकारले उनीहरूलाई कुन स्थानमा सार्ने निर्णय नगरेको अवस्था छ। उनले भने, “सरकारले मेरो ऋण तिर्नुपर्छ वा काम पाउने ठाउँ मिलाइदिनुपर्छ। अपार्टमेन्टमा सार्ने योजना अस्वीकार गर्दछु। त्यहाँ गएर के खाने र के गर्ने? बस्न मात्रको लागि जीवन हो?”
गीता लामा पनि कीर्तिपुर होल्डिङ सेन्टरमा छन्। उनले थापाथली बस्ती ध्वस्त हुनुअघि भतिएकी थिइन् र निरन्तर परेको पानी तथा सामानहरू भिजेर नष्ट हुनुबाट चिन्ता व्यक्त गरिन्। उनले भने, “हामी माउविनाका चल्लाजस्तै भयौँ, कतिसम्म राख्ने र के गर्ने थाहा छैन।” गीता अपार्टमेन्टमा जान चाहन्नन् र रोजगार र घरको उचित व्यवस्था गर्न सरकारलाई आग्रह गरिन्।
कीर्तिपुर होल्डिङ सेन्टरमा ४१ जना विद्यार्थी जनविकास माध्यमिक विद्यालयमा अध्ययनरत छन्। काठमाडौं महानगरपालिकाले बल्खु वडा नं. १४ को उक्त विद्यालयमा सुकुमवासी विद्यार्थीका लागि अनुकूल वातावरण तयार पार्दै विद्यालय ड्रेसको नाप लिइसकेको छ।
हाल होल्डिङ सेन्टरमा १९२ जना छन्, जसमा ७७ पुरुष, ५० महिला, ३४ बालक र ३१ बालिका रहेका छन्। कति दिन राख्ने भन्ने स्पष्ट छैन। महानगर प्रहरी प्रमुख विष्णु जोशीका अनुसार संघ सरकारले स्क्रिनिङ जारी राखिरहेको हुँदा निर्णय पछि मात्र सार्न सकिनेछ।
