त्रिभुवन विश्वविद्यालय र सेन्ट्रल युनिभर्सिटी अफ जम्मुको आयोजनामा भारतको जम्मुमा तीनदिने ‘क्लाइमेट संवाद’ संचालन भइरहेको छ। संवादमा त्रिविका निवर्तमान उपकुलपति प्रा.डा. दीपक अर्यालले नेपालको हिमाली क्षेत्रमा जलवायु अनुगमन र अनुसन्धान क्षमता सुदृढीकरणबारे कार्यपत्र प्रस्तुत गरे। उनले हिमाली क्षेत्रको जलवायुजन्य जोखिम न्यूनीकरणका लागि वैज्ञानिक अनुसन्धान र अन्तरदेशीय सहकार्य अपरिहार्य रहेको उल्लेख गरे।
कार्यक्रम २५ मेदेखि सुरु भएको हो र २७ मेसम्म संचालन हुनेछ। कार्यक्रममा नेपाल र भारतका वैज्ञानिक, अनुसन्धानकर्ता तथा प्राध्यापकहरूसहित १०० जना सहभागी छन्। नेपालका २ र भारतका ३८ जना वैज्ञानिकहरूले विभिन्न विषयमा कार्यपत्र प्रस्तुत गर्नेछन्। आयोजकका अनुसार, मौसम, जलवायु परिवर्तन तथा त्यससँग सम्बन्धित चुनौतीहरूबारे सहकार्य र अनुसन्धान विस्तार गर्ने उद्देश्यले संवाद आयोजना गरिएको हो।
प्रा.डा. दीपक अर्यालले नेपालका उच्च हिमाली क्षेत्रको जलवायु अनुगमन तथा अनुसन्धान क्षमता सुदृढीकरण विषयमा कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै भने, “उच्च हिमाली क्षेत्रमा तीव्र जलवायु परिवर्तन भइरहेको छ र हिमनदी पग्लिने गति बढ्दै गएको छ।” उनले हिमपातको स्वरूप परिवर्तन भएको र जलप्रवाह प्रणालीमा असर परेको पनि बताए। यद्यपि, उनले हिमाली क्षेत्रमा तथ्यांक अभाव रहेको कुरा पनि उल्लेख गरे।
अर्यालले युवा अनुसन्धानकर्ता तथा स्थानीय संस्थाहरूलाई आधुनिक फिल्ड अध्ययन, मोडलिङ र विश्लेषणात्मक सीपमार्फत क्षमता अभिवृद्धि गर्न आवश्यक रहेकोमा जोड दिए। उनले भने, “हिमाली क्षेत्रमा देखिँदै गएको जलवायुजन्य जोखिम न्यूनीकरण, पूर्वानुमान तथा दीर्घकालीन अनुकूलन योजना निर्माणका लागि वैज्ञानिक अनुसन्धान र अन्तरदेशीय सहकार्य अपरिहार्य छ।”
